Για περισσότερες από πενήντα ώρες, το California Zephyr διασχίζει την καρδιά των ΗΠΑ αποκαλύπτοντας τοπία βγαλμένα από γουέστερν, λογοτεχνία δρόμου και παλιό αμερικανικό σινεμά.
Μπορεί εμείς εδώ στην Ελλάδα να έχουμε απαξιώσει με σύστημα και επιμονή την χρήση του τρένου, όμως σε όλο τον υπόλοιπο πλανήτη, οι σιδηροδρομικές μεταφορές ζουν και βασιλεύουν. Είτε αυτές αφορούν τα σύγχρονα τεχνολογικά θαύματα της Κίνας και τις Ιαπωνίας των 400+ χλμ/ώρα, είτε σχετίζονται με κάποιες εμβληματικές διαδρομές οι οποίες συνδέθηκαν, και σε κάποιες περιπτώσεις όρισαν, το μεγάλο ταξίδι, την διάσχιση χωρών και ολόκληρων ηπείρων, την ένωση διαφορετικών λαών και πολιτισμών.
Από το Οριάντ Εξπρές και τον σιδηρόδρομο του Χετζάζ του Λώρενς της Αραβίας μέχρι τον Υπερσιβηρικό (που παραμένει στην κορυφή των to do list κάθε ταξιδευτή), ο αργός, νωχελικός (σχεδόν ερωτικός) ρυθμός ενός τρένου είναι ίσως η πιο όμορφη αντίστιξη σε έναν κόσμο που θεοποιεί την βιασύνη και κρατά το ενδιαφέρον του για λίγα δευτερόλεπτα πριν το επόμενο σκρολάρισμα στις social πλατφόρμες. Μέσα σε αυτό το star system των πιο κλασικών διαδρομών με τρένο που εμπίπτει στο κλισέ «πρέπει να το κάνεις μια φορά στη ζωή σου» είναι και το περίφημο California Zephyr.
Θα το αποκαλούσαμε για ευκολία τον «Υπερσιβηρικό της Αμερικής», καθώς μέσα σε 52 ώρες διασχίζει όλη την χώρα από το Σικάγο έως τον Ειρηνικό, επιτρέποντας στους επιβάτες του να δουν το πανόραμα των ΗΠΑ, από τους τις Μεγάλες Πεδιάδες και τις βιομηχανικές πόλεις της Ανατολής, μέχρι το γεωολογικό υπερθέαμα της Δύσης και το λαμπερό ήρεμο φως της Καλιφόρνιας. Και μαζί να νιώσουν ότι συμμετέχουν σε ένα σεμινάριο βαθιάς αμερικάνικης ιστορίας, των μεγάλων ανακαλύψεων, των επιτευγμάτων του 19ου αιώνα και των go west εποποιιών. Mία ζωντανή προβολή πατριδογνωσίας πάνω σε δύο ράγες και μέσα σε βαγόνια που προσφέρουν όλες τις ανέσεις για να σας κρατήσουν το ενδιαφέρον ζωντανό για τις πάνω από 2 ημέρες που διαρκεί αυτό το σχεδόν coast to coast Μεγάλο Αμερικανικό Ταξίδι.
Η ιστορία του δρομολογίου
Ο σιδηρόδρομος για τις ΗΠΑ επέχει χωρίς αμφιβολία θέση ιδρυτικής πράξης του νεοσύστατου κράτους. Στα μέσα του 19ου αιώνα, όταν η Αμερική επιχειρούσε να επεκταθεί προς τη Δύση, οι φτιαγμένες με αίμα και ιδρώτα σιδηροδρομικές γραμμές έγιναν οι μεταλλικές αρτηρίες που ένωσαν τον Ατλαντικό με τον Ειρηνικό και μετέτρεψαν μια αχανή, σχεδόν αχαρτογράφητη ήπειρο σε ενιαίο κράτος. Η μεγάλη καμπή ήρθε το 1869 με την ολοκλήρωση του πρώτου First Transcontinental Railroad στο Promontory Summit της Utah. Για πρώτη φορά, ένας ταξιδιώτης μπορούσε να διασχίσει τις Ηνωμένες Πολιτείες σε λίγες ημέρες αντί για μήνες επικίνδυνου ταξιδιού με άμαξες και καραβάνια.
