Στην Καναούτζ, την ιστορική «πρωτεύουσα των αρωμάτων», οι παραδοσιακοί αρωματοποιοί συνεχίζουν εδώ και αιώνες να αιχμαλωτίζουν τη μυρωδιά της βρεγμένης γης δημιουργώντας φυσικά αρώματα attar.
Η αρχαία και ιστορικά σημαντική πόλη Καναούτζ στη βόρεια Ινδία είναι παγκοσμίως γνωστή ως το κέντρο παραγωγής παραδοσιακών αρωμάτων (attar ή ittar) της χώρας. Εδώ και αιώνες, οι αρωματοποιοί της περιοχής δημιουργούν ένα άρωμα γνωστό ως «Geeli Mitti Attar», που θυμίζει τη χαρακτηριστική μυρωδιά του βρεγμένου χώματος μετά τους μουσώνες.
Τα αρώματα κατείχαν πάντα μια ξεχωριστή θέση στην ανθρώπινη ιστορία, ξυπνώντας αναμνήσεις, ενισχύοντας τη διάθεση και λειτουργώντας ακόμη και ως σύμβολα κύρους. Ανάμεσα στην πληθώρα αρωμάτων και μυρωδιών που έχουν αναδυθεί από διαφορετικούς πολιτισμούς, ένα ξεχωρίζει για τη μοναδική του σύνδεση με τη γη και τους μουσώνες της Ινδίας: το Geeli Mitti Attar. Αυτό το αρχαίο άρωμα, που μεταφράζεται περιγραφικά ως «άρωμα της βρεγμένης γης», αιχμαλωτίζει τη μυρωδιά της βροχής που ξεδιψά το διψασμένο έδαφος. Πρόκειται για μια φυσική μυρωδιά που λατρεύεται σε πολλούς πολιτισμούς.
Η ιστορία του Geeli Mitti Attar είναι βαθιά ριζωμένη στις παραδόσεις της Ινδίας. Το attar είναι ένα φυσικό αρωματικό έλαιο που προέρχεται από πηγές όπως λουλούδια, βότανα και μπαχαρικά. Σε αντίθεση με τα σύγχρονα αρώματα, τα οποία συχνά βασίζονται σε διαλύματα αλκοόλ, αυτό έχει ως βάση το έλαιο. Έτσι, θεωρείται πιο έντονο και με ιδιαίτερα μεγάλη διάρκεια.
Μια αργή, χειροποίητη διαδικασία, ίδια εδώ και πολλούς αιώνες
«Είναι η μυρωδιά της διψασμένης, στεγνής γης όταν έρχονται οι πρώτες βροχές μετά από μια μακρά ξηρασία», αναφέρει χαρακτηριστικά σε συνεντεύξεις του ο Rajat Mehrotra, ο συνιδιοκτήτης της οικογενειακής επιχείρησης Meena Perfumery. Αρωματοποιοί όπως ο Mehrotra, ο οποίος διευθύνει την εταιρεία μαζί με τον αδελφό του, εμφιαλώνουν αυτό το αινιγματικό άρωμα ακολουθώντας παραδοσιακές μεθόδους που διατηρούνται εδώ και αιώνες. Η παραγωγή του βασίζεται στη μέθοδο απόσταξης Deg Bhapka, μια εξαιρετικά αργή και χειροποίητη διαδικασία που παραμένει σχεδόν αναλλοίωτη στο πέρασμα του χρόνου.
Αρχικά συλλέγεται πηλός από καθαρές περιοχές. Αφού τον πλάσουν σε μικρά κομμάτια, τον αφήνουν να ψηθεί στον ήλιο. Στη συνέχεια, τα στεγνά κομμάτια τοποθετούνται σε ένα μεγάλο χάλκινο καζάνι (Deg) γεμάτο νερό. Ένα ακόμη χάλκινο δοχείο (Bhapka), που περιέχει αγνό έλαιο, συνήθως σανταλόξυλου, συνδέεται με το καζάνι. Τα ξύλα κάτω από το Deg ανάβουν και οι υδρατμοί που περνούν μέσα από τον πηλό απορροφούν το άρωμά του. Έπειτα μεταφέρονται στο Bhapka, όπου το άρωμα του βρεγμένου χώματος εγκλωβίζεται στο έλαιο σανταλόξυλου. Η χρονοβόρα διαδικασία μπορεί να επαναλαμβάνεται ακόμη και για δέκα ημέρες, προκειμένου να επιτευχθεί η επιθυμητή ένταση στο άρωμα. Στη συνέχεια, το μείγμα αφήνεται να ωριμάσει ώστε να αναπτύξει τον πλήρη και πλούσιο αρωματικό του χαρακτήρα.
Πρόκειται για ένα γήινο άρωμα, βαθιά συνδεδεμένο με τη φύση και τόσο νοσταλγικό που δημιουργεί αίσθηση χαλάρωσης. Η μυρωδιά του διαρκεί πολλές ώρες, καθώς πρόκειται για φυσικό έλαιο, ενώ χρησιμοποιείται συχνά και σε συνεδρίες αρωματοθεραπείας στην Ινδία.
Η επέλαση των Βρετανών και οι αναφορές στις ιερές γραφές
Όταν τον 19ο αιώνα οι Βρετανοί αποίκισαν την Ινδία, πολλές παραδοσιακές μορφές τέχνης και τοπικής χειροτεχνίας πέρασαν σε περίοδο παρακμής. Στην πραγματικότητα, ελάχιστα αρωματοποιεία εκείνης της εποχής διασώθηκαν. Ωστόσο, η διαδικασία παρέμεινε ζωντανή στην τοπική κοινωνία και επανήλθε αργότερα. Ιερές ινδουιστικές γραφές, όπως η Bhagavad Gita, περιλαμβάνουν αναφορές στο φυσικό άρωμα της γης μετά τη βροχή. Πιθανώς αυτές οι αναφορές να αποτέλεσαν πηγή έμπνευσης ώστε οι Ινδοί να αναζητήσουν έναν τρόπο να αιχμαλωτίσουν αυτή τη μυρωδιά σε ένα μπουκάλι αρώματος. Θεωρείται μάλιστα ότι το Geeli Mitti Attar συμπεριφέρεται όπως ένα ακριβό κόκκινο κρασί, καθώς θεωρείται πως όσο παλαιώνει τόσο πιο ώριμο και σύνθετο γίνεται το άρωμά του.
Το αρωματοποιείο Mehrotra στην Καναούτζ δέχεται επισκέπτες και αγοραστές από πολλές περιοχές του κόσμου, αλλά και από την Grasse της Γαλλίας, τη λεγόμενη «παγκόσμια πρωτεύουσα των αρωμάτων». Όπως αναφέρουν οι εκπρόσωποι του αρωματοποιείου: «Έρχονται εδώ για να δουν πώς το φτιάχνουμε, αλλά, όπως μας λένε οι ίδιοι, ποτέ δεν καταφέρνουν να το αναπαράγουν όταν επιστρέφουν στον τόπο τους».
Εξωτερική φωτογραφία: @ Getty Images / Ideal Images