Η Omega κι η Swatch έλιωσαν παλιά ανταλλακτικά της δεκαετίας του 1960 για να φτιάξουν έντεκα γραμμάρια χρυσού σε 1969 ρολόγια. Και τα τιμολόγησαν με την τιμή του χρυσού της 21ης Ιουλίου 1969.
Στις 21 Ιουλίου 1969 έντεκα γραμμάρια χρυσού δεκαοκτώ καρατίων κόστιζαν έντεκα δολάρια. Με την τότε ισοτιμία, περίπου σαράντα οκτώ ελβετικά φράγκα. Πενήντα επτά χρόνια μετά, η Swatch αποφάσισε ότι αυτή ακριβώς είναι η σωστή τιμή για ένα ρολόι που περιέχει έντεκα γραμμάρια χρυσού δεκαοκτώ καρατίων. Το «Mission to the Moon 1969», με κωδικό SSX01B700, είναι το τελευταίο επεισόδιο της σειράς MoonSwatch, της συνεργασίας ανάμεσα στη Swatch και την Omega που ξεκίνησε το 2022. Κυκλοφορεί σε 1969 κομμάτια, όσα και το έτος της προσσελήνωσης και πωλείται στα 500 ελβετικά φράγκα (περίπου 600 ευρώ). Την ίδια στιγμή, τα έντεκα γραμμάρια χρυσού που φέρει, αξίζουν με τις τρέχουσες τιμές πάνω από 870 φράγκα. Δηλαδή το υλικό κοστίζει σχεδόν διπλάσια από το προϊόν.
Ένα αντικείμενο φτιαγμένο από την ίδια του την ιστορία
Το τεχνικό κομμάτι έχει ενδιαφέρον ακόμη και για όποιον δεν ασχολείται με ρολόγια. Το καντράν, οι δείκτες, η κορώνα κι οι ωθητήρες του χρονογράφου είναι φτιαγμένα από το κράμα Moonshine Gold της Omega, έναν χρυσό δεκαοκτώ καρατίων με ελαφρώς πιο ωχρή απόχρωση από τον κλασικό κίτρινο. Ο χρυσός δεν αγοράστηκε από την αγορά. Προήλθε από γνήσια ανταλλακτικά της Omega της δεκαετίας του 1960 και των αρχών του 1970, τα οποία έλιωσαν στο χυτήριο του ομίλου και ξαναχύθηκαν. Το μέταλλο που φοράει κανείς στον καρπό του, με άλλα λόγια, βγήκε από την ίδια εταιρεία που του το πουλάει, μια γενιά νωρίτερα. Το καντράν φέρει τη σφραγίδα Au750 που πιστοποιεί τα δεκαοκτώ καράτια και την ένδειξη «ΟΜ», συντομογραφία του γαλλικού «or massif», δηλαδή συμπαγής χρυσός, την οποία η Omega χρησιμοποιεί κατά διαστήματα από τη δεκαετία του 1950. Τα έντεκα γραμμάρια δεν είναι τυχαίος αριθμός· παραπέμπουν στην αποστολή Απόλλων 11.
Η αισθητική αναφορά είναι επίσης συγκεκριμένη. Το ρολόι αντιγράφει το χρυσό Speedmaster Professional, που η Omega κατασκεύασε το 1969, για να τιμήσει την επιτυχία της αποστολής, γνωστό ως «Tribute to Astronauts», κομμάτια του οποίου δόθηκαν σε αστροναύτες κι αξιωματούχους. Από εκεί έρχονται ο χρυσός ταχύμετρος στη στεφάνη, οι λοξοτομημένοι χρυσοί δείκτες ωρών με μαύρη λάκα και το λογότυπο της Omega στην τυπογραφία της εποχής. Το υπόλοιπο παραμένει ΜoonSwatch: μαύρη κάσα από Bioceramic, στεφάνη στο ίδιο υλικό, λουρί από καουτσούκ με κλείσιμο velcrο. Στο πίσω μέρος, το κάλυμμα της μπαταρίας φέρει χρυσό σχέδιο σελήνης με αντιχαρακτική επίστρωση, την ημερομηνία της προσσελήνωσης και το αποτύπωμα μιας μπότας, αναφορά στο πρώτο βήμα στη Θάλασσα της Ηρεμίας. Κάθε κομμάτι είναι αριθμημένο, με τον αριθμό χαραγμένο στο πλάι της κάσας στη θέση των εννέα η ώρα και γεμισμένο με χρυσή λάκα.
Άλλαξε κι ο τρόπος διάθεσης. Αντί για ουρές έξω από τα καταστήματα, η Swatch εισήγαγε την Ηλεκτρονική Αίτηση Ρολογιού, με το αρκτικόλεξο ESTA, το οποίο η ίδια συγκρίνει αστειευόμενη με την ταξιδιωτική άδεια εισόδου στις ΗΠΑ. Οι ενδιαφερόμενοι υποβάλλουν αίτηση με λογαριασμό στη Swatch και μόνο 1.969 από αυτούς εγκρίνονται για να αγοράσουν.
