Μια μεγάλη έκθεση στο Λος Άντζελες για το πώς φανταζόταν η Αμερική το σπίτι του μέλλοντος, από το 1925 έως το 1985.
Και τι δεν θα δει ο επισκέπτης στην έκθεση “Home of the Future, 1925–1985: Designing Domestic Utopias” στο Μουσείο Τέχνης της Κομητείας του Λος Άντζελες (LACMA). Την ολοστρόγγυλη πολυθρόνα Ball Chair (1962) του Eero Aarnio, μια φωλιά της space-age αισθητικής. Μια φωτογραφία του Xanadu (1979), του φουτουριστικού θολωτού σπιτιού από αφρό πολυουρεθάνης που επινόησε ο Αμερικανός αρχιτέκτονας Bob Masters. Ένα σχέδιο του Monsanto House of the Future, που παρουσιαζόταν στη Disneyland της Καλιφόρνιας από το 1957 έως το 1967 και ζωντάνευε το «σπίτι του μέλλοντος» -της δεκαετίας του ’80 συγκεκριμένα- με φούρνους μικροκυμάτων και άλλες ριζοσπαστικές τεχνολογικές εφευρέσεις. Συλλεκτικές φιγούρες δράσης της Mattel που απεικόνιζαν αστροναύτες από τα τέλη της δεκαετίας του ’60, View-Master και σπίτια της Barbie.
Eνα πεδίο υλοποίησης φουτουριστικών οραμάτων
Πίσω από τα εκθέματα κρύβονται όνειρα για ιπτάμενα αυτοκίνητα και αυτοκαθαριζόμενα σπίτια, λαχτάρα για εξερεύνηση του διαστήματος και προσμονή για το μέλλον. «Μέσα από αρχιτεκτονικά μοντέλα, σχέδια, φωτογραφίες, φιλμ και αντικείμενα που εκτείνονται από νεροχύτες μέχρι τηλεοπτικές συσκευές, η έκθεση Home of the Future εξερευνά πώς οραματίστηκαν, παρουσίασαν και προώθησαν την αμερικανική κατοικία του μέλλοντος, ποιοι βρίσκονταν πίσω από αυτά τα οράματα και σε ποιους απευθύνονταν», αναφέρει το LACMA.
Ενσωματωμένη στο αφιέρωμα είναι και η έκθεση “The Kitchen and Its Discontents”, που υπογραμμίζει την περίπλοκη πολιτιστική και ψυχολογική διάσταση της κουζίνας, με εκθέματα όπως η κουζίνα που σχεδίασε η επιδραστική αρχιτέκτονας Charlotte Perriand (1946–1952) για το κτίριο Unité d’Habitation του Le Corbusier στη Μασσαλία, και η Frankfurt Kitchen (1926–1930) της Margarete Schütte-Lihotzky, ένα ορόσημο του βιομηχανικού σχεδιασμού και προάγγελος της εντοιχισμένης κουζίνας.
Το αφιέρωμα του LACMA αναδεικνύει πώς η κατοικία στις ΗΠΑ μετατράπηκε σε πεδίο πειραματισμού, σε ένα σημείο συνάντησης «της επιστημονικής καινοτομίας, των εταιρικών φιλοδοξιών, της κρατικής πολιτικής και του πρωτοποριακού ντιζάιν». Στις διεθνείς εκθέσεις, στα πολυκαταστήματα, στα περιοδικά και στις εφημερίδες, το σπίτι του μέλλοντος παρουσιαζόταν ως κάτι «ταυτόχρονα ελκυστικό και αναπόφευκτο». «Ελπίζουμε ότι το κοινό θα βρει εδώ ένα ερέθισμα για σκέψη: μια υπενθύμιση ότι τα σπίτια στα οποία κατοικούμε σήμερα υπήρξαν κάποτε η ριζοσπαστική ιδέα κάποιου, μια πράξη φαντασίας και ένα άλμα πίστης», αναφέρει ο CEO του LACMA, Michael Govan.
