Η αγορά πολύτιμων λίθων κρύβει πέτρες εξαιρετικής σπανιότητας, με ελάχιστα διαθέσιμα δείγματα παγκοσμίως.
Κόκκινα διαμάντια (Red Diamonds)
Μέχρι σήμερα, έχουν παρουσιαστεί μόνο τριάντα περίπου πιστοποιημένα κόκκινα διαμάντια. Όπως κάθε διαμάντι, έχουν τη μέγιστη σκληρότητα στη φύση, γι’ αυτό και είναι ιδιαίτερα ανθεκτικά στη φθορά, ενώ τα χρώματά τους κυμαίνονται μεταξύ καφέ-πορφυρού και πορτοκαλί. Τα περισσότερα φυσικά κόκκινα διαμάντια προέρχονταν από το ορυχείο Argyle στην Αυστραλία, το οποίο έκλεισε το 2020, μειώνοντας περαιτέρω την ήδη ελάχιστη προσφορά. Η αξία τους καθορίζεται σχεδόν αποκλειστικά από την ένταση του φυσικού κόκκινου χρώματος και το μέγεθος, δύο παράγοντες που σπανίως συνυπάρχουν σε υψηλό επίπεδο. Στην εξειδικευμένη αγορά οι τιμές ξεκινούν ήδη από αρκετές εκατοντάδες χιλιάδες δολάρια, ανά καράτι, ενώ σε εξαιρετικά δείγματα με πιστοποίηση και σπάνια προέλευση έχουν καταγραφεί δημοπρασίες που ξεπερνούν τα 2 εκατομμύρια δολάρια ανά καράτι.
Αλεξανδρίτης (Alexandrite)
Ακόμα ένα σπάνιο πετράδι με τη μοναδική ιδιότητα να αλλάζει χρώμα ανάλογα με το φως του περιβάλλοντος. Για παράδειγμα, στο φυσικό φως του ήλιου, αποκτάει ένα ανοιχτό πράσινο χρώμα, ενώ κάτω από το φως μια λάμπας πυρακτώσεως, γίνεται κόκκινο-μωβ. Αν και ανακαλύφθηκε στα Ουράλια Όρη της Ρωσίας τη δεκαετία του 1830, τα κοιτάσματα εκεί εξαντλήθηκαν γρήγορα. Σήμερα, πολύ μικρές ποσότητες βρίσκονται στη Βραζιλία, τη Σρι Λάνκα, τη Μαδαγασκάρη και την Τανζανία.
Η εμπορική του αξία εξαρτάται κυρίως από την ένταση και την καθαρότητα της χρωματικής μεταβολής. Για λίθους υψηλής ποιότητας, οι τιμές κινούνται συνήθως σε δεκάδες χιλιάδες δολάρια ανά καράτι, ενώ μεγάλα, καθαρά δείγματα με έντονη εναλλαγή χρώματος αποκτούν σαφώς υψηλότερη συλλεκτική αξία.
Παϊνίτης (Painite)
Ανακαλύφθηκε το 1951 στη Μιανμάρ και λόγω των ελάχιστων δειγμάτων που είχαν καταγραφεί (μέχρι το 2005 μόλις 25) συμπεριλήφθηκε στο Βιβλίο Γκίνες ως ο σπανιότερος πολύτιμος λίθος στον κόσμο. Τα χρώματά του είναι κοκκινωπό-καφέ έως ροζ-πορτοκαλί, ενώ η αξία του υπερβαίνει εκείνης των διαμαντιών καθώς είναι πολύ πιο σπάνιος. Η παρουσία βορίου και ζιρκονίου στη σύνθεσή του συμβάλλει στη γεωλογική του σπανιότητα. Η εξαιρετικά περιορισμένη παραγωγή του τον καθιστά έναν από τους πιο σπάνιους πολύτιμους λίθους παγκοσμίως. Για υλικό κατάλληλο για κοσμήματα, οι τιμές διαμορφώνονται συχνά πάνω από τις 50.000–60.000 δολάρια ανά καράτι, ενώ για καθαρά και καλοκομμένα δείγματα μπορούν να προσεγγίσουν ή να ξεπεράσουν τις 100.000 δολάρια ανά καράτι, ανάλογα με τη διαφάνεια και το χρώμα.
Αυτοκρατορική Ιαδεΐτη (Imperial Jadeite)
Στην κινεζική κουλτούρα αναφέρεται συχνά ως βασιλιάς των πολύτιμων λίθων. Πρόκειται για την υψηλότερη ποιότητα φυσικού ιαδεΐτη, η οποία χαρακτηρίζεται από ένα ζωηρό σμαραγδένιο πράσινο χρώμα. Καθώς η εύρεση μεγάλων, άψογων κομματιών είναι σχεδόν αδύνατη, καθιστά τα κοσμήματα με ευμεγέθεις πέτρες αντικείμενα που διεκδικούν υψηλά ποσά σε δημοπρασίες. Η ιαδεΐτης απέκτησε ιδιαίτερη σημασία στην Κίνα κατά τη δυναστεία Qing (17ος–20ός αιώνας), εισαγόταν από τη Βιρμανία και εξελίχθηκε σε σύμβολο κύρους και πνευματικής αξίας. Η αξία της δεν μετριέται μόνο σε καράτια αλλά κυρίως σε χρωματική ένταση και υφή. Στην υψηλή αγορά, οι τιμές για ζωηρό, ημιδιαφανές, σμαραγδένιο, πράσινο υλικό ξεκινούν από δεκάδες χιλιάδες δολάρια ανά καράτι, ενώ για εξαιρετικής ποιότητας πέτρες οι διεθνείς δημοπρασίες μπορούν να οδηγήσουν την αποτίμηση σε αρκετές εκατοντάδες χιλιάδες δολάρια ανά καράτι.