Οι σιδηρόδρομοι μετέφεραν εποίκους, χρυσoθήρες, εμπόρους και στρατιώτες, επιταχύνοντας την κατάκτηση της αμερικανικής Δύσης αλλά και την παρακμή των αυτόχθονων φυλών που ζούσαν στις Μεγάλες Πεδιάδες. Η παρουσία του τρένου ήταν τόσο καθοριστική για την δημιουργία της εθνικής συνείδησης των Αμερικανών, που πέρασε ακόμα και στην λογοτεχνία, με τον πατριάρχη της αμερικανικής ποίησης, τον Walt Whitman να θεοποιεί την «Λοκομοτίβα του Χειμώνα» και να τις αποδίδει χαρακτηριστικά ζωντανού οργανισμού με ανάσες και ψυχή.
Πάνω σε αυτό το πνεύμα της κατάκτησης της Δύσης μέσα από τις σιδερένιες ράγες, ήρθε να πατήσει το τρένο για το οποίο σας μιλάμε εδώ. Το California Zephyr γεννήθηκε αρκετά αργότερα, το 1949, σε μια εποχή όπου τα αμερικανικά τρένα πέρα από μέσο μεταφοράς ήταν και σύμβολα αισιοδοξίας, τεχνολογικής προόδου και μιας βαθιάς πίστης στην αχανή γεωγραφία της αμερικανικής ηπείρου. Η αρχική γραμμή δημιουργήθηκε μέσα από τη συνεργασία τριών ιστορικών σιδηροδρομικών εταιρειών -της Chicago, Burlington & Quincy Railroad, της Denver & Rio Grande Western και της Western Pacific Railroad- και πολύ γρήγορα εξελίχθηκε σε έναν θρύλο των αμερικανικών ραγών. Το όνομα «Zephyr», εμπνευσμένο από τον Ζέφυρο της ελληνικής μυθολογίας, επιλέχθηκε για να αποδώσει την αίσθηση κομψότητας και ταχύτητας των ασημένιων streamliner τρένων της εποχής.
Η σημερινή εκδοχή της διαδρομής λειτουργεί από το 1983 υπό την Amtrak και παραμένει μέχρι σήμερα η πιο εμβληματική υπεραστική σιδηροδρομική εμπειρία των Ηνωμένων Πολιτειών. Το ταξίδι ξεκινά από το Σικάγο και καταλήγει στο Emeryville της Καλιφόρνιας, λίγο έξω από το Σαν Φρανσίσκο, διανύοντας περίπου 3.900 χιλιόμετρα σε περισσότερες από πενήντα δύο ώρες συνεχούς διαδρομής.
Ταξίδι-εμπειρία για φανατικούς των τρένων
Το California Zephyr χρησιμοποιεί τα περίφημα διώροφα βαγόνια Superliner της Amtrak, σχεδιασμένα ειδικά για τις αχανείς αποστάσεις της δυτικής Αμερικής. Εξωτερικά, τα βαγόνια διατηρούν αυτή τη χαρακτηριστική μεταλλική, σχεδόν αεροδυναμική αισθητική των αμερικανικών τρένων μεγάλων αποστάσεων ενώ στο εσωτερικό θυμίζουν περισσότερο κινούμενο ξενοδοχείο παρά κλασικό ευρωπαϊκό τρένο. Οι συνθέσεις περιλαμβάνουν coach βαγόνια με μεγάλα ανακλινόμενα καθίσματα, sleeping cars με ιδιωτικές καμπίνες, εστιατόριο, καφέ και φυσικά το εμβληματικό Sightseer Lounge, το διάσημο βαγόνι με τα τεράστια πανοραμικά παράθυρα που φτάνουν σχεδόν μέχρι την οροφή. Εκεί βρίσκεται ουσιαστικά η «καρδιά» του Zephyr. Οι επιβάτες συγκεντρώνονται για ώρες κοιτώντας τα Βραχώδη Όρη, τα φαράγγια του Ποταμού Κολοράντο, τις ερήμους της Γιούτα ή τα χιονισμένα περάσματα της Σιέρα Νεβάδα σαν να παρακολουθούν μια αργόσυρτη κινηματογραφική προβολή.
