Γνώμες

Στην Ελλάδα επειδή λίγοι Έλληνες ασχολούνται με το χρηματιστήριο, οι υπόλοιποι συνήθως τους αποκαλούν με την γνωστή λέξη λαμόγια και επιεικώς παπαγάλους κτλ. Τελευταία, όμως, διακρίνουμε αν αυξάνεται ένα συλλογικό μίσος εναντίον όλων όσοι κερδίζουν (Να τα χάσετε λαμόγια κτλ). Πριν από λίγη ώρα, όμως, έχουμε ένα επίσημο κόμμα που παίζει με τις τράπεζες όπως τους χειρότερους κερδοσκόπους.  Πριν από μια εβδομάδα  οι τράπεζες δεν θα πήγαιναν στο κράτος με τον Σύριζα στην κυβέρνηση. Τώρα πριν λίγη ώρα  ανακοινώθηκε ότι, το ποσοστό του ΤΧΣ πρέπει να μείνει στο κράτος!! Αποφασίστε επιτέλους στην Κουμουνδούρου τι θέλετε. Διότι ο καθείς μπορεί να υποθέσει ότι, δηλώσατε το πρώτο για ανέβουν οι μετοχές και τώρα ξεπουλάτε. Η άλλη εκδοχή είναι επίσης εύλογη. Ο Σύριζα καταλαβαίνει – ή κάποιοι οικονομολόγοι του 19ου αιώνα – ότι δεν θα βρει καμία τράπεζα και να θέλει να προλάβει πριν γίνουν νέες αυξήσεις. Όλα αυτά παραμονή της 28ης Οκτωβρίου.              

Καλό είναι σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως σε θέματα ιδιαίτερου ενδιαφέροντος που ενέχουν «τεχνικής ορολογίας» , αντί να επιχειρούμε να τα αποδώσουμε με το δικό μας τρόπο να ανατρέχουμε στις ανακοινώσεις και συνεπώς και στις διαπιστώσεις των επισήμων και αρμοδίων φορέων. Στην περίπτωση των stress test των ελληνικών τραπεζικών ιδρυμάτων, είναι σωστό να ανατρέξουμε στην ανακοίνωση της ΤτΕ και στις ανακοινώσεις της ΕΚΤ. Συγκεκριμένα σχετικά με τα αποτελέσματα των ελληνικών τραπεζών η ανακοίνωση της ΤτΕ είναι η ακόλουθη: «Τρία από τα τέσσερα ελληνικά πιστωτικά ιδρύματα που έλαβαν μέρος στη Συνολική Αξιολόγηση δεν παρουσιάζουν υστέρηση κεφαλαίων με βάση την υπόθεση δυναμικού ισολογισμού και το τέταρτο πιστωτικό ίδρυμα στην ουσία δεν παρουσιάζει κεφαλαιακή υστέρηση. Με βάση την υπόθεση στατικού ισολογισμού, η Alpha Bank A.E. δεν παρουσιάζει υστέρηση κεφαλαίων, ενώ η Τράπεζα Πειραιώς Α.Ε., παρουσιάζει υστέρηση κεφαλαίων, η οποία όμως υπερκαλύπτεται από την καθαρή αύξηση μετοχικού κεφαλαίου που πραγματοποίησε το 2014 μετά και την αφαίρεση του ποσού εξαγοράς προνομιούχων μετοχών. Με βάση την υπόθεση στατικού ισολογισμού, η Εθνική Τράπεζα Α.Ε. και η Eurobank Ergasias A.E. παρουσιάζουν υστέρηση κεφαλαίων, λαμβάνοντας υπόψη τις αυξήσεις μετοχικού κεφαλαίου τις οποίες πραγματοποίησαν το 2014. Ωστόσο, όπως αναφέρει η συγκεντρωτική έκθεση της Συνολικής Αξιολόγησης: «για [αυτές] τις τράπεζες που περιλαμβάνονται στον κατάλογο και οι οποίες εμφανίζουν κεφαλαιακή υστέρηση βάσει του στατικού ισολογισμού, οι προβολές βάσει του δυναμικού ισολογισμού (οι οποίες εκπονήθηκαν παράλληλα με την αξιολόγηση βάσει του στατικού ισολογισμού, καθώς τα σχέδια αναδιάρθρωσης συμφωνήθηκαν με την ΓΔ Ανταγωνισμού μετά την 1η Ιανουαρίου 2014) θα ληφθούν υπόψη από τις Μικτές Εποπτικές Ομάδες για τον προσδιορισμό των τελικών κεφαλαιακών απαιτήσεων. Βάσει του δυναμικού ισολογισμού, μία τράπεζα (Εθνική Τράπεζα Α.