Γιατί αυτή τη φορά ίσως πιάσει
Το πρώτο ΜoonSwatch κυκλοφόρησε τον Μάρτιο του 2022 στα 260 φράγκα και προκάλεσε σκηνές που η βιομηχανία δεν είχε ξαναδεί σε προϊόν αυτής της τιμής. Την πρώτη μέρα εμφανίστηκαν αγγελίες μεταπώλησης γύρω στα 2.400 δολάρια. Μέσα σε έξι μήνες η δευτερογενής αγορά κατέβηκε στα 400 με 700 δολάρια κι εκεί έμεινε. Ο λόγος ήταν απλός: το ρολόι δεν ήταν περιορισμένης έκδοσης. Τέσσερα χρόνια μετά, εξακολουθεί να παράγεται. Τα εμπορικά νούμερα δικαίωσαν τον όμιλο. Πάνω από ένα εκατομμύριο κομμάτια πουλήθηκαν μέσα στην πρώτη χρονιά, ενώ οι πωλήσεις του γνήσιου Speedmaster στην ίδια τη μπουτίκ της Omega ανέβηκαν κατά περίπου 50%. Στην ετήσια κατάταξη μαρκών της συμβουλευτικής LuxeConsult, η Swatch εμφανίστηκε το 2023 στην πρώτη εικοσάδα, στη δέκατη τρίτη θέση, μπροστά από οίκους με πολύ μεγαλύτερο κύρος. Το εκατομμυριοστό κομμάτι της σειράς πουλήθηκε σε δημοπρασία για 69.300 φράγκα.
Ακολούθησε το Blancpain x Swatch το 2023 και τον Μάιο του 2026, η συνεργασία με την Audemars Piguet. Εκεί το μοντέλο έδειξε τα όριά του. Πριν παραδοθεί το πρώτο κομμάτι, στο Chrono24 εμφανίζονταν αγγελίες που άγγιζαν τα 8.000 δολάρια. Μόλις έγινε σαφές ότι η παραγωγή θα συνεχιζόταν κι ότι η μόνη πραγματική σπανιότητα ήταν η πρόσβαση της πρώτης μέρας, οι τιμές κατέρρευσαν. Οι εκτιμήσεις μιλούν για πτώση κοντά στο 72%.
Το «Mission to the Moon 1969» είναι η απάντηση σε αυτό το μάθημα και είναι απάντηση με τρία επίπεδα. Πρώτον, ο περιορισμός είναι αριθμητικός και δεσμευτικός. Δεν υπάρχουν 1970 κομμάτια. Δεύτερον, υπάρχει πραγματικό υλικό. Ένα ρολόι που περιέχει χρυσό αξίας μεγαλύτερης από την τιμή του δεν μπορεί να πέσει κάτω από ένα δάπεδο που ορίζει η αγορά μετάλλων. Τρίτον, η πρόσβαση ελέγχεται από αλγόριθμο κι όχι από τη σειρά στο πεζοδρόμιο, πράγμα που μειώνει τη δουλειά των οργανωμένων μεταπωλητών χωρίς να την εξαφανίζει. Το ενδιαφέρον, από τη σκοπιά της αγοράς, δεν είναι αν το ρολόι θα ανέβει. Είναι ότι ένας όμιλος με προϊόντα των 600 ευρώ έμαθε να χρησιμοποιεί τα εργαλεία της υψηλής ωρολογοποιίας. Η αριθμημένη έκδοση, η προέλευση του υλικού, η σφραγίδα, η αναφορά σε ένα ιστορικό μοντέλο, η διαδικασία επιλογής αγοραστή. Όλα αυτά συνήθως συνοδεύουν αντικείμενα με έναν μηδενικό παραπάνω.
Κι υπάρχει και το πιο κομψό κομμάτι της ιδέας, που είναι η τιμολόγηση με τα φράγκα του 1969. Η εταιρεία λέει ότι το ρολόι αξίζει το βάρος του σε ιστορία κι όχι το βάρος του σε μέταλλο και ταυτόχρονα φροντίζει το μέταλλο να είναι εκεί, ώστε η φράση να μη μείνει μεταφορική. Σε μια χώρα όπου η χρυσή λίρα παραμένει ο πιο κατανοητός τρόπος να κρατήσει κανείς αξία στο συρτάρι, η λογική δεν χρειάζεται μετάφραση. Η διαφορά είναι ότι εδώ ο χρυσός φοριέται, αριθμείται και συνοδεύεται από ημερομηνία. Και το ερώτημα που μένει ανοιχτό δεν αφορά τη Swatch αλλά εμάς: αν αυτό που αγοράζουμε είναι το μέταλλο, το σχέδιο ή η άδεια να πούμε ότι το προλάβαμε.
Εξωτερική φωτογραφία: @ swatch.com