Πίσω από κάθε άψογη εμφάνιση προηγείται μια διαδικασία ακριβείας: η προσαρμογή του ρούχου πάνω στο σώμα. Ένας ρόλος κρίσιμος, αλλά σπάνια ορατός, που καθορίζει το τελικό αποτέλεσμα.
Υπάρχουν επαγγέλματα στη μόδα που παραμένουν σχεδόν αόρατα. Η Ναφίσα Τος ανήκει σε αυτή την κατηγορία. Είναι τεχνίτρια προσαρμογής ενδυμάτων, υπεύθυνη για την άψογη εφαρμογή έτοιμων ρούχων σε ηθοποιούς και μοντέλα πριν από φωτογραφίσεις, επιδείξεις μόδας και δημόσιες εμφανίσεις, με ένα βιογραφικό που περιέχει κορυφαίες συνεργασίες στη διεθνή μόδα και το θέαμα. Ο ρόλος της είναι να προσθέτει την τελική πινελιά σε ένα ένδυμα, λίγο πριν αυτό εμφανιστεί μπροστά στον φακό.
Στην εποχή των social media, που το κόκκινο χαλί δεν λειτουργεί απλώς ως χώρος προβολής, αλλά ως πεδίο ανελέητης κριτικής, η δουλειά της Τος κρίνεται απαραίτητη. Οι διαδικτυακές αντιδράσεις δεν συγχωρούν τις αστοχίες: ένα παντελόνι που είναι πιο μακρύ απ’ ό,τι πρέπει ή ένα φόρεμα που δεν εφαρμόζει σωστά, αρκούν για να επισκιάσουν τη συνολική εικόνα μιας διασημότητας. Σε αυτό το περιβάλλον, όπου οι κριτικές είναι αμείλικτες και ο χρόνος ελάχιστος, ο ρόλος της Τος είναι καθοριστικός, εξασφαλίζοντας ότι το ρούχο στέκεται σωστά επάνω στο σώμα και αυτό ακριβώς είναι το σημείο όπου η δουλειά της ειδικής εφαρμογής αποκτά κρίσιμη σημασία.
Από το οικογενειακό ατελιέ στη φημισμένη Savile Row
Η Ναφίσα Τος σπούδασε σχέδιο μόδας στο Kirklees College στο Ηνωμένο Βασίλειο, από όπου αποφοίτησε και ο Κρίστοφερ Μπέιλι, μετέπειτα δημιουργικός διευθυντής του οίκου Burberry. Το πρώτο της ψαλίδι, ωστόσο, το έπιασε πολύ νωρίτερα, στο ατελιέ του πατέρα της. Εκείνος ήταν εκπαιδευμένος παραδοσιακός ράφτης υψηλής δεξιοτεχνίας (darzi), από το Σουράτ του Γκουτζαράτ της δυτικής Ινδίας και μετανάστευσε στη Βρετανία τη δεκαετία του 1960. Στην αναζήτησή της τέλειας δουλειάς, τον έστειλαν στη Savile Row του Λονδίνου, την Μέκκα της βρετανικής, ανδρικής ραπτικής.
Παρότι αναγνωρίστηκε ως εξαιρετικά ταλαντούχος, του ειπώθηκε ότι, λόγω του χρώματος του δέρματός του, έπρεπε να εργάζεται στο υπόγειο του καταστήματος και να αμείβεται με το μισό από τους συναδέλφους του. Όπως έχει αφηγηθεί η Τος, ο πατέρας της ζήτησε χρόνο να το σκεφτεί και την επόμενη ημέρα επέστρεψε, δηλώνοντας με αξιοπρέπεια ότι οι δεξιότητές του άξιζαν πλήρη αναγνώριση. Το κατάστημα τελικά του έδωσε μία λίστα από ραφεία, παραπέμποντάς τον σε έναν κύκλο Εβραίων μόδιστρων στο Τότεναμ, οι οποίοι τον υποδέχθηκαν πρόθυμα μέχρι να αλλάξουν οι συνθήκες στον χώρο. Η εβραϊκή παράδοση στη ραπτική στο Λονδίνο ήταν ιδιαίτερα ισχυρή και σε αντίθεση με τη Savile Row της εποχής, πιο ανοιχτή σε μετανάστες και τεχνίτες άλλων εθνοτήτων.
Αργότερα, ο πατέρας της δημιούργησε το δικό του ραφείο και γνώρισε επιτυχία. Η ουσιαστική δικαίωση ήρθε πολλά χρόνια μετά, όταν η ίδια η Ναφίσα Τος, στο απόγειο της καριέρας της, προσκλήθηκε να εργαστεί σε ένα ειδικό σχέδιο για τους Ολυμπιακούς Αγώνες του Λονδίνου το 2012, από το ίδιο κατάστημα που είχε κάποτε απορρίψει τον πατέρα της.