Ε.) δεν παρουσιάζει υστέρηση κεφαλαίων και ακόμη μία (Eurobank Ergasias A.E.) στην ουσία δεν παρουσιάζει κεφαλαιακή υστέρηση». Τα αποτελέσματα της άσκησης που διενεργήθηκε από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έδειξε ότι οι αυξήσεις κεφαλαίων και τα σχέδια αναδιάρθρωσης που υλοποιούνται από τις τέσσερις ελληνικές τράπεζες έχουν ενισχύσει σημαντικά την κεφαλαιακή τους θέση». Τώρα δύο παρατηρήσεις: Η κατάκτηση της κεφαλαιακής επάρκειας από τις συστημικές τράπεζες (για τις δύο μετά την απόφαση των Μικτών Εποπτικών Μονάδων) ενώ αποτελεί αναγκαία συνθήκη για την αύξηση της ρευστότητας στην οικονομία δεν αποτελεί συγχρόνως και ικανή. Τα κριτήρια χορήγησης ρευστότητας , προκειμένου να υποστηρίζουν  τα κριτήρια φερεγγυότητας , θα πρέπει να συνάδουν με τα απαραίτητα πιστοληπτικά κριτήρια που απορρέουν από την αρχιτεκτονική του ευρωπαϊκού χρηματοπιστωτικού συστήματος. Σε αυτή τη φάση , στασιμότητας της οικονομικής δραστηριότητας και υψηλού ποσοστού  μη αποτελεσματικών δανείων (το οποίο σύμφωνα με όλες τις  σημερινές εκτιμήσεις θα συνεχίσει να αυξάνει τουλάχιστον μέχρι τα μέσα του 2015) η αναζήτηση  και  η εύρεση λειτουργικής γραμμής αποπληρωμής από τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά αποτελεί το βασικό κριτήριο για την χορήγηση νέων δανείων  εκ μέρους του τραπεζικού συστήματος. Πρόκειται για αποφασιστικό κριτήριο   για το τραπεζικό σύστημα το οποίο δεν πρόκειται να παρακαμφθεί. Συνεπώς οι εξελίξεις προβλέπονται δύσκολες και για τον επόμενο χρόνο όσον αφορά στην ρευστότητα. Υποστηρίζω  από την αρχή της κρίσης , ότι η ρευστότητα της οικονομίας είναι συνάρτηση της οικονομικής δραστηριότητας . Πρόκειται για μια σχέση που εκκινεί από την οικονομική δραστηριότητα και καταλήγει στην ρευστότητα. Όχι το αντίθετο. Επομένως η μεγέθυνση της οικονομίας αποτελεί τον καθοριστικό παράγοντα. Η μεγέθυνση επομένως χρειάζεται να χρηματοδοτηθεί κυρίως με άλλα χρηματοδοτικά μέσα  (ΑΞΕ, Επενδυτική Τράπεζα, Πόροι από ΕΤΕπ, Ευρωπαϊκές Επενδύσεις  κτλ) και τότε το τραπεζικό σύστημα θα ακολουθήσει σιγά σιγά όσο θα αυξάνει η καταθετική του βάση και θα αποκαθίστανται με θετικό πρόσημο οι προσδοκίες.

Η ολοκλήρωση των stress test σφραγίζει τη μετάβαση της ευρωζώνης στη νέα εποχή, της τραπεζικής ένωσης. Από τον Νοέμβριο, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αναλαμβάνει απευθείας την εποπτεία των μεγάλων συστημικών τραπεζών, έχοντας πλέον ξεκαθαρίσει την εικόνα που υπάρχει στους ισολογισμούς τους. Τα αποτελέσματα των stress test δεν ανέδειξαν σημαντικά προβλήματα σε μεγάλες ευρωπαϊκές τράπεζες με πανευρωπαϊκή ή διεθνή εμβέλεια και τα ζητήματα θεωρούνται αντιμετωπίσιμα. Άλλωστε από τις 25 τράπεζες που εντοπίστηκαν να χρειάζονται κεφάλαια με βάση τα οικονομικά στοιχεία στο τέλος του 2013, οι 12 φρόντισαν ήδη να τα καλύψουν μέσα στο 2014. Σκοπός της ΕΚΤ με τα stress test ήταν να κάνει και στην ευρωζώνη αυτό που στις ΗΠΑ έγινε από το 2009: Εντόπισαν τα προβλήματα, “έγραψαν” τις ζημιές, προχώρησαν στο ξεκαθάρισμα των ισολογισμών, καθάρισαν τα χαρτοφυλάκια από επισφαλή δάνεια και, έτσι, οι τράπεζες ανέκαμψαν ταχύτατα. Αυτό επιχειρείται τώρα και στην ευρωζώνη, πολύ περισσότερο που η ΕΚΤ είχε ένα λόγο παραπάνω να μάθει τι κρύβει κάθε μεγάλη τράπεζα στο εσωτερικό της καθώς αναλαμβάνει την εποπτεία και την ευθύνη. Επιπλέον, θέλει να καθαρίσει το πεδίο από την αμφιβολία, έτσι ώστε οι τράπεζες να ξεπεράσουν τα εσωτερικά τους ζητήματα και να αφοσιωθούν στη χρηματοδότηση των επιχειρήσεων. Με τα stress test ο Μάριο Ντράγκι επιχειρεί να στείλει  ένα μήνυμα προς τις αγορές, αλλά και προς τις ευρωπαϊκές ηγεσίες, ότι το θέμα με τις τράπεζες ξεκαθαρίζει και τώρα αυτό που προέχει είναι η τόνωση της οικονομικής δραστηριότητας. Ο πρόεδρος της ΕΚΤ διατυπώνει το τελευταίο διάστημα συνεχώς την ανησυχία του για τον κίνδυνο να εισέλθει η ευρωζώνη σε νέο κύκλο ύφεσης και  έκρουσε πάλι τον κώδωνα του κινδύνου στη σύνοδο κορυφής της περασμένης εβδομάδας ζητώντας από τους ηγέτες της ευρωζώνης παρεμβάσεις υπέρ της οικονομικής ανάπτυξης.   