Δύο νησιά μακριά από το σύνηθες επίκεντρο της τουριστικής επικαιρότητας, αλλά κοντά σε ό,τι πραγματικά μετράει: στην αυθεντικότητα, στο τοπίο και στην αρμονική σχέση της κατοικίας με το φυσικό περιβάλλον.
Δύο νησιά με έντονη φυσική ταυτότητα και σχετικά ήρεμη τουριστική κίνηση, αποτέλεσαν το σκηνικό για δύο projects. Το ένα στη Θάσο, από το γραφείο Minas Kosmidis Architects που ανέλαβε την ανακαίνιση ενός παλιού σπιτιού στα Λιμενάρια και το άλλο από το γραφείο R.C.Tech στον Αβλέμονα Κυθήρων.
Anemos House, Κύθηρα, R.C.TECH και Pendhapa Architects
Η κατοικία στα Κύθηρα γεννήθηκε μέσα από μια μακρόχρονη σχέση φιλίας, συνεργασίας και κοινής εμπειρίας του τόπου. Οι Pendhapa Architects, με έδρα το Λονδίνο, και οι R.C.TECH , με έδρα την Αθήνα, συνδέονται με μια φιλική σχέση που μετρά περισσότερα από είκοσι χρόνια. Η πρώτη σκέψη για το έργο διατυπώθηκε ανεπίσημα σε μια παραλία των Κυθήρων, σε μια από εκείνες τις καλοκαιρινές συζητήσεις που μοιάζουν να ανήκουν περισσότερο στο τοπίο παρά στους ανθρώπους που τις κάνουν. Χρόνια κοινών επισκέψεων στο νησί, επαναλαμβανόμενων διαδρομών, παρατηρήσεων του φωτός, των ανέμων και της καθημερινής ζωής, δημιούργησαν μια βαθιά οικειότητα με τον τόπο. Η κατοικία προέκυψε μέσα από αυτή τη συσσωρευμένη εμπειρία· όχι ως ένα αντικείμενο τοποθετημένο στο τοπίο, αλλά ως μια φυσική συνέχεια της μακρόχρονης συνομιλίας με αυτό.
Κείμενο από τους αρχιτέκτονες
“H κατοικία βρίσκεται σε ένα απομακρυσμένο σημείο του νησιού, με πανοραμική θέα 360 μοιρών, το project το συλλάβαμε ως τρόπο κατοίκησης ενός εντυπωσιακού αλλά απαιτητικού φυσικού τοπίου. Αντί να επιβάλει μια ενιαία αρχιτεκτονική χειρονομία, το σπίτι ξεδιπλώνεται ως αλληλουχία χωρικών στιγμών που συνδέουν απαλά τους λόφους με τη θάλασσα σε μια ρέουσα, αλλά και ολοκληρωτική εμπειρία. Τα κτίρια τοποθετούνται δυναμικά σε σχέση με το τοπίο, προσανατολισμένα προς τη θάλασσα. Η προσέγγιση αυτή αποφεύγει την έννοια της μπροστινής ή πίσω πρόσοψης, επιτρέποντας στην αρχιτεκτονική να γίνεται αντιληπτή εξίσου από όλες τις οπτικές γωνίες. Σκαλισμένες απευθείας στον βράχο, οι κατασκευές αναδύονται ως προέκταση του εδάφους. Η ακριβής τοποθέτηση τους μελετήθηκε με φροντίδα ώστε να ακολουθεί τις τοπογραφικές γραμμές του οικοπέδου, επιτρέποντας στην αρχιτεκτονική να εγκατασταθεί φυσικά μέσα στο τοπίο.
Στο εσωτερικό, μια σειρά από λεπτές υψομετρικές διαφορές επιτρέπει στο έδαφος να συνεχίζεται μέσα στους χώρους, δημιουργώντας μια ήσυχη και συνεχή επίγνωση της γης από κάτω. Γύρω από τα κτίρια, προσεκτικά τοποθετημένοι αναλημματικοί τοίχοι ορίζουν ένα λεπτό όριο ανάμεσα στο σπίτι και τη φύση, σεβόμενοι ταυτόχρονα το τοπίο, αλλά και αναδεικνύοντας την ομορφιά του. Το εσωτερικό ξεδιπλώνεται μέσα από αλληλένδετους χώρους που εισάγουν το τοπίο στο εσωτερικό.
