Το Victoria & Albert Museum αφιερώνει, για πρώτη φορά, μια μεγάλης κλίμακας έκθεση στην πρωτοπόρα σχεδιάστρια και μία από τις πιο ριζοσπαστικές μορφές στην ιστορία της μόδας.
Η έκθεση με τίτλο “Schiaparelli: Fashion Becomes Art” επιχειρεί να χαρτογραφήσει τη διαδρομή ενός οίκου που αντιμετώπισε τη μόδα όχι μόνο ως τρόπο ένδυσης, αλλά ως ιδέα, στάση και πολιτισμικό σχόλιο. Η παρουσίαση θα εκτείνεται σε περισσότερα από 200 εκθέματα και θα ξετυλίγει το παρελθόν, το παρόν και τη σύγχρονη συνέχεια του οίκου Schiaparelli, ο οποίος ιδρύθηκε στο Παρίσι το 1927. Στον πυρήνα της έκθεσης θα βρίσκεται η στενή και διαχρονική σχέση της σχεδιάστριας με τον κόσμο της τέχνης και ιδιαίτερα με τον σουρεαλισμό, το κίνημα που την επηρέασε και διαμόρφωσε τον ίδιο τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόταν η ίδια το ένδυμα.
Γεννημένη στη Ρώμη το 1890, η Elsa Schiaparelli εγκαταστάθηκε στο Παρίσι μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Εκεί, σε μια πόλη που λειτουργούσε ως εργαστήριο ιδεών για καλλιτέχνες, ποιητές και διανοούμενους, ενθαρρύνθηκε να ιδρύσει τον δικό της οίκο από τον Paul Poiret, τον μόδιστρο που απελευθέρωσε το γυναικείο σώμα από τον κορσέ και εισήγαγε, μεταξύ άλλων, τη λογική του σύγχρονου prêt-à-porter.
H Schiaparelli και η σχέση της με σημαντικούς καλλιτέχνες
Στη δεκαετία του 1920, η Schiaparelli ανέπτυξε στενούς δεσμούς με τον σουρεαλιστικό κύκλο, συνομιλώντας δημιουργικά με καλλιτέχνες όπως ο Αμερικανός φωτογράφος και καλλιτέχνης του σουρεαλισμού, Man Ray και ο Pablo Picasso, ενώ η ζωγράφος Leonor Fini σχεδίασε το εμβληματικό μπουκάλι του αρώματος Shocking, εμπνευσμένο από τη σιλουέτα της σταρ του κινηματογράφου της εποχής, Mae West.
Ιδιαίτερη θέση στην έκθεση θα κατέχουν και οι συνεργασίες της Schiaparelli με τον Salvador Dalí. Από την πρώτη συνεργασία τους προέκυψε μια πούδρα, σε συσκευασία περιστροφικού τηλεφωνικού καντράν. Αυτή η δημιουργία σηματοδότησε την αρχή μιας μακράς και παραγωγικής σχέσης μεταξύ του σχεδιαστικού διδύμου, που μοιραζόταν ένα παρόμοιο σουρεαλιστικό όραμα.
Τα περίφημα φορέματα που συνδημιούργησαν μαζί (Lobster Dress το 1937, Skeleton Dress και το Tears Dress, 1938) παρουσιάζονται ως παραδείγματα μιας μόδας που λειτούργησε σαν φορητό έργο τέχνης, φορτισμένο με συμβολισμούς, χιούμορ και υπόγειες αναφορές στο σώμα και την επιθυμία. Παράλληλα, η έκθεση θα φωτίσει την ευρύτερη δημιουργική γλώσσα της Schiaparelli: τα trompe-l’œil πλεκτά (λεπτομέρειες που «ζωγραφίζονταν» πάνω στο ρούχο ώστε να μοιάζουν τρισδιάστατες χωρίς να είναι), τα γλυπτικά κοσμήματα και τα αξεσουάρ (με πιο χαρακτηριστικό το καπέλο-παπούτσι) και την εμμονή της με το ένδυμα ως ιδέα που μετακινείται ανάμεσα στη μόδα, τη ζωγραφική και το θέατρο. Τα υλικά, τα κεντήματα και οι κατασκευές θα αντιμετωπίζονται ως ισότιμα εκφραστικά μέσα, όχι ως διακοσμητικές λεπτομέρειες.
Η σύγχρονη συνέχεια του οίκου
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η σύγχρονη ανάγνωση του οίκου μέσα από το έργο του σημερινού καλλιτεχνικού διευθυντή, Daniel Roseberry. Οι πρόσφατες δημιουργίες υψηλής ραπτικής, θα εντάσσονται οργανικά στην αφήγηση της έκθεσης, αναδεικνύοντας πώς το σουρεαλιστικό πνεύμα της Elsa Schiaparelli εξακολουθεί να μεταφράζεται μέσα από σύγχρονες σιλουέτες, έντονη γλυπτικότητα και μυθολογικές αναφορές. Η επιλογή του Λονδίνου και του μουσείου δεν είναι τυχαία. Η έκθεση εντάσσεται στη στρατηγική του V&A να αφηγείται τη μόδα ως πολιτισμικό φαινόμενο, ενώ ταυτόχρονα αναγνωρίζει τους δεσμούς της Schiaparelli με τη βρετανική αγορά και τη διεθνή απήχηση του έργου της. Στις αίθουσες της Sainsbury Gallery, η μόδα παρουσιάζεται ως χώρος ιδεών, ρίσκου και μεταμόρφωσης.
*Η έκθεση Schiaparelli: Fashion Becomes Art, στο V&A South Kensington, θα ξεκινήσει στις 28 Μαρτίου 2026. Περισσότερες πληροφορίες: vam.ac.uk
Εξωτερική φωτογραφία: Η Elsa Schiaparelli, 1937. Φωτογραφία: Atelier Dorvyne. Getty Images / Ideal Image