Το γεγονός ότι τα stress test δίνουν μια εικόνα διαχειρίσιμη, ασφαλώς διευκολύνει το ευρωπαϊκό σύστημα στα επόμενα βήματα, στα οποία περιλαμβάνονται και νέα μέτρα νομισματικής χαλάρωσης από την ΕΚΤ, πιθανότατα και αγορές ομολόγων το επόμενο διάστημα. Το κλειδί των εξελίξεων πλέον είναι το πώς θα υποδεχθεί η αγορά τα τελευταία stress test. Εάν πειστεί ότι όλα είναι εντάξει με τις ευρωπαϊκές τράπεζες, τότε μπορεί να ξεκινήσει ένας κύκλος πιο ευνοϊκός για την οικονομική δραστηριότητα, ενώ είναι πολύ πιθανό να δούμε και διευρωπαϊκές εξαγορές και συγχωνεύσεις στον τραπεζικό κλάδο. Από την άλλη πλευρά, σε ότι αφορά την πραγματική οικονομία, κρίσιμο ζήτημα είναι ο τρόπος με τον οποίο θα γίνει η διαχείριση των μη εξυπηρετούμενων δανείων, καθώς μετά την καταγραφή της πραγματικής εικόνας από τα stress test έρχεται η ώρα του ξεκαθαρίσματος των δανειακών χαρτοφυλακίων από επισφαλείς πιστώσεις (απομόχλευση) και αυτή είναι μια διαδικασία πιεστική και επώδυνη για την αγορά και τα νοικοκυριά.

Οι δημοσκόποι σε «ιδιωτικές» τους συζητήσεις, αναφέρουν ότι η κυβέρνηση πλήρωσε τον ΕΝΦΙΑ με 4-5 μονάδες, δίνοντας στο κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης τη διαφορά ενός ασφαλούς προβαδίσματος. Η κυβέρνηση αντέδρασε αιφνιδιάζοντας με την ψήφο εμπιστοσύνης, την οποία όπως ήταν αναμενόμενο, έλαβε στη Βουλή. Η ψήφος εμπιστοσύνης όμως δεν ήταν αρκετή, όπως αποδείχθηκε, να αναχαιτίσει το άνοιγμα της δημοσκοπικής ψαλίδας. Μετά από πέντε χρόνια κρίσης και ύφεσης, οι εντυπώσεις της επικοινωνίας δεν είναι αρκετές και ικανές να αντιστρέψουν το αρνητικό κλίμα. Η κυβέρνηση διολίσθησε σε λαϊκιστικά μονοπάτια και λεονταρισμούς, για εκδίωξη της τρόικας, έξοδο από τα μνημόνια και υποσχετικές ανάπτυξης, που όχι μόνο δεν έφεραν νηνεμία, αλλά την έριξαν στην καταιγίδα των αγορών. Οι αγορές, δηλαδή άνθρωποι που διαχειρίζονται πολλά δισεκατομμύρια, και με μία κίνησή τους μπορούν να σε βουλιάξουν, έστειλαν ένα σκληρό –όπως τους ταιριάζει- μήνυμα στην κυβέρνηση αλλά και στην αντιπολίτευση, η οποία πλησιάζοντας την εκλογική επιτυχία, για πρώτη φορά ίσως συνειδητοποίησε ότι τα λόγια και οι πράξεις μπορεί να έχουν συνέπειες σκληρές έως ολέθριες. Και ο μεν ΣΥΡΙΖΑ, εάν πήρε πράγματι το μήνυμα, θα αναγκασθεί να προσαρμόσει την πολιτική του σε μια πιο ρεαλιστική προσέγγιση για να καταφέρει να πείσει τους πιο συντηρητικούς ψηφοφόρους της πάλαι ποτέ μεσαίας τάξης. Η κυβέρνηση σίγουρα έλαβε το μήνυμα των αγορών, αφού εγκατέλειψε τις «παλληκαριές» απέναντι στους δανειστές της χώρας και ξαναπροσγειώθηκε απότομα στη δίνη της αναξιοπιστίας. Δεν φαίνεται όμως να έλαβε το μήνυμα των πολιτών οι οποίοι δεν πείθονται πια για την αποτελεσματικότητα της οικονομικής πολιτικής, παρά τα πλεονάσματα. Το οικονομικό και το επικοινωνιακό επιτελείο της κυβέρνησης επιστράτευσε ξανά την τακτική του καρότου και του μαστιγίου. Το αλαλούμ του ΕΝΦΙΑ, συνεχίζεται και στην αποκατάσταση των αδικιών. Κι εκεί που όλοι ανέμεναν να δουν τις διορθώσεις, ανακαλύπτουν πάλι ότι οι δικαιούχοι συρρικνώνονται με κουτοπονηριές και τερτίπια. Η σχετική απόφαση προβλέπει ότι για τον προσδιορισμό του ΕΝΦΙΑ λαμβάνεται υπόψη το συνολικό εισόδημα, ακόμα κι αν αυτό προέρχεται από το επίδομα ανεργίας, το επίδομα τέκνων, το ΕΚΑΣ των χαμηλοσυνταξιούχων, την αποζημίωση λόγω απόλυσης ! Δεύτερο ζήτημα, η περιβόητη έκτακτη εισφορά, που για