Πώς λειτουργεί το σύστημα το οποίο υπόσχεται να εντοπίζει λουόμενους που χρειάζονται βοήθεια και γιατί είναι επιφυλακτικοί οι δήμαρχοι στην πρόταση.
Λείπουν 4.000 ναυαγοσώστες από την Ιταλία. Τη στιγμή που στη χώρα το 2025, καταγράφηκε ρεκόρ με περίπου 146 εκατομμύρια αφίξεις συνολικά και ενώ προβλέπεται ότι το ερχόμενο καλοκαίρι οι ρυθμοί θα παραμείνουν σε ανοδική πορεία, η έλλειψη ναυαγοσωστών δημιουργεί κενά ασφαλείας που πρέπει να καλυφθούν. Σε μια προσπάθεια να βρουν λύση, οι διαχειριστές παραθαλάσσιων εγκαταστάσεων του Βένετο πρότειναν στην περιφέρεια την εφαρμογή συστήματος τεχνητής νοημοσύνης με τη χρήση έξυπνων καμερών που θα εντοπίζουν λουόμενους, οι οποίοι κινδυνεύουν.
Όπως αναφέρει η Corriere della Sera, η πρόταση για αυτό το σύστημα παρουσιάστηκε από την Ιταλική Ένωση Εργαζομένων στις Ακτές (SIB) του Βένετο, προορισμός ιδιαίτερα δημοφιλής κατά τους θερινούς μήνες και μη. Από την περιοχή λείπουν τουλάχιστον 1.000 ναυαγοσώστες. Το περασμένο έτος, μάλιστα, οι αρμόδιοι απηύθυναν πρόσκληση σε ναυαγοσώστες ακόμα και από την Ισπανία και τη Νότια Αμερική με τη συμμετοχή των αντίστοιχων πρεσβειών.
Γιατί υπάρχει έλλειψη σε αυτές τις θέσεις
Οι επαγγελματίες του κλάδου αποδίδουν το πρόβλημα έλλειψης στους νέους κανονισμούς, τις δύσκολες συνθήκες εργασίας αλλά και στη μειωμένη διάθεση των νέων να ακολουθήσουν το επάγγελμα. Στην πραγματικότητα περισσότεροι είναι οι παράγοντες που μπορεί να αποθαρρύνουν υποψηφίους να δηλώσουν πρόθυμοι να καλύψουν αυτές τις θέσεις. Ανάμεσα σε αυτούς το κόστος διαμονής και διατροφής, καθώς στις τουριστικές περιοχές οι υψηλές τιμές καθιστούν την εποχική εργασία ελάχιστα επικερδή για όσους προέρχονται από άλλες πόλεις.
Την ίδια στιγμή, ο ασταθής χαρακτήρας της εργασίας ωθεί πολλούς νέους προς τομείς με συμβάσεις άλλου τύπου. Ταυτόχρονα, οι μη ανταγωνιστικοί μισθοί -ο μέσος ετήσιος μισθός κυμαίνεται γύρω στα 22.000 ευρώ μικτά- λειτουργεί αποτρεπτικά ιδίως σε σχέση με την προσπάθεια και τις ώρες εργασίας που απαιτούνται. Συγκεκριμένα, όπως αναφέρει η εφημερίδα La Nazione οι ναυαγοσώστες εργάζονται 93 ημέρες, 6 ώρες και 40 λεπτά την ημέρα, με καθαρό μισθό 1.500 ευρώ, σύμφωνα με τη εθνική σύμβαση εργασίας. Παράλληλα, η ανανέωση ληγμένων πιστοποιητικών έχει αλλάξει, απαιτώντας από τους ναυαγοσώστες να έχουν καλύψει τα μαθήματα για τη χρήση απινιδωτή, ενώ έχει αυξηθεί το ηλικιακό όριο έκδοσης άδειας από 16 σε 18 ετών.
Σύμφωνα με όσα δήλωσε στην Corriere della Sera ο πρόεδρος της SIB, Λορέντζο Μπράιντα, ο κλάδος των ναυαγοσωστών αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα στελέχωσης, με το 70% του δυναμικού να αποτελείται από φοιτητές που λόγω σπουδών έχουν περιορισμένη διαθεσιμότητα. Ο Μπράιντα υποστηρίζει δε, ότι οι έμπειροι επαγγελματίες εγκαταλείπουν τον χώρο, καθώς θεωρούν πως οι χαμηλές αμοιβές δεν ανταποκρίνονται στο μεγάλο βάρος της ευθύνης που επωμίζονται.
