Πίσω από ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα κοσμήματα του 20ού αιώνα κρύβεται η ιστορία ενός χωρισμού και η αδυναμία ενός Ιταλού σχεδιαστή στα σιδηροπωλεία του Μανχάταν.
Στη Νέα Υόρκη του 1969, ο σχεδιαστής κοσμημάτων Aldo Cipullo έδωσε σε δύο ερωτευμένους ένα ασυνήθιστο δώρο. Ο ένας θα φορούσε το χρυσό βραχιόλι, ο άλλος θα κρατούσε το κατσαβίδι. Σε μια ασπρόμαυρη φωτογραφία του Gary Bernstein, μάλιστα, ο ίδιος δείχνει πώς φοριέται το βραχιόλι που σχεδίασε για τον οίκο Cartier. Η ίδια η χειρονομία εξηγεί γιατί το ονόμασε Love. Εκείνος που θα το φορέσει απλώνει τον καρπό του. Ένα δεύτερο πρόσωπο ενώνει γύρω του τα δύο χρυσά μισά και με το μικρό κατσαβίδι που συνοδεύει το κόσμημα, σφίγγει μια βίδα σε κάθε πλευρά. Για να βγει το βραχιόλι, οι δυο τους θα πρέπει να επαναλάβουν τις ίδιες κινήσεις αντίστροφα. Κάπως έτσι, ο σχεδιαστής βρήκε τον τρόπο να κάνει το κούμπωμα ενός κοσμήματος εξίσου σημαντικό με το ίδιο το κόσμημα.
Ο Ιταλός που ονειρευόταν την Αμερική
Ο Aldo Cipullo γεννήθηκε στη Νάπολη το 1935 και μεγάλωσε στη Ρώμη, o μεγαλύτερος από πέντε αδέλφια. Ο πατέρας του διατηρούσε επιχείρηση με φο μπιζού και είχε έναν πολύ πρακτικό τρόπο να μυήσει τον γιο του στη δουλειά. Μόλις σχολούσε, του έδινε μια τσάντα με κοσμήματα και τον έστελνε να τα πουλήσει. Ο Aldo, ωστόσο, είχε από νωρίς το μυαλό του στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού. Στο σπίτι τον φώναζαν «Aldo Americano». Το 1959 έφτασε στη Νέα Υόρκη και δύο χρόνια αργότερα άρχισε να εργάζεται για τον Αμερικανό κοσμηματοποιό David Webb. Ακολούθησε ο οίκος Tiffany & Co., όπου σχεδίαζε τη συλλογή υψηλής κοσμηματοποιίας του οίκου.
Μια από τις αγαπημένες του συνήθειες στη Νέα Υόρκη ήταν οι επισκέψεις στα σιδηροπωλεία με τον μικρότερο αδελφό του, Renato. Εκεί, ανάμεσα στα καρφιά και στις βίδες, έβρισκε σχήματα που τον ενδιέφεραν όσο και οι πολύτιμοι λίθοι. Το πώς μια βίδα κατέληξε σε ένα ερωτικό δώρο έχει, σύμφωνα με την οικογενειακή αφήγηση, πολύ προσωπική εξήγηση. Η ιστορικός κοσμήματος Vivienne Becker, η οποία έγραψε με τη συμβολή του Renato το βιβλίο “Cipullo: Making Jewelry Modern”, διηγείται ότι το 1969, ύστερα από έναν χωρισμό, ο Aldo έμεινε ξάγρυπνος ως τις τρεις το πρωί. Σκεφτόταν πόσο θα ήθελε να φυλάξει κάπου τις αναμνήσεις μιας σχέσης που είχε τελειώσει. Από εκείνη τη νύχτα προέκυψε η ιδέα για ένα βραχιόλι που θα κλείδωνε πάνω στο σώμα.
Η πρόταση που έφτασε στον Cartier
Ο Cipullo πρότεινε πρώτα το σχέδιο στον οίκο Tiffany & Co., ο οποίος το απέρριψε. Όταν το παρουσίασε στον Michael Thomas, τον επικεφαλής του οίκου Cartier στη Νέα Υόρκη, βρήκε τον άνθρωπο που θα το έβαζε στην παραγωγή. Το αμερικανικό παράρτημα του οίκου λειτουργούσε τότε ανεξάρτητα από το παρισινό και ο Thomas διέκρινε στο Love τη δυνατότητα να απευθυνθεί σε ένα νεότερο κοινό. Στη συλλογή του Cartier σώζεται μάλιστα ένα χρυσό Love του 1969 με ξεχωριστή προέλευση. Ανήκε στον ίδιο τον Thomas.