να διατηρηθεί βαφτίστηκε εισφορά αλληλεγγύης που θα ίσχυε μέχρι το τέλος του 2014 και αίφνης παρατείνεται για δύο ακόμα χρόνια (νέο μέτρο αυτό) μειωμένη κατά 30%. Άρα θα πρέπει να είμαστε ευτυχείς για τη μείωση ενός χαρατσιού που μπήκε σαν έκτακτο, έγινε ορισμένου χρόνου και τώρα παρατείνεται για δύο ακόμα χρόνια και ως γνωστόν, ουδέν μονιμότερον του προσωρινού; Κάτι αντίστοιχο δηλαδή με το πετρέλαιο θέρμανσης που ενώ είχε αυξηθεί ο φόρος κατά 400% και πλέον, γκρεμίστηκαν τα έσοδα και ξύλιασε το πανελλήνιο, εμφανίστηκε φέτος η κυβέρνηση να προχωρά στο φιλολαϊκό μέτρο της μείωσής του κατά 10 λεπτά ! Ας μην επεκταθούμε στο τεράστιο πρόβλημα της εισφοροδιαφυγής και της κατάρρευσης των ασφαλιστικών ταμείων που προχωρούν σε πλειστηριασμούς ακινήτων των οφειλετών για να εισπράξουν ληξιπρόθεσμες οφειλές, τη στιγμή που δεν μπορούν να εγγυηθούν ότι θα είναι σε θέση να παρέχουν συντάξεις, πλην της εθνικής εγγυημένης από το κράτος σύνταξης των 360 ευρώ ! Οι πολίτες, δεν πείθονται όπως οι αγορές με δηλώσεις μεταμέλειας. Και μετά από πέντε χρόνια συρρίκνωσης, ούτε αντοχή ούτε ανοχή διαθέτουν για άλλες θυσίες. Το μπάχαλο του ΕΝΦΙΑ, ή η παράτασης της εισφοράς – συμφοράς δείχνουν στην εξαντλημένη κοινωνία την κυβερνητική κόπωση και την πολιτική του ποδαριού, αλλιώς δεν θα βάφτιζαν το επίδομα ανεργίας εισόδημα για να επιβάλλουν φόρους. Όλα αυτά έχουν κόστος δυσβάσταχτο για τους πολίτες. Γι’ αυτό και ο νεαρός άνεργος όταν διάβασε τη δήλωση του εκπροσώπου κ. Αδωνι Γεωργιάδη, πως οι βουλευτές (με 75% αφορολόγητο) έχουν υποστεί πρώτοι τις μεγαλύτερες περικοπές, επιστράτευσε το χιούμορ του δηλώνοντας στη γυναίκα του «αγάπη μου αποφάσισα να συρρικνώσω την κυβέρνηση…»

Το ότι ο Ενιαίος Φόρος Ιδιοκτητών Ακινήτων είναι ένας κατ΄ αρχήν άδικος φόρος έχει γραφτεί και ειπωθεί πολλές φορές. Το... τερατούργημα που σκέφτηκαν τα "κεφάλια" του υπουργείου Οικονομικών και οι σύμβουλοί τους... τελειοποιείται μέρα με τη μέρα, ενώ λίγα 24ωρα πριν υπήρξε και η φαεινή ιδέα να εξαιρούνται από τις εκπτώσεις του φόρου μεγάλα τμήματα των τριτέκνων, των πολυτέκνων, των αναπήρων, καθώς και όσων έλαβαν επίδομα ανεργίας ή λαμβάνουν το ΕΚΑΣ ως συνταξιούχοι. Αν προσθέσουμε κι αυτούς που, εκτός από το σπίτι τους έχουν κι ένα χωριατόσπιτο σε κάποια επαρχία, της έκπτωσης εξαιρούνται σχεδόν ΟΛΟΙ. Τι ακριβώς σκέφτονται εκεί στο υπουργείο; Ότι πρέπει να μαζευτούν λεφτά με οποιοδήποτε κόστος... χθες. Απ' όπου νά' ναι, επί δικαίων και αδίκων. Να στραγγαλίσουν τελείως τον κοινωνικό ιστό. Να εκλάβουν στην ουσία ως "πλούτο", ακόμη και εισοδήματα έκτακτα, μη επαναλαμβανόμενα που θεσπίστηκαν όταν ακόμα είχαμε ένα - κατ' επίφασιν - ένα έστω και υποτυπώδες κράτος πρόνοιας, όπως είναι το επίδομα ανεργίας. Αν πιάσουμε μια - μια τις υποπεριπτώσεις φορολογουμένων που δεν θα δικαιούνται πιθανότατα έκπτωση στον ΕΝΦΙΑ δεν υπάρχει τέλος. Εξαιρέσεις των εξαιρέσεων κι ο κόσμος πρέπει να βγάλει άκρη μέσα από έναν κυκεώνα προϋποθέσεων. Τελικά αναρωτιέται κανείς: γιατί βιάζεται τόσο ο ΣΥΡΙΖΑ να έρθει στα πράγματα (για να μας σώσει φυσικά κι αυτός με τη σειρά του); Γιατί δεν περιμένει λίγο ακόμα να "περάσουν" από την παρούσα κυβέρνηση κάνα δυο τέτοιες ακόμα ρυθμίσεις, ώστε όταν πάρει την εξουσία, ο λαός να έχει χάσει πια τα πάντα; Ετσι, θα είναι ένας ωραίος τρόπος να κάνει την πολυθρύλητη "σκληρή διαπραγμάτευση", αβρόχοις ποσί, αφού έτσι κι αλλιώς ο λαός δεν θα 'χει πλέον να φοβάται και ν' ανησυχεί για τίποτα...

