Από το χαρακτηριστικό κόκκινο σακάκι του με τον κεραυνό, μέχρι τους χειρόγραφους στίχους τού Heroes, η έκθεση-αφιέρωμα μας ταξιδεύει στη ζωή του εκκεντρικού performer.
“Ground Control to Major Tom”. Οταν η φωνή του David Bowie ακούστηκε για πρώτη φορά στα ηχεία με το «Space Oddity» το 1969, λίγοι θα μπορούσαν να προβλέψουν τη μεταμορφωτική Oδύσσεια που τον περίμενε. Για περισσότερο από πέντε δεκαετίες, ο Bowie αναδείχθηκε όχι μόνο ως μουσικός, αλλά και ως ένας αεικίνητος καλλιτέχνης στο σταυροδρόμι της μόδας, του θεάτρου, του κινηματογράφου, της performance και της ίδιας της ταυτότητας του ανθρώπου.
Από το ανδρόγυνο εξωγήινο glam του Ziggy Stardust μέσω του κομψού φουτουριστικού στυλ τού Aladdin Sane, μέχρι την ψυχρή ενδοσκόπηση του Berlin και αργότερα την art-rock παραδοξότητα του Outside και τον εξωφρενικό ρομαντισμό του Let’s Dance, ο Bowie ήταν μια αέναη μηχανή ανανέωσης. Μετέτρεψε το στυλ σε δήλωση, την προσωπικότητα σε πρίσμα εξερευνώντας πάντα τι σημαίνει τελικά να είσαι άνθρωπος.
Τώρα, οι θαυμαστές, οι ερευνητές και οι απλά περίεργοι έχουν μια σπάνια ευκαιρία: την έκθεση του David Bowie Centre στο V&A East Storehouse, στο Queen Elizabeth Olympic Park του Λονδίνου. Εκεί ένα αρχείο με περισσότερα από 90.000 αντικείμενα από την τεράστια δημιουργική κληρονομιά τού Bowie θα γίνει προσβάσιμο στο κοινό. Θα είναι η πρώτη φορά που μεγάλο μέρος αυτού του υλικού -κοστούμια, στίχοι, όργανα, κείμενα, σκίτσα, μακέτες σκηνής, χάρτες μακιγιάζ, σημειώσεις και αντικείμενα που σχετίζονται ακόμη και με τα μη πραγματοποιημένα έργα του- θα εκτεθεί για να το ανακαλύψει το κοινό. Το αρχείο αποκτήθηκε το 2023, χάρη στη γενναιοδωρία της περιουσίας του, του Blavatnik Family Foundation και της Warner Music Group και έκτοτε έχει καταλογογραφηθεί και επιμεληθεί προσεκτικά για έκθεση.
Πώς είναι η ζωή στον Άρη;
Η νέα έκθεση είναι οργανωμένη σε τρεις ζώνες: μικρές επιμελημένες εκθέσεις, οπτικοακουστικές εγκαταστάσεις και πιο ήσυχες περιοχές μελέτης, όπου οι επισκέπτες μπορούν να εξερευνήσουν τα αντικείμενα με τον δικό τους ρυθμό. Στα αξιοθέατα περιλαμβάνονται χειρόγραφοι στίχοι από τα τραγούδια «Fame» (1975), «Heroes» (1977) και «Ashes to Ashes» (1980) και το ανυπέρβλητο Life on Mars, το τραγούδι που μας έκανε να αναρωτηθούμε πώς είναι η ζωή στον Αρη.
Εμβληματικά κοστούμια σκηνής, όπως τα σύνολα Ziggy Stardust που σχεδίασαν οι Freddie Burretti και Kansai Yamamoto, μουσικά όργανα, πίνακες μακιγιάζ, σχέδια και σκίτσα, προσωπικά σημειωματάρια, ακόμη και σκηνικά αντικείμενα και μακέτες από ταινίες και θεατρικές παραστάσεις θα είναι διαθέσιμα.