Γκραντιδιερίτης (Grandidierite)
Διάσημος για το εντυπωσιακό μπλέ-πράσινο χρώμα του, ανακαλύφθηκε για πρώτη φορά το 1902 στη Μαδαγασκάρη, από τον εξερευνητή και φυσιοδίφη Alfred Grandidier και κατατάσσεται σταθερά στη λίστα με τα σπανιότερα ορυκτά-πολύτιμους λίθους παγκοσμίως. Αν και έχει εντοπιστεί σε 4-5 χώρες, μόνο στη Μαδαγασκάρη εξορύσσεται υλικό υψηλής ποιότητας. Το μεγαλύτερο μέρος των δειγμάτων είναι ημιδιαφανή έως και αδιαφανή και αυτός είναι ένας λόγος που τα διαφανή πετράδια είναι εξαιρετικά πολύτιμα και σπάνια. Για υλικό κατάλληλο για κοσμήματα, οι τιμές κινούνται συνήθως σε δεκάδες χιλιάδες δολάρια ανά καράτι, με τις κορυφαίες πέτρες να διαπραγματεύονται σημαντικά υψηλότερα στην ιδιωτική αγορά.
Κόκκινος Βηρύλλος (Red Beryl)
Είναι τόσο σπάνιος που έχει υπολογιστεί ότι αντιστοιχεί ένας μόνο κρύσταλλος κόκκινου βηρύλλου σε 150.000 διαμάντια και, σύμφωνα με την Γεωλογική Υπηρεσία της Γιούτα, είναι χίλιες φορές πιο σπάνιος από τον χρυσό. Γνωστός και ως κόκκινο σμαράγδι, διαθέτει βαθύ πορφυρό χρώμα και τα σημαντικότερα κοιτάσματα προέρχονται από την πολιτεία Γιούτα των ΗΠΑ, η οποία παραμένει η κύρια εμπορική πηγή του λίθου. Η σπανιότητά του είναι τέτοια ώστε λίθοι άνω του ενός καρατίου θεωρούνται ήδη εξαιρετικοί. Στην αγορά υψηλής ποιότητας, οι τιμές συχνά υπερβαίνουν τις 10.000 δολάρια ανά καράτι, ενώ για καθαρά δείγματα με έντονο πορφυρό χρώμα η αποτίμηση αυξάνεται αισθητά.
Μουσκραβίτης (Musgravite)
Μέχρι το 2005 είχαν ταυτοποιηθεί λιγότερα από 100 δείγματα του πολύτιμου πετρώματος. Η παραγωγή του εξακολουθεί να είναι πολύ μικρή, με ελάχιστες πέτρες να εξορύσσονται κάθε χρόνο στην Αυστραλία, τον τόπο που ανακαλύφθηκε το 1967, αλλά και τη Μαδαγασκάρη και τη Γροιλανδία. Πρόκειται για έναν πολύτιμο λίθο που συνήθως βρίσκεται σε ιδιωτικές συλλογές και σπάνια κυκλοφορεί προς πώληση στην ευρύτερη αγορά. Οι αποχρώσεις του κυμαίνονται από γκριζοπράσινο και λαδί έως βαθύ μωβ, ανάλογα με τη χημική του σύσταση και τις προσμίξεις. Η περιορισμένη εξόρυξη και η μικρή διαθεσιμότητα διατηρούν τις τιμές του σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα. Για καθαρούς, καλοκομμένους λίθους, η αγορά κινείται σε αρκετές δεκάδες χιλιάδες δολάρια ανά καράτι, με τις σπανιότερες πέτρες να αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη αξία σε συλλεκτικό πλαίσιο.
Μπενιτοΐτης (Benitoite)
Σχεδόν όλη η παγκόσμια παραγωγή ποιότητας πολύτιμου λίθου, προέρχεται από μία και μόνο τοποθεσία, το San Benito County της Καλιφόρνιας, όπου ανακαλύφθηκε το 1907. Τα αποθέματα έχουν σχεδόν εξαντληθεί, καθιστώντας την εύρεση νέων λίθων εξαιρετικά δύσκολη. Διαθέτει έντονο μπλε χρώμα που συχνά δεν χρειάζεται θερμική επεξεργασία βελτίωσης, ενώ είναι πολύ σπάνιο να συναντήσουμε έναν λίθο μεγαλύτερο από 2 καράτια. Το χαρακτηριστικό μπλε χρώμα του αποδίδεται στη χημική του σύσταση και στη δομή του κρυστάλλου, ενώ διακρίνεται για τον έντονο φθορισμό του υπό υπεριώδη ακτινοβολία. Η σχεδόν αποκλειστική προέλευσή του από μία περιοχή της Καλιφόρνιας και η περιορισμένη παραγωγή επηρεάζουν άμεσα την αποτίμησή του. Για καθαρούς και καλοκομμένους λίθους, οι τιμές κυμαίνονται συνήθως σε χιλιάδες δολάρια ανά καράτι, ενώ τα μεγαλύτερα δείγματα αποκτούν έντονο συλλεκτικό ενδιαφέρον.
Εξωτερική φωτογραφία: katerinaperez.com