Από το 2008 η Ευρώπη έχει εισέλθει σε ένα θανάσιμο συνδυασμό, οικονομικής στασιμότητας, χρηματοπιστωτικής κρίσης, και υψηλού δημοσίου και ιδιωτικού χρέους. Η Ελλάδα είναι η πρώτη αναπτυγμένη χώρα που προχώρησε σε αναδιάρθρωση του χρέους της τα τελευταία 60 έτη, και η ύφεση σε αυτή αλλά και σε άλλες χώρες της ευρωπαϊκής περιφέρειας  ξεπέρασαν τα επίπεδα της μεγάλης κρίσης του 1930. Το συνολικό χρέος συνεχίζει να αυξάνεται, δεν υπάρχει απομόχλευση όπως συνήθως υποστηρίζεται, και το ζήτημα της  δραστικής απομείωσης του πλέον δεν περιορίζεται μόνο στους ακαδημαϊκούς κύκλους. Η ιστορία προσφέρει συγκεκριμένα παραδείγματα, του πως «επιλύθηκαν» παρόμοιες καταστάσεις στο πρόσφατο και απώτερο παρελθόν. Θα αναφερθούμε σε δύο περιπτώσεις: Στην κρίση χρέους των αναπτυγμένων χωρών , την περίοδο 1920-1930 , που ήταν συνδεδεμένη με τον Α’ΠΠ, και την γνωστή κρίση των αναπτυσσομένων χωρών την περίοδο 1980-2000. Σύμφωνα με τα υπάρχοντα στοιχεία το μέσο μέγεθος της απομείωσης του χρέους  την δεκαετία του 1930 ήταν όμοια με την αντίστοιχη απομείωση του χρέους των αναπτυσσομένων χωρών την δεκαετία του 1990.  Σε 45 επεισόδια , που υπάρχουν επαρκή στοιχεία, η απομείωση του χρέους ανήλθε, κατά μέσο όρο , στο 19,0% του ΑΕΠ για τις αναπτυγμένες χώρες (1932-1939) και στο 16,0% του ΑΕΠ για τις αναπτυσσόμενες οικονομίες . Ειδικότερα η απομείωση του χρέους για την Ελλάδα , Γαλλία και Ιταλία ανήλθε αντίστοιχα στο 43,0%, 36,0% και 52,0% του ΑΕΠ (1934). Η απομείωση του χρέους έγινε εις βάρος των ΗΠΑ και ΗΒ  που αποτελούσαν τους κύριους δανειστές. Επίσης, σημαντικό, κατέρρευσε και ο χρυσός κανόνας που αποτελούσε τα «χρυσά δεσμά» της παγκόσμιας οικονομίας. Σήμερα οι δεκαετίες του 1920 και 1903 θεωρούνται χαμένες δεκαετίες για τις ευρωπαϊκές χώρες  όπως ακριβώς  και για τις αναπτυσσόμενες   χώρες η δεκαετία του 1980, επειδή ακριβώς άργησε να επέλθει η μόνη και λελογισμένη λύση της απομείωσης του χρέους. Μέσα από σειρά συνδιασκέψεων και επιτροπών καθυστέρησε η απομείωση του χρέους αλλά δεν αποφεύχθηκε. Στο τέλος το χρέος απομειώθηκε …και ξεχάστηκε. Τα επεισόδια αυτά ίσως να μπορούν να αποτελέσουν παράδειγμα για την τρέχουσα κατάσταση και να επισπεύσουν την επίλυση του σημερινού προβλήματος.      