Design architecture: Pendhapa Architects
Executive architecture: R.C.TECH
Loft, Λιμενάρια Θάσου-Minas Kosmidis Architects
Ο Μηνάς Κοσμίδης περιγράφει τις ιδιαιτερότητες του εγχειρήματος: «Η Θάσος είναι ένας τόπος σχετικά χαμηλών τόνων, παρότι διαθέτει σπάνια φυσική ομορφιά και μία από τις μεγαλύτερες εκτάσεις πευκοδάσους στο Αιγαίο. Είναι, όμως, ένα μεγάλο νησί, με τακτική σύνδεση με την Καβάλα, άρα δεν λειτουργεί αποκομμένα. Το κρίσιμο ζήτημα για την υλοποίηση ενός απαιτητικού αρχιτεκτονικού έργου είναι να βρεις τα κατάλληλα συνεργεία. Σε κάθε τοπική κοινωνία χρειάζεται να αναζητήσεις τους καλύτερους ανθρώπους, να καταλάβεις ποιοι έχουν εμπειρία, συνέπεια και τεχνική ευαισθησία. Σε αυτή τη διαδικασία, φυσικά, συμβουλευόμαστε και τους πελάτες μας, γιατί συχνά γνωρίζουν πολύ καλά τον τόπο και τους ανθρώπους του. Όλοι οι τόποι μπορούν να αναδείξουν καλή αρχιτεκτονική, αρκεί να προσεγγιστούν με σεβασμό στην τοπικότητά τους. Το ζητούμενο δεν είναι να μεταφέρεις μια έτοιμη αισθητική σε ένα μέρος, αλλά να καταλάβεις τι υπάρχει ήδη εκεί, ποια είναι η μνήμη του, ποια είναι η κλίμακα, τα υλικά, οι συνήθειες, οι μικρές ασυνέχειες που το κάνουν αναγνωρίσιμο».
Κείμενο από τους αρχιτέκτονες
Η αρχιτεκτονική ομάδα Minas Kosmidis Architects κλήθηκε να αναλάβει την αναδιαμόρφωση μιας παλιάς κατοικίας με κεραμοσκεπή στα Λιμενάρια της Θάσου. Το έργο αφορά μια κατοικία 150 τ.μ., η οποία καλύπτει τις ανάγκες μιας τριμελούς οικογένειας, συνδυάζοντας λειτουργικότητα και αισθητική αρμονία. Στο υπάρχον κέλυφος της κατοικίας, μια αυθεντική πέτρινη κατασκευή που διατηρήθηκε αναλλοίωτη, προστέθηκε μεταλλικός σκελετός ώστε να υποστηριχθεί το υπάρχον κτίσμα και να δημιουργηθεί το δεύτερο επίπεδο. Αυτή η πρόσμιξη παραδοσιακών και σύγχρονων δομικών στοιχείων αποδίδει ισορροπία μεταξύ του παλιού και του νέου, με σεβασμό στην αρχιτεκτονική κληρονομιά του τόπου και ταυτόχρονα αποτελεί έμπνευση για την αισθητική προσέγγιση του εσωτερικού.
Η κάτοψη του πρώτου επιπέδου οργανώνεται σε ελεύθερη διάταξη, όπου οι χώροι επικοινωνούν άμεσα μεταξύ τους χωρίς διαχωριστικά τοιχώματα, επιτρέποντας την απρόσκοπτη ροή του φωτός και της κίνησης. Ο καθιστικός χώρος προσφέρει ανεμπόδιστη θέα προς τη θάλασσα, η οποία αποτελεί κεντρικό στοιχείο της αισθητικής εμπειρίας του σπιτιού. Το κλιμακοστάσιο, οι αποθηκευτικοί χώροι και άλλες βοηθητικές λειτουργίες τοποθετούνται διακριτικά στο πίσω μέρος, ώστε να μην επηρεάζουν τη λιτότητα του βασικού χώρου. Χαρακτηριστικό στοιχείο της κατοικίας αποτελεί ο σχεδιασμός της κουζίνας. Αποσκοπώντας στη διακριτική ενσωμάτωσή της στον χώρο, χρησιμοποιούνται αναδιπλώμενες πόρτες οι οποίες επιτρέπουν την πλήρη απόκρυψή της, μετατρέποντάς την σε ένα ξύλινο box που λειτουργεί ως αισθητικό στοιχείο, ενισχύοντας τη λιτή αισθητική του χώρου.
Στον πάνω όροφο βρίσκονται τα υπνοδωμάτια, τα οποία είναι ελαφρώς απομονωμένα για περισσότερη ιδιωτικότητα, διατηρώντας όμως μια αίσθηση σύνδεσης με το περιβάλλον, χάρη στα γυάλινα διαχωριστικά που επιτρέπουν την οπτική επικοινωνία με το εξωτερικό τοπίο. Το φυσικό φως διαχέεται μέσα από αυτά, προσδίδοντας μια αίσθηση ευρυχωρίας και διαπερατότητας στα δωμάτια. Η παλέτα των υλικών βασίζεται σε φυσικά στοιχεία όπως η πέτρα, το ξύλο και οι γήινοι τόνοι, αποπνέοντας μια ζεστή και γαλήνια ατμόσφαιρα. Αυτή η επιλογή όχι μόνο ενισχύει τη σύνδεση του εσωτερικού με το φυσικό περιβάλλον του νησιού, αλλά και δημιουργεί ένα καταφύγιο που αποπνέει ηρεμία και χαλάρωση, σε πλήρη αρμονία με το τοπίο και το κλίμα της περιοχής.
Φωτογραφίες: Kim Powell