Η αθέατη τέχνη της εφαρμογής ενός ρούχου
Όταν προγραμματίζεται μια φωτογράφιση ή μια επίδειξη μόδας (από την ειδική συλλογή Métiers d’Art του οίκου Chanel, στο Μάντσεστερ, μέχρι την πρόσφατη καμπάνια του Ντάνιελ Κρεγκ για τον οίκο Loewe) η Τος γνωρίζει ότι θα δεχτεί τηλεφώνημα από τον στιλίστα ή τον οίκο μόδας. «Μπορεί να χρειαστούν την ειδικότητά μου στο πλατό ή για να τελειοποιηθεί το σύνολο ενός celebrity ή των μοντέλων πριν από μια επίδειξη, ώστε να βεβαιωθούν ότι όλα ταιριάζουν ακριβώς όπως πρέπει. Σε μια διαφημιστική καμπάνια ή στην πραγματική ζωή, δεν μπορείς να χρησιμοποιήσεις στυλιστικά κόλπα, όπως μανταλάκια και καρφίτσες. Τις περισσότερες φορές, τα ρούχα είναι δείγματα που χρειάζονται μια αλλαγή για να προσαρμοστούν στο σώμα ακριβώς όπως πρέπει. Αλλά δεν μου επιτρέπεται ποτέ να κόψω το ύφασμα», εξήγησε σε συνέντευξη της στο ψηφιακό περιοδικό The Nod.
Παρότι παραμένει διακριτική για τις δουλειές υψηλού κύρους που αναλαμβάνει, μοιράζεται ιστορίες στον λογαριασμό της στο Instagram από την επαγγελματική της πορεία. Σε μία από αυτές, θυμάται μία φωτογράφιση όπου οι στιλίστες έφτασαν με μια γκαρνταρόμπα αποκλειστικά σε μαύρο, λευκό και γκρι, όπως πίστευε αρχικά ο πελάτης ότι επιθυμούσε. Την ημέρα της φωτογράφισης, όμως, η κατεύθυνση άλλαξε και ζητήθηκε ένα πράσινο φόρεμα. Η Τος βγήκε, αγόρασε το ύφασμα, αυτοσχεδίασε το πατρόν, κολλώντας φύλλα εφημερίδας και μέσα σε έξι ώρες έραψε το φόρεμα από την αρχή έως το τέλος.
Δεξιοτεχνία και αναγνώριση
Ο τρόπος με τον οποίο συστήνεται (σχεδιάστρια, τεχνίτρια προσαρμογής ενδυμάτων και μοδίστρα) αποτυπώνει με ακρίβεια το εύρος των δεξιοτήτων της. Στα χρόνια που εργάστηκε ως μοδίστρα υψηλής ραπτικής στα ατελιέ μεγάλων δημιουργών, όπως του οίκου Alexander McQueen, από τον οποίο έμαθε να αντλεί έμπνευση από την ιστορία και να αγκαλιάζει την τεχνολογία, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η πραγματική αξία βρίσκεται στην πολυδεξιότητα. Οι σπουδαιότεροι σχεδιαστές, όπως επισημαίνει, είναι εκείνοι που μπορούν να κάνουν τα πάντα: από πατρόν και ντραπέ μέχρι την πλήρη κατασκευή ενός ενδύματος (Ο Μακκουίν ήταν ένας από αυτούς, όπως είναι και ο Γκαλιάνο).
Σε μια βιομηχανία όπου ο σχεδιαστής ενός οίκου συχνά βρίσκεται στο προσκήνιο, ενώ οι μοδίστρες και οι τεχνίτες των ατελιέ παραμένουν αφανείς, η Ναφίσα Τος διεκδικεί ενεργά την αναγνώριση της δουλειάς τους. Σε κάθε δημόσια αναφορά της στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, φροντίζει να αναγράφονται ξεκάθαρα τα ονόματα των συντελεστών της εκάστοτε παραγωγής, μαζί με την ιδιότητά τους και πάντα, στο τέλος, το δικό της.
Το όραμά της για το μέλλον είναι η δημιουργία μιας ακαδημίας που θα φέρει περισσότερους νέους ανθρώπους σε επαφή με την τέχνη της ραπτικής, ανεξαρτήτως καταγωγής, κοινωνικής τάξης ή πεποιθήσεων. Όπως επισημαίνει, υπάρχουν βραβεία για σχεδιαστές, μοντέλα, φωτογράφους και στιλίστες, όμως οι χιλιάδες άνθρωποι που κατασκευάζουν τα ίδια τα ρούχα σπάνια αναγνωρίζονται. Στόχος της είναι να καταστεί σαφές ότι πρόκειται για ένα ουσιαστικό και βιώσιμο επάγγελμα, αντάξιο της σημασίας και της αξίας του. «Δεν έχω ξαναδεί άλλη Ασιάτισσα να κάνει το είδος της δουλειάς που κάνω εγώ», δήλωσε στο BBC.
Εξωτερική φωτογραφία: @ nafisatosh,, @ verveindia, @ @kiraissar