Μια δημοπρασία που επανακαθόρισε τα όρια της παγκόσμιας αγοράς τέχνης και μετατράπηκε σε μία από τις σημαντικότερες στιγμές στην 259 ετών ιστορία του Christie’s.
Στον κόσμο της παγκόσμιας αγοράς τέχνης, εκεί όπου οι βαρύτιμες καλλιτεχνικές υπογραφές συναντούν το prestige, τις επενδύσεις δισεκατομμυρίων και το πάθος των συλλεκτών, το όνομα Christie’s εξακολουθεί να θεωρείται το απόλυτο σημείο αναφοράς. Ο ιστορικός οίκος δημοπρασιών, εδώ και 259 χρόνια αποτελεί συνώνυμο κύρους και αξιοπιστίας διαχειριζόμενος αριστουργήματα ανυπολόγιστης αξίας και μερικές από τις ιστορικότερες δημοπρασίες που έχουν πραγματοποιηθεί ποτέ. Ωστόσο ακόμη και για έναν οίκο αυτού του βεληνεκούς, η βραδιά της 18ης Μαΐου στη Νέα Υόρκη αποδείχθηκε πρωτοφανής:
Μέσα σε λιγότερες από τρεις ώρες, ο Christie’s κατέγραψε πωλήσεις άνω του 1,1 δισ. δολαρίων, σπάζοντας ιστορικά ρεκόρ και μετατρέποντας τη συγκεκριμένη δημοπρασία σ΄ ένα από τα σημαντικότερα γεγονότα στην ιστορία του διεθνούς art market
Η ατμόσφαιρα στα κεντρικά του οίκου Christie’s στο Rockefeller Center, θύμιζε περισσότερο σκηνικό κινηματογραφικής υπερπαραγωγής παρά μια συνηθισμένη δημοπρασία έργων τέχνης. Συλλέκτες, σύμβουλοι τέχνης, εκπρόσωποι μεγάλων galleries και δισεκατομμυριούχοι αγοραστές από κάθε γωνιά του πλανήτη παρακολουθούσαν με κομμένη την ανάσα μια βραδιά, που έμελλε να εξελιχθεί σε επίδειξη δύναμης της κορυφής της παγκόσμιας αγοράς τέχνης. Οι τηλεφωνικές γραμμές πήραν φωτιά ήδη από την έναρξη και καθώς οι προσφορές ανέβαιναν σχεδόν μηχανικά ανά ένα εκατομμύριο δολάρια, η ένταση στην κατάμεστη αίθουσα κορυφωνόταν λεπτό προς λεπτό.
Η ιστορική δημοπρασία ξεκίνησε με τη συλλογή του αείμνηστου εκδότη και μεγιστάνα των media, S.I. Newhouse, του ανθρώπου που μετέτρεψε τη Condé Nast σε παγκόσμια εκδοτική αυτοκρατορία και θεωρούνταν ένας από τους σημαντικότερους συλλέκτες έργων τέχνης του 20ού αιώνα. Τα 16 έργα που βγήκαν στο σφυρί από τη συλλογή του, απέφεραν συνολικά 630,8 εκατομμύρια δολάρια μέσα σε μόλις 40 λεπτά, με κάθε lot να βρίσκει αγοραστή -αποτέλεσμα που στην ορολογία των δημοπρασιών αποκαλείται «white glove sale» και θεωρείται απόλυτη ένδειξη επιτυχίας. Η συγκεκριμένη πώληση μάλιστα ανέβασε τη συνολική αξία των τεσσάρων δημοπρασιών έργων από τη συλλογή Newhouse που έχει πραγματοποιήσει ο Christie’s σε περισσότερα από 1 δισεκατομμύριο δολάρια, καθιστώντας την μία από τις ακριβότερες ιδιωτικές συλλογές που έχουν διατεθεί ποτέ στην αγορά.
Ο Pollock που έγραψε ιστορία
Σε απόλυτο αποκορύφωμα της βραδιάς αναδείχθηκε το εμβληματικό «Number 7A, 1948» του Jackson Pollock, ένα μνημειώδες drip painting μήκους σχεδόν 3,5 μέτρων, που θεωρείται από τα σημαντικότερα έργα του καλλιτέχνη που εμφανίστηκαν ποτέ σε δημοπρασία. Φιλοτεχνημένο το 1948, όταν ο Pollock βρισκόταν στο απόγειο της δημιουργικής του έκρηξης, το έργο εξελίχθηκε στο μεγάλο «τρόπαιο» της βραδιάς, πυροδοτώντας έναν επτάλεπτο πόλεμο προσφορών ανάμεσα σε έξι διεκδικητές.