Ενα από τα καινοτόμα χαρακτηριστικά του κέντρου είναι η υπηρεσία «Order an Object» (Παραγγείλετε ένα αντικείμενο). Αντί να βλέπουν απλώς τα αντικείμενα πίσω από το γυαλί, οι επισκέπτες μπορούν να κάνουν προκράτηση για να δουν έως και πέντε αντικείμενα σε 3D ανά επίσκεψη -κοστούμια, όργανα, σκηνικά ή σκηνικά αντικείμενα- και σε πολλές περιπτώσεις να τα χειριστούν, υπό επίβλεψη. Τα έντυπα υλικά (σημειωματάρια, στίχοι, αλληλογραφία κ.λπ.) θα είναι επίσης διαθέσιμα κατόπιν ραντεβού μέσω της ομάδας αρχειοθέτησης.
Μια στιγμή μέσα στη ζωή ενός χαμελέοντα
Η έκθεση αυτή είναι ίσως από τις πιο σημαντικές του 2025. Ο λόγος είναι απλός. Ο David Bowie υπήρξε για πολύ καιρό κάτι περισσότερο από ένας ροκ σταρ, Μετατράπηκε σε ένα πολιτιστικό ορόσημο, η επιρροή του οποίου απλώνεται σε όλους τους τομείς της μόδας, της ταυτότητας, της performance art και της ποπ μουσικής. Το έργο του αμφισβήτησε τις νόρμες των φύλων, συνδύασε καλλιτεχνικά μέσα, αγκάλιασε την καινοτομία και ποτέ δεν αρκέστηκε στο ασφαλές.
Το άνοιγμα του αρχείου του με τέτοια λεπτομέρεια, μας επιτρέπει να ανακαλύψουμε τους μηχανισμούς της δημιουργικότητάς του, να δούμε πώς γράφτηκαν τα τραγούδια, πώς σχεδιάστηκαν οι εμφανίσεις, πώς κατασκευάστηκαν οι προσωπικότητες, πώς δοκιμάστηκαν τα εφέ και πώς μερικές φορές οι μεγάλες ιδέες έμειναν ημιτελείς. Η έκθεση ουσιαστικά μετατρέπει τον ιδιωτικό μύθο σε δημόσια ιστορία, δείχνοντας τόσο τη μεγαλοφυΐα όσο και την ακαταστασία που επικρατούσε στο μυαλό του Bowie.
Το Bowie Centre, σε αντίθεση με πολλά παραδοσιακά μουσεία που εκθέτουν αντικείμενα σε κλειδωμένες προθήκες, έχει ως στόχο να επιτρέπει στους επισκέπτες να πλησιάζουν, να αγγίζουν τα εκθέματα και να τα εξερευνούν με τον δικό τους ρυθμό. Αυτή η αλλαγή, σε έναν πολιτιστικό χώρο, σηματοδοτεί μια ευρύτερη αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε και εκτιμούμε τα αρχεία: όχι απλώς ως μνημεία, αλλά ως ενεργούς πόρους για τη δημιουργικότητα, τη μελέτη και την έμπνευση. Είναι μια πρόσκληση για τις νέες γενιές να ασχοληθούν άμεσα με την κληρονομιά του Bowie -όχι μόνο ως θαυμαστές, αλλά ως συμμετέχοντες στη δημιουργική διαδικασία.
Τι να περιμένουμε
Στο David Bowie Centre η είσοδος είναι δωρεάν, αλλά απαιτείται εισιτήριο. Τα εισιτήρια με συγκεκριμένη ώρα θα πρέπει να κρατηθούν εκ των προτέρων. Η υπηρεσία Order an Object επιτρέπει την εκ των προτέρων κράτηση για να δείτε επιλεγμένα αντικείμενα από κοντά. Για τρισδιάστατα αντικείμενα, όπως κοστούμια και όργανα, έως πέντε ανά επίσκεψη. Για έντυπα υλικά, κατόπιν ραντεβού. Κατά την έναρξη, περίπου 200 αντικείμενα θα εκτίθενται ταυτόχρονα σε περιστρεφόμενες βιτρίνες. Το πλήρες αρχείο είναι τεράστιο και θα χρειαστεί χρόνος για να εκτεθούν πολλά από τα αντικείμενα.
Eξωτερική φωτογραφία: Aladdin Sane Contact Sheet © Duffy Archive & © The David Bowie ArchiveTM
Φωτογραφίες: Courtesy of V&A East Storehouse
vam.app.box.com