Το βραχιόλι είχε σχήμα ωοειδές, ώστε να ακολουθεί το περίγραμμα του καρπού. Πάνω στη λεία επιφάνεια του χρυσού επαναλαμβανόταν σε ίσα διαστήματα ένας μικρός κύκλος με μια εγκοπή στη μέση, η γνώριμη όψη της κεφαλής μιας βίδας. Ανάμεσα σε αυτές τις διακοσμητικές χαράξεις βρίσκονταν οι δύο πραγματικές βίδες που συγκρατούσαν τα μισά του βραχιολιού. Για έναν οίκο σαν τον Cartier, η λεπτομέρεια είχε και μια οικογενειακή ομοιότητα. Ήδη από το 1904, στο ρολόι Santos, οι βίδες ήταν ορατές γύρω από το καντράν. Ακόμη και το μικρό κατσαβίδι είχε προηγούμενο στις κόκκινες δερμάτινες θήκες του οίκου. Συνόδευε κοσμήματα που μπορούσαν να λυθούν και να φορεθούν με διαφορετικούς τρόπους. Στα χέρια του Cipullo, το ίδιο εργαλείο απέκτησε μια σαφώς πιο προσωπική αποστολή.
Από τον καρπό της Elizabeth Taylor στη συλλογή του οίκου
Το βραχιόλι σχεδιάστηκε εξαρχής για άνδρες και γυναίκες, με την ίδια λιτή γραμμή και για τους δύο. Εξίσου ασυνήθιστη για ένα πολύτιμο κόσμημα ήταν η ιδέα ότι θα συνόδευε όποιον το φορούσε από το πρωί ως το βράδυ. Άλλωστε, ποιος θα έμπαινε κάθε νύχτα στον κόπο να αναζητά το κατσαβίδι του; Ο οίκος Cartier καλλιέργησε από νωρίς και την πιο ρομαντική πλευρά της ιστορίας. Σύμφωνα με δημοσιεύματα της εποχής που επικαλείται η βρετανική Vogue, ο οίκος χάρισε βραχιόλια σε διάσημα ζευγάρια, ανάμεσά τους η Elizabeth Taylor και ο Richard Burton, καθώς και ο δούκας και η δούκισσα του Windsor.
Για τον Cipullo, οι βίδες ήταν μόνο η αρχή. Λίγο αργότερα λύγισε νοερά ένα καρφί γύρω από τον καρπό, αφήνοντας να φαίνονται η κεφαλή και η μύτη του. Το βραχιόλι εκείνο, γνωστό αρχικά ως Nail, επέστρεψε το 2012 με το γαλλικό όνομα Juste un Clou, δηλαδή «απλώς ένα καρφί». Τα δύο σχέδια εξακολουθούν να φέρουν την υπογραφή του με τον πιο εύγλωττο τρόπο. Αρκεί να κοιτάξει κανείς μια βίδα ή ένα καρφί όπως τα έβλεπε εκείνος, στις προθήκες ενός σιδηροπωλείου της Νέας Υόρκης.
Το 2025, περισσότερο από μισό αιώνα μετά το πρώτο Love, ο Cartier παρουσίασε το Love Unlimited. Για να δώσουν ευκαμψία στην άκαμπτη χρυσή φόρμα, οι τεχνίτες του οίκου δούλεψαν περισσότερο από έναν χρόνο πάνω σε μια κατασκευή από μικρούς αρθρωτούς κρίκους. Το νέο βραχιόλι τυλίγεται γύρω από τον καρπό και ασφαλίζει με κρυφό κούμπωμα που μπορεί να χειριστεί όποιος το φορά. Το κατσαβίδι περισσεύει πια. Πάνω στον χρυσό, όμως, παραμένει ευδιάκριτη εκείνη η μικρή εγκοπή που θυμίζει πώς άρχισαν όλα.
Εξωτερική φωτογραφία: @ cartier.com