Οι πιο δημοφιλείς ιδιωτικές καμπίνες είναι οι λεγόμενες Roomettes. Μικρές αλλά εξαιρετικά λειτουργικές, διαθέτουν δύο αντικριστά καθίσματα που μετατρέπονται σε κρεβάτι το βράδυ, ενώ ένα δεύτερο πτυσσόμενο κατεβαίνει από πάνω. Τα μεγαλύτερα δωμάτια με την ονομασία Bedrooms προσφέρουν περισσότερη άνεση, ιδιωτικό WC και ντους, μεγαλύτερα κρεβάτια και περισσότερο αποθηκευτικό χώρο. Οι καμπίνες δεν εντυπωσιάζουν τόσο με την πολυτέλεια όπως την εννοεί ένα ακριβό ξενοδοχείο ή ένα κρουαζιερόπλοιο. Η λογική τους θυμίζει περισσότερο ναυτικό σχεδιασμό, όπου κάθε εκατοστό αξιοποιείται με απόλυτη ακρίβεια για την άνεση των επιβατών.
Οι επιβάτες των sleeping cars απολαμβάνουν επιπλέον υπηρεσίες όπως προτεραιότητα επιβίβασης, προσωπικό βοηθό, πρόσβαση σε lounges στους σταθμούς και φυσικά όλα τα γεύματα τα οποία συμπεριλαμβάνονται στην τιμή του εισιτηρίου. Οι τιμές διαφέρουν σημαντικά ανάλογα με την εποχή και τη διαθεσιμότητα. Ένα απλό εισιτήριο οικονομικής θέσης για ολόκληρη τη διαδρομή μπορεί να ξεκινά από περίπου 150 έως 300 δολάρια ανάλογα την εποχή, ενώ ένα Roomette κυμαίνεται συνήθως μεταξύ 600 και 1.200 δολαρίων.
Οι μεγαλύτερες καμπίνες Bedrooms μπορούν εύκολα να ξεπεράσουν τα 2.000 δολάρια, ιδιαίτερα σε περιόδους υψηλής ζήτησης. Υπάρχουν επίσης Family Bedrooms και Bedroom Suites, που ουσιαστικά ενώνουν δύο καμπίνες μεταξύ τους και απευθύνονται κυρίως σε οικογένειες ή επιβάτες που θέλουν πραγματικά μεγάλο ιδιωτικό χώρο. Οι τιμές εκεί μπορούν να ξεπεράσουν ακόμη και τα 4.000 δολάρια σε high season.
Πολύ σημαντικό είναι και το timing της κράτησης. Η Amtrak ανοίγει κρατήσεις περίπου 11 μήνες πριν και όσο νωρίτερα γίνει η αγορά τόσο μεγαλύτερες οι πιθανότητες για τις χαμηλότερες δυνατές τιμές. Πολλοί έμπειροι ταξιδιώτες προτείνουν επίσης ένα «υβριδικό» μοντέλο: απλά καθίσματα για ένα μέρος της διαδρομής και Roomette μόνο για το πιο εντυπωσιακό κομμάτι, δηλαδή στα βουνά και τις ερήμους, όταν πια το τρένο κινείται στα ασύλληπτης ομορφιάς τοπία στη Γιούτα και τη Νεβάδα μέσα από τοπία που θυμίζουν γουέστερν του John Ford ή φωτογραφίες του Ansel Adams.