Η σύρραξη Ουκρανίας- Ρωσίας έχει τουλάχιστον μισό χρόνο διαδρομή. Επίσης, μόνο μερικοί μήνες έχουν περάσει από την επιβολή κυρώσεων στην Ρωσία. Στο χρονικό αυτό διάστημα η τιμή του πετρελαίου κατέρρευσε απο τα 114 δολάρια στα 80 δολάρια. Οι ανεξέλεγκτων ποσότητες πετρελαίου απο Λιβυή – Ιραν και γενικότερα η υπερβάλλουσα προσφορά   πιέζει τις τιμές. Αποτέλεσμα : Η Ρωσία οδεύει προς ύφεση τουλάχιστον 2% εξαιτίας της πτώσης των τιμών του μαύρου χρυσού. Εν μέσω αυτού του γεωπολιτικού σκηνικού που συμπληρώνεται απο το ΙSIS στην Συρία, στην Ελλάδα, το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης θέλει επειγόντως εκλογές διότι πιστεύει ότι, διαθέτει καλύτερη διαπραγματευτική ικονότητα και πως θα βρει συμμάχους στις ευρωπαϊκές χώρες  που θα ψηφίσουν διαγραφή του χρέους κλπ    Στη δε συγκυβέρνηση επι μήνες επιχειρείται η ρύθμιση για τις δόσεις, αλλά το αποτέλεσμα είναι αλαλούμ- αποκλείοντας όσους δεν πληρώνουν-    τις δόσεις - με συνέπεια να αυξάνονται τα ποσοστά της αντιπολίτευσης στις διαπραγματεύσεις. Με λίγα λόγια,  η αντιπολίτευση  υπερκτιμά τις δυνατότητες της ενω η συγκυβέρνηση δεν μπορεί να φέρει σε πέρας τις μεταρρυθμίσεις- που ευαγγελίζεται. (Η εικόνα συμπληρώνεται στο εσωτερικό απο φοιτητές -φοιτήτριες οι οποίοι σε κατάσταση υστερίας εισβάλλουν στο γραφείο του πρύτανη στο Πανεπιστήμιο, ενω μερικοί Δήμαρχοι βγαίνουν με ύφος Τσε Γκε Βάρα  διότι δεν έστειλαν τις καταστάσεις με τα πλαστά πτυχία.)          Όποιος λοιπόν νομίζει ότι, σε αυτό το διεθνές σκηνικό η λύση για την Ελλάδα θα προέλθει απο πρόωρες εκλογές όταν δεν θα εκλεγεί πρόεδρος, τότε είναι μακράν νυχτωμένος. Ποιοί θα δώσουν σημασία στην Ελλάδα, όταν ολόκληρη Ρωσία σε λίγο δεν θα ξέρει πως θα αντιδράσει;  Μικροί, μεγάλοι στα καφενεία Αλέξη; Και εν πάσει περιπτώσει αφού έχεις “φιλήσει” χέρι στις εξουσίες γιατί δεν περιμένεις ένα χρόνο; Όποιος πάει πάσο πότε δεν έχασε.                

Το 2009 ο Γιώργος Παπανδρέου εκμεταλλεύτηκε την ανανέωση της προεδρικής θητείας για να προκαλέσει πρόωρες εκλογές. Ο Κώστας Καραμανλής πάλι όταν διαπίστωσε ότι δεν έχει την απαιτούμενη πλειοψηφία επίσπευσε την εκλογική διαδικασία. Μπορεί να γίνουν διάφορες κρίσεις αν έπρεπε ή όχι να προκηρύξει εκλογές ή εάν θα ήταν καλύτερο για την χώρα να πάρει τα απαραίτητα μέτρα, να εξαντλήσει τον χρόνο και να χάσει με ακόμη μεγαλύτερη διαφορά. Εκ του αποτελέσματος το βέβαιο ήταν ότι ο μεν Παπανδρέου βιαζόταν να αναλάβει την εξουσία ο δε Καραμανλής που είχε συμπληρώσει έναν κύκλο ήταν έτοιμος να την αφήσει. Η σπουδή του κ. Παπανδρέου δεν του βγήκε σε καλό, του έσκασε η κρίση της χώρας στα χέρια και την οδήγησε ελαφρά τη καρδία και με τραγικά λάθη στο απίστευτης σκληρότητας μνημόνιο. Ο κ. Παπανδρέου ίσα που συμπλήρωσε δύο χρόνια στην εξουσία και αποχώρησε μέσα στην γενική καταισχύνη. Ο κ. Σαμαράς ακολούθησε τον δρόμο του κ. Παπανδρέου, εκμεταλλεύτηκε τις περιστάσεις το Νοέμβριο του 2011 για να εκβιάσει την απομάκρυνσή του από την εξουσία και να γίνει μία ώρα αρχύτερα πρωθυπουργός. Ήξερε πολύ καλά τι είχε να αντιμετωπίσει από την Σύνοδο Κορυφής του ΕΛΚ όπου συγκρούστηκε με την κα Μέρκελ -το πλήρωσε όταν ταπεινώθηκε δημοσίως στο Βερολίνο ζητώντα συγγνώμη παρότι είχε δίκιο. Ο κ. Σαμαράς μετά την κυβέρνηση Παπαδήμου είδε το κόμμα του οποίου ηγήθηκε να φθάνει στο ιστορικό χαμηλό του 18,5% και στην συνέχεια να κερδίζει και να στέκεται στην εξουσία μόνο χάρη στους εκβιασμούς και στο δεκανίκι του Βερολίνου με ότι αυτό συνεπάγεται και για όσο διαρκεί. Τώρα είναι η σειρά του κ. Τσίπρα ο οποίος μετά την σκληρή στάση της Ευρώπης στις διαπραγματεύσεις για την επόμενη ημέρα και το χαστούκι των αγορών την περασμένη εβδομάδα ξέρει πολύ καλά τι έχει να αντιμετωπίσει. Στα ελληνικά πράγματα το να ζητά η αντιπολίτευση εκλογές είναι το αναμενόμενο. Από το να τις ζητά μέχρι να τις επιβάλλει, όπως έπραξαν οι κ.