Οι προβλέψεις τεσσάρων κορυφαίων χρηματοοικονομικών παραγόντων στο Νταβός και το μεγάλο ερώτημα της επόμενης δεκαετίας.
Για χιλιάδες χρόνια το χρήμα άλλαζε μορφή αλλά όχι ουσία. Από τα κοχύλια και τα πολύτιμα μέταλλα στα χρυσά νομίσματα, από τα χαρτονομίσματα στις τραπεζικές καταθέσεις και τις πιστωτικές κάρτες, κάθε εποχή προσέθετε ένα νέο κεφάλαιο στην ιστορία του. Σήμερα, όμως, το ερώτημα δεν είναι απλώς ποια θα είναι η επόμενη μορφή του χρήματος, αλλά αν βρισκόμαστε μπροστά στη μεγαλύτερη μεταμόρφωσή του.Δεν είναι τυχαίο ότι το θέμα βρέθηκε φέτος στο επίκεντρο των συζητήσεων στο ετήσιο συνέδριο του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ στο Νταβός. Σε μια περίοδο κατά την οποία η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζει τον τρόπο εργασίας, οι γεωπολιτικές ισορροπίες μεταβάλλονται και οι διεθνείς οικονομικές σχέσεις γίνονται ολοένα πιο περίπλοκες, το World Economic Forum ζήτησε από τέσσερις κορυφαίους εκπροσώπους του χρηματοπιστωτικού κόσμου να απαντήσουν σε ένα φαινομενικά απλό αλλά εξαιρετικά σύνθετο ερώτημα: Πώς θα μοιάζει το χρήμα του μέλλοντος;
Οι απαντήσεις ήλθαν από τέσσερα εξέχοντα πρόσωπα στο παγκόσμιο οικονομικό περιβάλλον: Τον Jeremy Allaire, συνιδρυτή και διευθύνοντα σύμβουλο της Circle, μιας από τις σημαντικότερες εταιρείες χρηματοοικονομικής τεχνολογίας στον χώρο των ψηφιακών πληρωμών και εκδότριας του stablecoin USDC. Την Denelle Dixon, επικεφαλής του μη κερδοσκοπικού Stellar Development Foundation που αναπτύσσει υποδομές ψηφιακών συναλλαγών. Τον θρυλικό επενδυτή Ray Dalio, ιδρυτή της Bridgewater Associates, του μεγαλύτερου hedge fund στον κόσμο και τον Bill Winters, διευθύνοντα σύμβουλο της Standard Chartered, μίας από τις μεγαλύτερες διεθνείς τραπεζικές ομάδες με παρουσία σε περισσότερες από 50 χώρες.
Το βασικό σημείο
Παρά τις διαφορετικές αφετηρίες τους, όλοι συμφώνησαν στο ότι το χρήμα βρίσκεται ήδη στη διαδικασία μιας βαθιάς αναδιάρθρωσης. Εκεί όπου αρχίζουν οι διαφωνίες είναι στο πώς ακριβώς θα εξελιχθεί αυτή η μετάβαση. Θα κυριαρχήσουν τα ψηφιακά πορτοφόλια; Τα stablecoins, δηλαδή ψηφιακά νομίσματα των οποίων η αξία είναι συνδεδεμένη με ένα παραδοσιακό νόμισμα (συνήθως το αμερικανικό δολάριο); Τα ψηφιακά νομίσματα των κεντρικών τραπεζών; Ή μήπως σε έναν κόσμο αυξανόμενης αβεβαιότητας η πραγματική αξία θα συνεχίσει να αναζητείται σε παραδοσιακά καταφύγια όπως ο χρυσός;
Ο Allaire εμφανίζεται ίσως ο πιο αισιόδοξος από όλους. Οραματίζεται ένα «χρηματοπιστωτικό σύστημα του διαδικτύου», όπου οι πληρωμές θα γίνονται τόσο εύκολα όσο η αποστολή ενός μηνύματος ή η πραγματοποίηση μιας βιντεοκλήσης. Κατά την εκτίμησή του, σχεδόν όλο το χρήμα θα είναι ψηφιακό μέσα στα επόμενα χρόνια και οι συναλλαγές θα πραγματοποιούνται άμεσα, παγκόσμια και με ελάχιστο κόστος.