Το βαγόνι-εστιατόριο αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της εμπειρίας. Σε αντίθεση με την απρόσωπη λογική των σύγχρονων μετακινήσεων, εδώ οι επιβάτες συχνά κάθονται μαζί με αγνώστους στα ίδια τραπέζια, δημιουργώντας μια αίσθηση παλιού αμερικανικού diner πάνω στις ράγες. Άνθρωποι διαφορετικών ηλικιών, επαγγελμάτων και πολιτειών μιλούν για ταξίδια, πολιτική, οικογένεια, για πόλεις που άφησαν πίσω ή για άλλες που ελπίζουν να βρουν. Πολλοί ταξιδιώτες περιγράφουν αυτή τη συντροφικότητα ως ένα από τα πιο απρόσμενα και όμορφα στοιχεία της εμπειρίας. Το μενού περιλαμβάνει steaks, burgers, σολομό, pancakes, ομελέτες και γλυκά, ενώ υπάρχει και επιλογή κρασιών ή κοκτέιλ. Το καφέ-μπαρ λειτουργεί πιο χαλαρά, προσφέροντας σνακς, καφέδες και μικρά γεύματα για όσους θέλουν κάτι γρήγορο κατά τη διάρκεια της διαδρομής.
American Dream σε αργή κίνηση
Όλα τα παραπάνω μοιάζουν άκρως ελκυστικά για μια διαφορετικού τύπου γνωριμία με την Αμερική, υπάρχουν όμως και ορισμένες «δυσκολίες» που συνοδεύουν το ταξίδι. Το California Zephyr δεν είναι εμπειρία για ανθρώπους που βιάζονται. Οι καθυστερήσεις είναι σχεδόν δεδομένες, καθώς το τρένο κινείται σε γραμμές που χρησιμοποιούνται και από μεγάλα εμπορικά τρένα, τα οποία συχνά έχουν προτεραιότητα. Μια καθυστέρηση δύο ή τριών ωρών θεωρείται σχεδόν φυσιολογική. Επίσης, σε μεγάλα κομμάτια της διαδρομής δεν υπάρχει σταθερό Wi-Fi ούτε αξιόπιστο σήμα κινητής τηλεφωνίας. Πάντως, οι περισσότεροι ταξιδιώτες θεωρούν ακριβώς αυτή την «αποσύνδεση» ένα από τα μεγαλύτερα πλεονεκτήματα του Zephyr.
Το εντυπωσιακότερο κομμάτι της διαδρομής θεωρείται σχεδόν ομόφωνα το πέρασμα από το Denver προς το Salt Lake City. Εκεί το τρένο ακολουθεί τη διαδρομή του Ποταμού Κολοράντο μέσα από φαράγγια χωρίς οδική πρόσβαση, προσφέροντας εικόνες που δεν μπορεί κανείς να δει από αυτοκίνητο ή αεροπλάνο. Τον χειμώνα, τα Βραχώδη Όρη καλύπτονται από χιόνι και το τοπίο θυμίζει αλπικό πίνακα, την άνοιξη, τα ποτάμια φουσκώνουν και οι πλαγιές πρασινίζουν, το φθινόπωρο, τα δάση αποκτούν χρυσοκόκκινες αποχρώσεις που μοιάζουν σχεδόν εξωπραγματικές. Και όλα αυτά σε μία slow motion ροή εικόνων, σε μία εμπειρία πολύ διαφορετική από το διεκπεραιωτικό αεροπλάνο, σαν μια αργόσυρτη κινηματογραφική ταινία πάνω σε ράγες σε μια διαδρομή που μοιάζει να γεννήθηκε σε εποχές όπου το ταξίδι είχε ακόμη διάρκεια, τελετουργία και ώρες για ενδοσκόπηση.
Αυτό ήταν πάντα το μεγαλείο του τρένου, η δημιουργία του δικού του «αργού χρόνου», το τρυφερό νανούρισμα πάνω στις ράγες, εκείνη η σχεδόν ερωτική συνεύρεση με την βαθύτερη έννοια του ταξιδιού που δεν είναι ο προορισμός αλλά η ποίηση της μετάβασης.
Φωτογραφίες: media.amtrak.com
www.amtrak.com