Μια εταιρεία με ιδιότυπο επιχειρηματικό καθεστώς, χωρίς ανακοινώσεις και στοιχεία, αλλά με τζίρο αυτοκρατορίας.
Στον κόσμο των επιχειρήσεων υπάρχουν brands που δεν πουλάνε απλώς προϊόντα, αλλά περισσότερο μια φαντασίωση. Την ιδέα ότι ο αγοραστής κατέχει κάτι περισσότερο από ένα απλό προϊόν, όσο ακριβό κι αν είναι. Αν αυτή η μάρκα δεν είναι υποχρεωμένη να αποδείξει τίποτα σε κανέναν, τότε ο μύθος της παίρνει σχεδόν μυθικές διαστάσεις. Αυτό ακριβώς έχει συμβεί με τη Rolex. Την εταιρεία που κατάφερε να παραμείνει κλειστή, ανεξάρτητη και πιο μυστηριώδης από σχεδόν κάθε άλλη κορυφαία επιχείρηση στον κόσμο.
Στην επιφάνεια, η Rolex φαίνεται ένα συνηθισμένο success story. Ιδρύθηκε το 1905 στο Λονδίνο από τον Γερμανό επιχειρηματία Χανς Βίλσντορφ και τον αδερφό της γυναίκας του, Άλφρεντ Ντέιβις. Στην αρχή ήταν μια μικρή εταιρεία που εισήγαγε ελβετικούς μηχανισμούς σε θήκες ρολογιών. Το όνομα «Rolex» κατοχυρώθηκε το 1908, και λίγο αργότερα η εταιρεία μετακόμισε στη Γενεύη, την καρδιά της ελβετικής ωρολογοποιίας, όπου και καθιερώθηκε με το όνομα που τη γνωρίζουμε μέχρι σήμερα: Montres Rolex SA.
Mια μυστική “αυτοκρατορία”
Αλλά από εκεί και πέρα, η ιστορία παίρνει μια παράξενη τροπή, που την απομακρύνει από την πεπατημένη των επιχειρήσεων πολυτελείας. Σε μια εποχή που οι κορυφαίες εταιρείες ανακοινώνουν δημόσια τα οικονομικά τους στοιχεία, εξυπηρετούν μετόχους σε ετήσιες γενικές συνελεύσεις και ανταγωνίζονται για την προσοχή των επενδυτών, η Rolex μένει σιωπηλή. Δεν δημοσιεύει οικονομικές καταστάσεις, δεν έχει μετόχους που απαιτούν επεξηγήσεις και δεν κάνει κλήσεις αποτελεσμάτων. Κι όμως, σύμφωνα με έγκυρες εκτιμήσεις, η εταιρεία αποφέρει περίπου 13 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως.
Τι σημαίνει, όμως, αυτό; Είναι η Rolex μη κερδοσκοπική επιχείρηση; Όχι, δεν είναι, τουλάχιστον με την παραδοσιακή νομική έννοια. Η εταιρεία που κατασκευάζει και πουλάει τα πασίγνωστα και πανάκριβα ρολόγια είναι προφανώς επιχείρηση κερδοσκοπική. Κερδίζει, μάλιστα, τεράστια ποσά από το παγκόσμιο δίκτυο διανομής και πελατών της. Η λειτουργία, όμως, είναι εντελώς διαφορετική ως προς την ιδιοκτησία και την υποχρέωση απέναντι σε τρίτους.
Τα πάντα ανήκουν στο Hans Wilsdorf Foundation, ένα ιδιωτικό φιλανθρωπικό ίδρυμα που ιδρύθηκε από τον ίδιο τον Βίλσντορφ το 1944, και το οποίο έγινε ο μοναδικός ιδιοκτήτης της εταιρείας το 1960 μετά το θάνατό του. Αυτή η δομή απομακρύνει την Rolex από τους εξωτερικούς μετόχους. Κανείς δεν έχει «μερίδιο» εκτός από το ίδρυμα. Με αυτόν τον τρόπο δημιουργείται ένα καθεστώς, όπου τα κέρδη δεν μοιράζονται σε επενδυτές αλλά αντ’ αυτού επανεπενδύονται και κατευθύνονται σε φιλανθρωπικές δραστηριότητες.