Η Dixon βλέπει την ίδια τάση από μια διαφορετική οπτική. Θεωρεί ότι οι περισσότεροι άνθρωποι στο μέλλον δεν θα γνωρίζουν ούτε θα ενδιαφέρονται για το αν χρησιμοποιούν blockchain ή κάποια άλλη τεχνολογία. Όπως σήμερα ελάχιστοι γνωρίζουν πώς λειτουργεί το διαδίκτυο όταν στέλνουν ένα email, έτσι και οι χρήστες θα αξιοποιούν ψηφιακά πορτοφόλια χωρίς να σκέφτονται τι συμβαίνει στο παρασκήνιο. Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι η νέα αυτή οικονομία μπορεί να προσφέρει πρόσβαση σε χρηματοοικονομικές υπηρεσίες σε δισεκατομμύρια ανθρώπους που σήμερα παραμένουν εκτός τραπεζικού συστήματος.
Ο Dalio, αντίθετα, εστιάζει λιγότερο στην τεχνολογία και περισσότερο στην εμπιστοσύνη. Υποστηρίζει ότι η μετάβαση από έναν σχετικά σταθερό πολυμερή κόσμο σε ένα πιο κατακερματισμένο γεωπολιτικό περιβάλλον αυξάνει την αβεβαιότητα και ενισχύει την ανάγκη για ασφαλείς αποθήκες αξίας. Για τον Αμερικανό επενδυτή, το μεγάλο ερώτημα δεν είναι αν το χρήμα θα γίνει ψηφιακό. Είναι ποια μορφή χρήματος θα εξακολουθήσει να θεωρείται αξιόπιστη όταν οι πολίτες αμφισβητούν όλο και περισσότερο κυβερνήσεις, θεσμούς και νομισματικές πολιτικές.
Ανάμεσα στις δύο αυτές προσεγγίσεις βρίσκεται ο Bill Winters. Ο επικεφαλής της Standard Chartered θεωρεί ότι η ψηφιοποίηση του χρήματος είναι αναπόφευκτη, αλλά τη συγκρίνει με κάτι πολύ πιο θεμελιώδες: την αντικατάσταση των «σωληνώσεων» του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος. Όπως εξήγησε στο Νταβός, η μετάβαση σε tokenized χρήμα θα μπορούσε να επιτρέψει διασυνοριακές συναλλαγές σε πραγματικό χρόνο, 24 ώρες το 24ωρο, με χαμηλότερο κόστος και μεγαλύτερη διαφάνεια από το σημερινό τραπεζικό μοντέλο.
Αν υπάρχει ένα κοινό συμπέρασμα από τη συζήτηση του Νταβός, είναι ότι το χρήμα του μέλλοντος πιθανότατα δεν θα μοιάζει με αυτό που γνωρίζουμε σήμερα. Η πραγματική μάχη δεν θα δοθεί ανάμεσα στα χαρτονομίσματα και τα ψηφιακά νομίσματα, αυτή έχει ήδη κριθεί. Αυτό που διακυβεύεται, πλέον, είναι η παγκόσμια εμπιστοσύνη και η ασφάλεια στις διαφορετικές τεχνολογίες, που θα οδηγήσει την πλειοψηφία των ανθρώπων να καταργήσει εντελώς τα πορτοφόλια.
Ποια είναι η ασφαλέστερη αποθήκη αξίας;
Δεν είναι τυχαίο ότι πολλές κεντρικές τράπεζες αγοράζουν χρυσό με τον ταχύτερο ρυθμό των τελευταίων δεκαετιών. Ο χρυσός παραμένει ένα περιουσιακό στοιχείο που δεν εξαρτάται από την πολιτική μιας συγκεκριμένης χώρας. Πολλοί υποστηρίζουν ότι τα αποκεντρωμένα ψηφιακά νομίσματα θα μπορούσαν να διαδραματίσουν παρόμοιο ρόλο στον 21ο αιώνα, αλλά ο χρυσός δύσκολα θα αποκαθηλωθεί ως το βασικό «εργαλείο» αποθήκευσης πλούτου.
Η τεχνητή νοημοσύνη, επίσης, προσθέτει μια ακόμη διάσταση στη συζήτηση. Στο μέλλον, μεγάλο μέρος των οικονομικών αποφάσεων μπορεί να λαμβάνεται όχι από ανθρώπινα μυαλά, αλλά από αλγόριθμους. Οι προσωπικοί ψηφιακοί βοηθοί θα μπορούν να επιλέγουν με μια μορφή ευρείας ή περιορισμένης αυτονομίας (ανάλογα με τις οδηγίες που θα τους δώσουμε) πού θα επενδύονται οι αποταμιεύσεις μας, να συγκρίνουν αυτόματα τιμές, να εκτελούν πληρωμές και να διαχειρίζονται οικονομικά χαρτοφυλάκια σε πραγματικό χρόνο.
Φωτογραφίες: AFPForum
Εισαγωγική φωτογραφία: Getty Images/Ideal image