Το Home of the Future οργανώνεται σε τέσσερις χρονολογικές ενότητες
Η πρώτη ενότητα, 1925–1945, δείχνει πώς η κατοικία επαναπροσδιορίστηκε ως μια μηχανή, με στόχο τη μείωση των οικιακών εργασιών. Ήταν η εποχή που ο ηλεκτρικός νεροχύτης της Kohler (1926) υποσχόταν να καταργήσει το πλύσιμο των πιάτων στο χέρι και η Mrs. Modern, στην καμπάνια της American Stove, διακήρυττε ότι η κουζίνα Magic Chef (1935) της εταιρείας ήταν «σχεδιασμένη για να την υπηρετεί, αντί να την υποδουλώνει».
Η δεύτερη, 1945–1965, αναδεικνύει πώς, μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι στρατιωτικές καινοτομίες στον τομέα των πλαστικών, του κόντρα πλακέ και των μετάλλων βρήκαν εφαρμογή στην επίπλωση, τα υφάσματα και την αρχιτεκτονική. Διαχρονικό παράδειγμα, το περίφημο Case Study House #8 (1945-49) των Charles και Ray Eames: παρότι κατασκευάστηκε με βιομηχανικά υλικά μαζικής παραγωγής, το ζευγάρι, με την αστείρευτη φαντασία και το ανοιχτόκαρδο ντιζάιν του, το διαμόρφωσε σε ένα σπίτι ταυτόχρονα ευέλικτο και όμορφο, στο οποίο έζησε για το υπόλοιπο της ζωής του, ανάμεσα σε δώρα και σουβενίρ από φίλους -ένα σπίτι «σαν σύνθεση του Μοντριάν σε λιβάδι του Λος Άντζελες», όπως το αποκαλούσαν.
Στην τρίτη ενότητα, 1950–1970, ο Ψυχρός Πόλεμος τροφοδοτεί φανταστικά σενάρια για εναλλακτικούς τρόπους κατοίκησης κάτω από τη γη, στο νερό ή στο διάστημα, όπως το Torus Wheel (1975), ένας διαστημικός οικισμός σε σχήμα ντόνατ, σε καλλιτεχνική απεικόνιση του illustrator Rick Guidice. Το σχέδιο προέκυψε από τις μελέτες της NASA για διαστημικές αποικίες το καλοκαίρι του 1975.
Η τελευταία ενότητα, “1965–1985: The Counterculture and The Computer”, εξετάζει, όπως αναφέρει το μουσείο, «τη μετάβαση από τη φιλοσοφία της επιστροφής στη γη στη γέννηση της ψηφιακής κατοικίας». Ανάμεσα στα εκθέματα που παρουσιάζονται περιλαμβάνεται και το Kohler Environment, η απόπειρα της αμερικανικής εταιρείας ειδών υγιεινής να φέρει τη φύση μέσα στο σπίτι το 1977, με ένα εκκεντρικό μπάνιο-περιβάλλον, επενδυμένο με ξύλο τικ, που περιλάμβανε ατμόλουτρο, terrarium, εμπειρίες ντους όπως tropic rain και spring shower, και ενσωματωμένο ηχοσύστημα.
Από το ποπ καναπέ Marshmallow Love Seat (1956) του Irving Harper και την ευρηματική σεζλόνγκ Bubbles (1987) από κυματοειδές χαρτόνι του αρχιτέκτονα Frank Gehry, που συμβολίζει την απόρριψη των συμβατικών υλικών, μέχρι την κοινότητα Drop City (περίπου 1965–1973) στο Κολοράντο, με τα πολύχρωμα πολυεδρικά κτίσματα κατασκευασμένα από μεταλλικές οροφές παλιών αυτοκινήτων, τα εκθέματα του Home of the Future συνθέτουν μια παρέλαση αδιάκοπης ευρηματικότητας και απεριόριστης φαντασίας.
*Home of the Future, 1925–1985: Designing Domestic Utopias, LACMA, έως 14 Μαρτίου 2027
lacma.org