Αυτό το λεπτό αλλά κρίσιμο σημείο είναι το κλειδί για να κατανοήσει κανείς γιατί το επιχειρηματικό μοντέλο της Rolex μοιάζει τόσο αντισυμβατικό και αινιγματικό. Η επιχείρηση λειτουργεί σαν να έχει την ελευθερία να αγνοεί τις πιέσεις του χρηματιστηρίου και τις απαιτήσεις κερδοφορίας ανά τρίμηνο. Η απουσία μετόχων σημαίνει ότι οι αποφάσεις μπορούν να λαμβάνονται με μακροπρόθεσμο ορίζοντα, επικεντρωμένες στην ποιότητα, την εικόνα και την κληρονομιά του προϊόντος και όχι στα εφήμερα κέρδη. Αυτή η ελευθερία, όμως, συνοδεύεται από σιωπή. Δεν υπάρχουν υποχρεώσεις για αποκαλύψεις που να δικαιολογούν την τεράστια οικονομική επιτυχία της εταιρείας. Οι πωλήσεις, τα κέρδη, τα αποθέματα, όλα τα οικονομικά στοιχεία παραμένουν κρυφά. Ή, τέλος πάντων, φανερά μόνο σε αυτούς που είναι απόλυτα αναγκαίο να τα μάθουν.
Οι εκτιμήσεις προέρχονται από ανεξάρτητους αναλυτές που παρακολουθούν τις τάσεις του κλάδου της ωρολογοποιίας. Καμία επίσημη πηγή δεν επιβεβαιώνει τα νούμερα που κυκλοφορούν δημόσια. Η εταιρεία, μάλιστα, έχει επανειλημμένα ερωτηθεί από εξειδικευμένους δημοσιογράφους και αναλυτές, αλλά δεν υπάρχει ούτε η παραμικρή χαραμάδα ενημέρωσης. Αυτό αποδεικνύει ότι η έλλειψη διαφάνειας δεν είναι τυχαία, αλλά θεμελιώδης στρατηγική. Και είναι αυτή που κάνει τη Rolex μια από τις πιο μυστηριώδεις επιχειρήσεις στον πλανήτη, προσθέτει και στην λάμψη της και στη γοητεία που ασκεί.
Πώς μια εταιρεία μπορεί να χτίσει μύθο
Η μυστικοπάθεια αυτή αντικατοπτρίζεται και στην παραγωγή και τη διανομή των ρολογιών. Παρά το ότι παράγει πάνω από ένα εκατομμύριο ρολόγια ετησίως, οι πληροφορίες για το πώς και πού διατίθενται είναι επίσης εξαιρετικά περιορισμένες. Οι πελάτες που επιθυμούν ένα ρολόι συχνά βρίσκονται αντιμέτωποι με λίστες αναμονής σε εξουσιοδοτημένους εμπόρους και έναν ελεγχόμενο κύκλο διανομής που διατηρεί την αίσθηση της σπανιότητας, ενισχύοντας έτσι την επιθυμία και την αξία στην δευτερογενή αγορά.
Αλλά η Rolex δεν είναι μια επιχείρηση που απλώς πουλάει ρολόγια. Η ιστορία της διδάσκει το πώς μια εταιρεία μπορεί να χτίσει μύθο και διαρκή αξία πέρα από τα συνηθισμένα επιχειρηματικά μοντέλα. Με την πλήρη ιδιοκτησία από ένα ίδρυμα, απουσία δημοσιοποιήσεων, και μια αίσθηση μυστηρίου που περιβάλλει κάθε πτυχή της λειτουργίας της, η Rolex μοιάζει να λειτουργεί σε έναν δικό της κόσμο. Ούτως ή άλλως τα προϊόντα της μετρούν το χρόνο, αλλά όσοι παίρνουν τις αποφάσεις μοιάζουν να μετρούν το χρόνο με τους δικούς τους, διαφορετικούς κανόνες.
Αυτή είναι η πλήρης αντίθεση με τον «συμβατικό» κόσμο των επιχειρήσεων, ακόμα και των πλήρως πετυχημένων, όπου π.χ. η ανακοίνωση των αποτελεσμάτων ενός τριμήνου γίνεται με τυμπανοκρουσίες και λειτουργεί ως διαφήμιση. Η Rolex επιλέγει τη σιωπή. Γι’ αυτό το λόγο έχει γίνει ένα από τα πιο καλοφυλαγμένα μυστικά του επιχειρηματικού κόσμου.
Eισαγωγική φωτογραφία: newsroom.rolex.com