Στην Ελλάδα το «δείπνο κάτω από τα βαρέλια» δεν υπάρχει σχεδόν πουθενά ως σταθερό τιμολογημένο προϊόν. Υπάρχει όμως κάτι πιο ενδιαφέρον: το τραπέζι με τον παραγωγό ή τον οινολόγο.
Φανταστείτε ένα μακρύ τραπέζι στημένο ανάμεσα σε σειρές δρύινων βαρελιών. Χαμηλός φωτισμός, ο οινοποιός ανοίγει φιάλες που δεν κυκλοφορούν πουθενά αλλού, και το φαγητό έρχεται σε ισορροπία με το κάθε κρασί. Είναι η εικόνα που κάθε λάτρης του κρασιού έχει στο μυαλό του. Και είναι, να το πούμε από την αρχή, αρκετά πιο σπάνια απ’ όσο δείχνει το Instagram. Στη Ελλάδα το παραδοσιακό, «στημένο» δείπνο σε ένα κελάρι δίνει τη θέση του σε κάτι πολύ πιο ζωντανό και διαδραστικό. Ολιγομελείς παρέες, μενού πολλών πιάτων με ραντεβού, και ο άνθρωπος που έφτιαξε το κρασί καθισμένος απέναντί σου. Η κάβα είναι συνήθως η στάση πριν το τραπέζι, όχι το ίδιο το τραπέζι. Αυτό που τιμολογείται είναι η πρόσβαση στον άνθρωπο, όχι το μπουκάλι.
Ένας κλάδος που ωριμάζει
Τα λίγα στοιχεία που στέκουν με σιγουριά αρκούν για να δείξουν έναν κλάδο που ωριμάζει. Σήμερα 115 οινοποιεία σε όλη τη χώρα διαθέτουν το Σήμα Επισκέψιμου Οινοποιείου, όπως ανακοίνωσε τον Ιούλιο η υπουργός Τουρισμού Όλγα Κεφαλογιάννη, παρουσιάζοντας μαζί και τον νέο ψηφιακό χάρτη γαστρονομίας. Στη Βόρεια Ελλάδα, όπου το δίκτυο των Δρόμων του Κρασιού απλώνεται σε οκτώ διαδρομές, η Ένωση Οινοπαραγωγών του Αμπελώνα Βορείου Ελλάδος κάνει λόγο για αύξηση επισκεψιμότητας της τάξης του 35% το 2024 σε σχέση με το 2023. Και το κοινό που φέρνει αυτή η κίνηση δεν είναι ο περαστικός της γευσιγνωσίας των είκοσι ευρώ. Είναι εκείνος που θα πληρώσει πολλαπλάσια για ένα τραπέζι δώδεκα ατόμων με τον οινοποιό απέναντί του, γιατί εκεί δεν αγοράζει κρασί, αγοράζει εγγύτητα και σπανιότητα.
Η συνταγή της πολυτέλειας
Το μοντέλο δεν είναι ελληνική πατέντα. Είναι η διεθνής συνταγή της οινικής πολυτέλειας αυτή τη στιγμή από τη Ρίοχα ως την Τοσκάνη: μικρές παρέες οκτώ ως δώδεκα ατόμων στο τραπέζι του παραγωγού, συχνά με γεύμα μέσα στην κάβα και πιάτα εποχής, σε συνδυασμό με το κρασί. Η άμεση πρόσβαση στον οινοποιό, ακόμη και η συμμετοχή στη συγκομιδή ή στο blending, ανάλογα με την εποχή, είναι αυτό που ξεχωρίζει ένα σοβαρό wine estate από ένα ξενοδοχείο που τυχαίνει να κάθεται δίπλα σε αμπέλια. Και το κοινό αυτό είναι, από άποψη ταμείου, αιχμάλωτο: περίπου τέσσερις στους δέκα ταξιδιώτες κλείνουν εμπειρίες αφού έχουν φτάσει στον προορισμό, και μεγάλο μέρος των αναζητήσεων για ελληνικό οινοτουρισμό γίνεται από ανθρώπους που βρίσκονται ήδη μέσα στη χώρα. Ποια είναι, λοιπόν, τα επτά τραπέζια που πλησιάζουν περισσότερο σε αυτή τη φαντασίωση;
Τα επτά τραπέζια
-Το πιο ολοκληρωμένο πακέτο το βρίσκεις στη Νάουσα, στο Κτήμα Κυρ-Γιάννη. Η ξενάγηση περνά μέσα από τον χώρο οινοποίησης και το κελάρι παλαίωσης, και καταλήγει σε μενού πέντε κρασιών με πέντε πιάτα, μαγειρεμένα στην κουζίνα του κτήματος με προϊόντα του δικού του κήπου. Πίσω από το Ξινόμαυρο που σερβίρεται θα έχετε θέα το αμπέλι.