κ. Παπανδρέου και Σαμαράς -ναι, ναι πάντα για την σωτηρία της χώρας- υπάρχει απόσταση. Ο κ. Τσίπρας μπορεί να εκβιάσει τις εκλογές, χωρίς να είναι βέβαιο ότι θα το πετύχει (κι αυτός για να σώσει την χώρα) ή να περιμένει την κυβέρνηση Σαμαρά να αποχωρήσει μέσα στην ίδια ή μάλλον μεγαλύτερη καταισχύνη που έφυγε η κυβέρνηση Παπανδρέου. Φυσικά το επιτελείο που κυβερνά τρέφει ψευδαισθήσεις ότι τώρα θα είναι διαφορετικά κτλ, κτλ, παρόμοιες ψευδαισθήσεις τρέφει και το επιτελείο της αντιπολίτευσης, ότι αυτοί θα τα καταφέρουν καλύτερα. Για την μεν κυβέρνηση Σαμαρά Βενιζέλου ερώτημα δεν υπάρχει, έχουν αποφασίσει να παραμείνουν μέχρι την τελευταία ημέρα ενώ θα έπρεπε να απευθυνθούν και να αντλήσουν δύναμη από το εκλογικό σώμα. Το ερώτημα είναι κατ αρχήν για την ελληνική κοινωνία: είτε θα υπομείνει την ίδια πολιτική με τις συνέπειες που έχει και θα ανεχθεί την παρούσα κυβέρνηση μέχρι την λήξη της θητείας της -έχει τρόπο για να το δείξει και να στείλει το μήνυμα στους βουλευτές- είτε αναλαμβάνει το ρίσκο της αντίδρασης και στηρίζει την αντιπολίτευση στην διεκδίκηση ενός διαφορετικού δρόμου. Ακολούθως το ερώτημα απευθύνεται στην αντιπολίτευση: διαβλέπει ότι η κοινωνία είναι ώριμη και αποφασισμένη να της δώσει την ενεργητική στήριξη που προϋποθέτει μία πραγματική διαπραγμάτευση; Πιστεύει ότι η κοινωνία είναι αποφασισμένη να υποφέρει με αίσθημα αξιοπρέπειας τις συνέπειες αν ο αντίπαλος επιμείνει και αποδειχθεί πιο ισχυρός; Τα άλλα είναι παραμύθια για να τσακώνονται οι γραφικοί βουλευτές στα παράθυρα. 

Μία μεγάλη νίκη απέναντι σε έναν σπουδαίο αντίπαλο πέτυχε ο Ολυμπιακός κόντρα στην επί τρία χρόνια πρωταθλήτρια Ιταλίας Γιουβέντους. Οι ερυθρόλευκοι μετά την Ατλέτικο Μαδρίτης υπέταξαν και την Γιούβε κάνοντας το δύο στα δύο μέσα στο Φάληρο απέναντι στα φαβορί του ομίλου. Οι Πειραιώτες  απέδειξαν ότι έχουν ανέβει επίπεδο στην Ευρώπη και δη στα σαλόνια του Τσάμπιονς Λίγκ έχοντας νικήσει μέσα στο Φάληρο μεταξύ άλλων ομάδες όπως την Άρσεναλ, την Γιουνάιτεντ, την Μπενφίκα, την  Ατλέτικο και από το βράδυ της Τετάρτης την Γιουβέντους. Ο Μίτσελ για ένα ακόμη παιχνίδι ήταν καλά διαβασμένος και παρέταξε την ομάδα με τέτοιο τρόπο ώστε να βραχυκυκλώσει τους αντιπάλους του. Οι  ερυθρόλευκοι μπήκαν δυνατά,  είχαν τον έλεγχο του αγώνα , εγκλώβισαν τον Πίρλο ο οποίος μέχρι να γίνει αλλαγή απειλούσε μόνο από τα στημένα. Η αμυντική λειτουργία των Πειραιωτών  ήταν πολύ καλή και στο β’ ημίχρονο, μόλις κουράστηκε η ομάδα, ανέλαβε ο Ρομπέρτο ο οποίος κατέβασε τα ρολά με απίστευτες αποκρούσεις δείγμα τερματοφύλακα που όχι μόνο διαθέτει τα σωματικά προσόντα αλλά και δείχνει ότι μπορεί και διαβάζει το παιχνίδι που εκτυλίσσεται μπροστά του. Ο Ισπανός κράτησε τον Ολυμπιακό όρθιο  όταν η Γιούβε άνοιξε το παιχνίδι της σε όλο το πλάτος του γηπέδου και πίεζε ασφυκτικά. Όσο είχε δυνάμεις ο Ολυμπιακός έπαιξε άψογα το transition game με γρήγορες επιστροφές των παικτών από την επίθεση στην άμυνα. Οι ερυθρόλευκοι φιγουράρουν πρώτοι στον όμιλο με έξι βαθμούς  μαζί με την Ατλέτικο την οποία έχουν κερδίσει. Ο Ρομπέρτο είχε προβλέψει μιλώντας σε ιταλικά ΜΜΕ ότι ο Ολυμπιακός  θα κέρδιζε με 1-0 με γκολ του Κασάμι. Και το πέτυχε. Ήταν η βραδιά του. Το γκολ των Πειραιωτών είναι για σεμινάριο. Το πώς έκλεψαν την μπάλα στο κέντρο η εναλλαγή της μπάλας και το άψογο πλασέ. Τα φώτα της Ευρώπης για ένα ακόμη βράδυ θα είναι στραμμένα στην Ελλάδα και στο Μεγάλο Λιμάνι, εκεί όπου ο Ολυμπιακός έγραψε άλλη μία μεγάλη βραδιά στην πρόσφατη ιστορία του στην Ευρώπη.