Αφετηρία, τα 103 εκατομμύρια δολάρια, με τις προσφορές να ανεβαίνουν αστραπιαία, και επιφωνήματα έκπληξης να αντηχούν στην αίθουσα σύμφωνα με αμερικανικά δημοσιεύματα, όταν το ποσό ξεπέρασε τα 150 εκατομμύρια. Τελικά, το έργο κατακυρώθηκε στα 181,2 εκ. δολάρια μαζί με τις προμήθειες, σχεδόν τριπλασιάζοντας το προηγούμενο ρεκόρ του Pollock -61,2 εκατομμύρια το 2021 για το «Number 17, 1951»- κι έτσι ο Αμερικανός ζωγράφος πέρασε πλέον στην εξαιρετικά κλειστή ομάδα καλλιτεχνών των οποίων έργα έχουν ξεπεράσει το φράγμα των 100 εκατομμυρίων δολαρίων σε δημοπρασίες.
Εργα-σύμβολα και μια δόση κινηματογραφικού glamour
Η δυναμική της βραδιάς δεν περιορίστηκε μόνο στον Pollock. Λίγα λεπτά νωρίτερα, το μπρούντζινο γλυπτό «Danaïde» του Ρουμάνου πολυσχιδούς καλλιτέχνη Constantin Brancusi, είχε ήδη καταρρίψει κάθε προηγούμενο ρεκόρ έργων του, αγγίζοντας τα 107,6 εκατ. δολάρια. Το μικρών διαστάσεων αλλά εξαιρετικά σπάνιο έργο, που ο Newhouse είχε αποκτήσει το 2002 έναντι 18 εκατομμυρίων δολαρίων, αποτελεί πλέον το δεύτερο ακριβότερο γλυπτό που έχει πωληθεί ποτέ σε δημοπρασία.
Αντίστοιχα εντυπωσιακή πορεία σημείωσε το «No.15 (Two Greens and Red Stripe)» του Mark Rothko: προερχόμενο από τη συλλογή της φιλάνθρωπου και πρώην προέδρου του Museum of Modern Art, Agnes Gund, το έργο πωλήθηκε έναντι 98,3 εκ. δολαρίων, σημειώνοντας νέο προσωπικό ρεκόρ για τον καλλιτέχνη, ενώ νέο υψηλό κατέγραψε και ο Joan Miró με το «Portrait de Madame K», που ξεπέρασε τα 53 εκατομμύρια. Ενδεικτικό είναι ότι ακόμη και έργα με χαμηλότερες εκτιμήσεις, όπως το «Mother and Child» της Alice Neel, τράβηξαν έντονο ενδιαφέρον, ξεπερνώντας πολλαπλάσια τις αρχικές προβλέψεις.
Στο ήδη εκρηκτικό κλίμα της βραδιάς, ο Christie’s είχε φροντίσει να προσθέσει και μια έντονα κινηματογραφική διάσταση. Λίγες ημέρες πριν τη δημοπρασία, ο οίκος κυκλοφόρησε ένα ατμοσφαιρικό promotional video με πρωταγωνίστρια τη Nicole Kidman, εμπνευσμένο από τις σουρεαλιστικές ταινίες του Man Ray της δεκαετίας του ’30. Στο βίντεο, η ηθοποιός εμφανιζόταν σε μια σχεδόν υπνωτιστική συνάντηση με το γλυπτό «Danaïde» του Brancusi, δίνοντας το στίγμα των μεγάλων δημοπρασιών του σήμερα, που αντιμετωπίζονται πλέον όχι απλώς ως εμπορικά γεγονότα, αλλά ως ολοκληρωμένα πολιτιστικά θεάματα.
Η τέχνη ως prestige, επένδυση και δύναμη
Πέρα από τα εντυπωσιακά ποσά, η βραδιά της 18ης Μαΐου λειτούργησε και ως ένα ισχυρό μήνυμα για την κατάσταση της διεθνούς αγοράς τέχνης. Σε μια περίοδο οικονομικής αβεβαιότητας και επιφυλακτικότητας, όπου η παγκόσμια αγορά πολυτελείας και οι επενδύσεις υψηλού ρίσκου δοκιμάζονται, η δημοπρασία του Christie’s μας θύμισε πως όταν εμφανίζονται έργα που συνδυάζουν σπανιότητα και πολιτιστικό κύρος, η ζήτηση παραμένει αμείωτη.
Αναλυτές της αγοράς επισημαίνουν βέβαια πως τέτοιου μεγέθους αποτελέσματα βασίζονται σε έναν εξαιρετικά περιορισμένο κύκλο ultra wealthy συλλεκτών, οι οποίοι διαθέτουν τη δύναμη να καθορίζουν τις ισορροπίες του παγκόσμιου art market. Παρ’ όλα αυτά, η συγκεκριμένη βραδιά απέδειξε πως η τέχνη εξακολουθεί να λειτουργεί όχι μόνο ως διαχρονικό σύμβολο prestige και παγκόσμια γλώσσα πολιτισμικής επιρροής, αλλά και ως μία από τις κορυφαίες μορφές επένδυσης για τους ισχυρότερους παίκτες του πλανήτη.
Eισαγωγική φωτογραφία: www.christies.com