-Πιο κοντά στην αρχική εικόνα πέφτει το Domaine Costa Lazaridi, στη Δράμα. Οι υπόγειες κάβες του φιλοξενούν πάνω από 800 γαλλικά δρύινα βαρέλια των 225 λίτρων, και το ίδιο το κτήμα περιγράφει εκδηλώσεις με φόντο κάβες, βαρέλια και χώρους γευσιγνωσίας. Το γεύμα ανάμεσα στα βαρέλια στήνεται εδώ κατά περίπτωση, ως ιδιωτική εκδήλωση, όχι ως μενού με τιμοκατάλογο. Μιλάμε για τον μεγαλύτερο ιδιωτικό αμπελώνα της χώρας, και φαίνεται.
-Στη Σαντορίνη, η πιο κυριολεκτική υπόγεια κάβα ανήκει στο Art Space, στην Έξω Γωνιά. Το οινοποιείο βρίσκεται μέσα σε αναστηλωμένες κάναβες, οκτώ μέτρα κάτω από την επιφάνεια, με έξι μέτρα ελαφρόπετρας για μόνωση και τοίχους ντυμένους με έργα δεκάδων Ελλήνων καλλιτεχνών. Εδώ κάθε γευσιγνωσία γίνεται όντως κάτω από τη γη. Το ιδιωτικό τραπέζι θέλει συνεννόηση, αλλά αν κλείσει, είναι η μοναδική πραγματική «σπηλιά» της λίστας.
-Λίγα χιλιόμετρα πιο πέρα, το Vassaltis δουλεύει τη σύγχρονη εκδοχή. Η ολοκληρωμένη εμπειρία ξεκινά με περίπατο στους αμπελώνες παρέα με σομελιέ και κλείνει με γεύμα τεσσάρων πιάτων δεμένο με τέσσερα κρασιά. Δεν είναι τραπέζι μέσα στην κάβα, είναι μάθημα σαντορινιάς αμπελουργίας που καταλήγει στο πιάτο.
-Στη Νεμέα, το Κτήμα Σεμέλη στο Κούτσι είναι ίσως το πιο ολοκληρωμένο σκηνικό για ένα τραπέζι, γιατί διαθέτει και δικό του ξενώνα. Χτισμένο ψηλά μέσα στους αμπελώνες του Αγιωργίτικου, προσφέρει εξατομικευμένες γευσιγνωσίες, ξεναγήσεις και δείπνα σε βεράντα με θέα το αμπέλι, ενώ τον χειμώνα το τραπέζι κατεβαίνει μπροστά στο τζάκι του λόμπι. Δεν είναι κυριολεκτικά μέσα στα βαρέλια, είναι όμως από τις λίγες περιπτώσεις όπου τρως, πίνεις και κοιμάσαι στο ίδιο κτήμα, με τον παραγωγό σε απόσταση αναπνοής.
-Στην Επανομή, μισή ώρα από τη Θεσσαλονίκη, το Κτήμα Γεροβασιλείου συνδυάζει το υπόγειο παλαιωτήριο με ένα από τα σημαντικότερα ιδιωτικά μουσεία οίνου στην Ευρώπη, με πάνω από 2.600 ανοιχτήρια. Ο Βαγγέλης Γεροβασιλείου, ο άνθρωπος που ξανάφερε τη Μαλαγουζιά από την αφάνεια, έχει κάνει την κάβα κέντρο βάρους ολόκληρου του κτήματος.
-Στα Χανιά κλείνει η λίστα, με το οινοποιείο Μανουσάκης και τα κρασιά Nostos, στην πιο ανεπιτήδευτη εκδοχή. Εστιατόριο μέσα στο κτήμα, κρητικοί μεζέδες από ντόπια προϊόντα, τραπέζι σε βεράντα ανάμεσα σε ελιές και πορτοκαλιές, με τον οινοποιό να δουλεύει ροδανικές ποικιλίες σε βιολογικό αμπέλι.
Eισαγωγική φωτογραφία: Getty Images/Ideal Image