Η σάτιρα - η άγρια όμως και αδίστακτη σάτιρα για όσα συμβαίνουν στη χώρα - είναι ίσως το μοναδικό καταφύγιο αυτών των εποχών. Γιατί η σάτιρα επιτρέπει να λέγονται πράγματα, που δεν νοείται να λεχθούν με συμβατικά μέσα και τρόπους. Η σάτιρα, η πνευματώδης, εύστοχη και ευρηματική σάτιρα, αγαλλιάζει την ψυχή και ηρεμεί το μυαλό. Μπορεί και μιλά για λογαριασμό εκείνων που δεν μπορούν να φωνάξουν, να εκφράσουν όσα νιώθουν και πιστεύουν. Κι όμως μέσα από σατιρικές εκπομπές, που είναι κατά βάση βαθιά πολιτικές και κοινωνικές, λέγονται και ακούγονται – εν τέλει φωτίζονται και αναδεικνύονται - πράγματα που δεν θα ειπωθούν αλλού. Όταν οι πιο πολλοί πνίγονται από αυτά που βλέπουν και ακούνε – από τα success story έως τα φληναφήματα περί πολιτικής σταθερότητας την ώρα που η κοινωνική και οικονομική πραγματικότητα έχει γίνει απέραντη κινούμενη άμμος για τους αδύναμους  - και κυρίως ζουν στις εφιαλτικές συνθήκες που έφτιαξαν τα μνημόνια, οι τρόικες και τα νεοφιλελεύθερα ιδεολογήματα στη χώρα, έχουν ανάγκη από λίγο «καθαρό αέρα». Δηλαδή να ακουστούν επιτέλους οι κραυγές τους, να νιώσουν ότι κάποιοι αφουγκράζονται τη χειμαζόμενη και εξαπατημένη κοινωνία. Η σάτιρα λοιπόν μπορεί συχνά ή μάλλον όλο και πιο πυκνά, να είναι αποτελεσματικότερη κι από τις πολιτικές φωνές. Και δεν έχει σημασία αν κάποιοι την ερμηνεύουν ή τη χαρακτηρίζουν ως στρατευμένη. Ειδικά σε περιόδους κρίσης η τέχνη και ειδικά η σάτιρα περισσότερο από κάθε άλλη έκφανσή της, ήταν ασφαλώς πολιτικοποιημένη και στρατευμένη στους κοινωνικούς αγώνες. Μέσα από αυτό το πρίσμα χάρηκα τις τελευταίες εκπομπές και συνεντεύξεις  του Λάκη Λαζόπουλου, με αυτές τις σκέψεις απόλαυσα τις ατάκες του Τζίμη Πανούση. Ακόμα κι όταν δεν συμφωνούσα ολοκληρωτικά με την άποψή τους. Και μόνο που ο Λαζόπουλος εντόπισε με μοναδική ευστοχία την ταύτιση των  απόψεων του «δεξιού» Άδωνι Γεωργιάδη και του «κεντροαριστερού» Σταύρου Θεοδωράκη για το πόσο άσχημο και… εγκληματικό είναι να αποκατασταθούν κάπως οι μισθοί των εργαζομένων – επειδή θα πάνε να ψωνίσουν εισαγόμενα τρόφιμα ή θα αγοράσουν βενζίνη, που επίσης μας έρχεται εισαγόμενη!!! – φάνηκε το δούλεμα που μας κάνουν όλοι οι φανεροί και κρυφοί θιασώτες των μνημονιακών πολιτικών και της τρόικας. Όσο για τον Τζίμη Πανούση, επιτέλους κάποιος μίλησε για τον Σταύρο Θοεδωράκη, χωρίς βαμβάκι στο στόμα – κάτι που έκανε βέβαια και ο Λαζόπουλος. Αλλά ο Τζίμης είχε να αποκαλύψει ότι ο νεόκοπος σωτήρας της χώρας, τον είχε λογοκρίνει ως δημοσιογράφος χρόνια πριν, για χάρη ισχυρών εκδοτών, για τους οποίους εργάστηκε επί χρόνια. «Ο Σταύρος δεν πάει ούτε στο περίπτερο τζάμπα» ήταν η ατάκα της χρονιάς, ενώ η αντιμετώπιση που επιφύλαξε στο ΚΚΕ, το οποίο θεωρεί κατεξοχήν συστημικό κόμμα, ήταν το καλύτερο «σχόλιο» στο χειροκρότημα που έριξαν οι βουλευτές της ΝΔ στην Αλέκα Παπαρήγα, όταν αυτή επιτίθονταν στον ΣΥΡΙΖΑ από βήματος της Βουλής προ ημερών. Παρεμπιπτόντως ωραίο ήταν – και το εννοώ - και το άλλο του Τζίμη, ότι… «οι Φραγκολεβαντίνοι θα φοβηθούνε από την «κοφτερή ανατολή», στα αγγλικά «sharp east» δηλαδή «Σαρπιστ», που αν το διαβάσεις ανάποδα είναι "Τσίπρας"»!!! Είπαμε η σάτιρα οφείλει να είναι αδίστακτη – ειδικά με το «ψάξιμο» που κάνει ο Τσίπρας για συμβιβαστικές φόρμουλες με τους δανειστές. Όπως και να έχει, Λάκης Λαζόπουλος και Τζίμης Πανούσης δίνουν νόημα στην σάτιρα ως τέχνη που άκμασε, με τον τρόπο που άκμασε, στην αρχαία Ελλάδα… Και μόνο οι… ενοχλήσεις που προκαλούν σε πολλούς της εξουσίας, επιβεβαιώνει την αξία τους.