Πώς θα λειτουργούσε το σύστημα
Μπροστά σε αυτή την πραγματικότητα, στην περιοχή του Μπιμπιόνε στο Βένετο όπου καταφθάνουν μαζικά ταξιδιώτες από τη Γερμανία, την Ελβετία, την Αυστρία και την Τσεχία, εξετάζεται ένα σύστημα παρακολούθησης με κάμερες και τεχνητή νοημοσύνη, το οποίο θα μπορεί να εντοπίζει λουόμενους που χρειάζονται βοήθεια. Σύμφωνα με την τοπική εφημερίδα La Nuova Venezia, το σχέδιο προβλέπει τη δημιουργία ενός κεντρικού επιχειρησιακού με στόχο την ταχύτερη αντίδραση σε έκτακτα περιστατικά. Αρκεί η τοποθέτηση «έξυπνων» καμερών σε διαφορετικές επιχειρήσεις στην ακτή που θα ανιχνεύουν ασυνήθιστες κινήσεις και μπορεί να υποδηλώνουν αδιαθεσία ή πνιγμό. Όπως αναφέρουν οι αρμόδιοι, θα δίνεται σήμα και οι απαραίτητες οδηγίες στο ναυαγοσώστη του τμήματος για να παρέμβει γρήγορα και αποτελεσματικά. Σύμφωνα με την SIB, η τεχνολογία θα υποστηρίξει τους ναυαγοσώστες ακόμη και σε περίπτωση απουσίας τους, χωρίς ωστόσο αυτό να σημαίνει ότι δε θα είναι απαραίτητη η φυσική παρουσία τους στην παραλία.
Οι υποστηρικτές της πρότασης θεωρούν ότι η τεχνολογία μπορεί να λειτουργήσει συμπληρωματικά και να ενισχύσει την ασφάλεια σε ακτές όπου το προσωπικό δεν επαρκεί. Υποστηρίζουν επίσης ότι τα συστήματα αυτά θα μπορούν να παρακολουθούν μεγαλύτερες εκτάσεις παραλίας σε πραγματικό χρόνο και να ειδοποιούν άμεσα τους υπεύθυνους διάσωσης.
Ποιοι αντιδρούν
Ωστόσο, η ιδέα προκαλεί αντιδράσεις. Κάποιοι εκφράζουν φόβους ότι η τεχνολογία θα χρησιμοποιηθεί ως υποκατάστατο της ανθρώπινης παρουσίας και όχι ως υποστηρικτικό εργαλείο. Άλλοι επισημαίνουν ότι, όσο εξελιγμένη κι αν είναι μια κάμερα, δεν μπορεί να αντικαταστήσει την εμπειρία, την κρίση και την άμεση παρέμβαση ενός εκπαιδευμένου ναυαγοσώστη. Ο αντιπρόεδρος της περιφέρειας του Βένετο, Λούκας Παβανέτο, μιλώντας στον ιταλικό Τύπο, ανέφερε ότι η περιφέρεια στέκεται στο πλευρό των επιχειρηματιών και δεσμεύθηκε πως θα κινητοποιηθεί για την εξεύρεση επαγγελματιών. Επισήμανε πάντως ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να ενισχύσει την ποιότητα της υπηρεσίας, αλλά δεν πρόκειται να αντικαταστήσει τους ναυαγοσώστες. Από την άλλη, άλλοι δήμοι ζητούν την υιοθέτηση διαφοροποιημένων μοντέλων ασφάλειας με τον καθένα να εκδίδει τη δική του διάταξη για τη διαχείριση της ασφάλειας στην παραλία και στη θάλασσα.
330-400 θάνατοι από πνιγμό κάθε χρόνο
Επισημαίνεται πως η ιταλική νομοθεσία προβλέπει τουλάχιστον έναν ναυαγοσώστη ανά 80 μέτρα ακτής, επομένως κατά μέσο όρο χρειάζονται 3 ναυαγοσώστες ανά βάρδια. Όλα αυτά τη στιγμή που στη χώρα καταγράφονται περίπου 330-400 θάνατοι από πνιγμό κάθε χρόνο, ιδίως τους θερινούς μήνες (σχεδόν 300 θάνατοι), τόσο σε θάλασσα, όσο σε ποτάμια και λίμνες με το 12% των θυμάτων να είναι ανήλικοι. Ειδικά, στη Βενετία σύμφωνα με το Ανώτατο Ινστιτούτο Υγείας το 2024 και το 2025 σημειώθηκαν 73 πνιγμοί.
Το ζήτημα που προκύπτει επομένως είναι απλό: χωρίς ναυαγοσώστες οι παραθαλάσσιες εγκαταστάσεις δε μπορούν να ανοίξουν για το κοινό, καθώς η υπηρεσία διάσωσης είναι υποχρεωτική και δίχως αυτήν δεν εγγυάται η ασφάλεια των λουόμενων. Αν τελικά η πρόταση εγκριθεί θα πρόκειται για το πρώτο παράδειγμα τέτοιας εφαρμογής της τεχνητής νοημοσύνης στην Ιταλία για την ασφάλεια των παραθεριστών.
Εισαγωγική φωτογραφία: Getty Images/Ideal Image