Ολοένα περισσότεροι ενήλικες στον κόσμο και στην Ελλάδα αναζητούν πληροφορίες για θέματα υγείας στο διαδίκτυο.
Ας είμαστε ειλικρινείς. Δεν υπάρχει ενήλικας που να μην έχει ελέγξει κάποιο σύμπτωμα υγείας στο ίντερνετ. Αρκεί να πληκτρολογήσει κανείς τις ενοχλήσεις για να εμφανιστούν εκατοντάδες διαφορετικά αποτελέσματα. Από απλές συμβουλές μέχρι επιστημονικά άρθρα, ο όγκος των πληροφοριών για ζητήματα υγείας στο διαδίκτυο είναι τεράστιος, αλλά συχνά συνοδεύεται από προκλήσεις: Η αξιοπιστία των πηγών μπορεί να αμφισβητείται, οι πληροφορίες μπορεί να είναι αντιφατικές, η αναζήτηση μπορεί να προκαλέσει άγχος ή φόβο. Παρ’ όλα αυτά, η τάση είναι ξεκάθαρη. Η ψηφιακή αναζήτηση έχει γίνει μέρος της καθημερινότητας για μεγάλη μερίδα των χρηστών του διαδικτύου.
Είτε πρόκειται για έναν επίμονο πονοκέφαλο, ένα εξάνθημα, μια ενόχληση στο στήθος, η εύκολη λύση είναι μια μηχανή αναζήτησης και όχι ένα τηλεφώνημα στο γιατρό. Αυτό τουλάχιστον αποκαλύπτουν διεθνείς μελέτες που επιβεβαιώνουν την τάση.
Πρώτα το διαδίκτυο και μετά το νοσοκομείο
Πιο συγκεκριμένα, πρόσφατη μελέτη που διεξήχθη από το Πανεπιστήμιο Κορνέλ στις ΗΠΑ, έδειξε ότι περίπου 1 στους 3 ενήλικες αναζητούν διαδικτυακά συμβουλές υγείας πριν επισκεφθούν το τμήμα επειγόντων περιστατικών. Οι περισσότεροι από αυτούς που ψάχνουν πληροφορίες είναι νεότεροι, με καλύτερη εκπαίδευση και υγεία, και χρησιμοποιούν γενικές μηχανές αναζήτησης για συμπτώματα. Παρότι το διαδίκτυο μπορεί να δώσει μια πρώτη εικόνα σχετικά με τα συμπτώματα, περίπου το 75% των χρηστών συναντά ανακριβείς ή ελλιπείς πληροφορίες.
Η αναζήτηση πριν από την επίσκεψη σχετίστηκε με διαφοροποιήσεις στην ιατρική φροντίδα, καθώς όσοι ανέτρεξαν στο Google ή σε άλλη μηχανή αναζήτησης ήταν λιγότερο πιθανό να υποβληθούν σε εξετάσεις, να λάβουν φαρμακευτική αγωγή ή να μην ακολουθήσουν ιατρικές συμβουλές. Τα ευρήματα υποδηλώνουν πως ένα σημαντικό ποσοστό ανθρώπων βασίζεται σε όσα διαβάζει, με πιθανές συνέπειες για την υγεία.
Οφέλη αλλά και επιπτώσεις
Έρευνα που δημοσιεύθηκε στο Journal of American College Health σχετικά με την online αναζήτηση πληροφοριών για την ψυχική υγεία, έδειξε ότι αύξησε τη γνώση των φοιτητών που συμμετείχαν, ενίσχυσε την κατανόηση σχετικά με τις θεραπείες και μείωσε ορισμένα στερεότυπα γύρω από τα ψυχικά νοσήματα. Ωστόσο, μείωσε την πρόθεση ορισμένων συμμετεχόντων να απευθυνθούν σε επαγγελματία για ζητήματα που αφορούσαν τους ίδιους, υποδηλώνοντας ότι η ευρεία πρόσβαση σε πληροφορίες δεν αντικαθιστά, αλλά αλλάζει την προσέγγιση στην αναζήτηση βοήθειας.
Οι ερευνητές επισημαίνουν, ωστόσο, πως οι διαδικτυακές αναζητήσεις πληροφοριών για την ψυχική υγεία μπορούν να ενισχύσουν τις γνώσεις γύρω από τέτοια ζητήματα. Επιπλέον, υποστηρίζουν ότι τα πανεπιστήμια μπορούν να αξιοποιήσουν το διαδίκτυο για να διευκολύνουν την αναζήτηση επαγγελματικής βοήθειας.
Μηχανές αναζήτησης, αλλά και μέσα κοινωνικής δικτύωσης
Επισκόπηση που δημοσιεύθηκε στο Journal of Medical Internet Research ανάλυσε τη συμπεριφορά νεαρών ενηλίκων 18-30 ετών, γύρω από την αναζήτηση πληροφοριών υγείας στο διαδίκτυο, δίνοντας μια ολοκληρωμένη εικόνα για το πώς χρησιμοποιούν ψηφιακές πλατφόρμες για θέματα υγείας. Ανάμεσα στα ευρήματα προκύπτει ότι με τη χρήση του κινητού τηλεφώνου και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, οι νέοι ενήλικες στρέφονται ολοένα περισσότερο σε ψηφιακές πλατφόρμες για περιεχόμενο που σχετίζεται με την υγεία.
Στην κορυφή βρίσκονται οι γενικές μηχανές αναζήτησης και οι ιστότοποι υγείας, ενώ ακολουθούν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και οι εφαρμογές που αυξάνουν σταδιακά τη δημοτικότητά τους. Οι χρήστες εμπιστεύονται το μέσο και αξιοποιούν την πληροφορία σύμφωνα με την αξιοπιστία του, το σχεδιασμό του, την γλώσσα και τις λειτουργίες. Οι ερευνητές επισημαίνουν πως υπάρχουν κενά στη βιβλιογραφία για το πώς αυτές οι συμπεριφορές επηρεάζουν την τελική λήψη αποφάσεων για την υγεία. Τονίζουν ότι απαιτείται περαιτέρω μελέτη, ιδίως σχετικά με την τεχνητή νοημοσύνη, ώστε να διερευνηθεί η αλληλεπίδραση των χρηστών με τέτοιου είδους εργαλεία σχετικά με ζητήματα υγείας.
Η τάση παρατηρείται και στην Ελλάδα
Η αναζήτηση πληροφοριών υγείας στο διαδίκτυο αποτελεί πλέον συνηθισμένη πρακτική και στην Ελλάδα, με σημαντικές διαφοροποιήσεις ανά ηλικιακή ομάδα. Σύμφωνα με στοιχεία από το Statista και την Eurostat, ένα μεγάλο ποσοστό των Ελλήνων χρηστών του διαδικτύου αναζητά πληροφορίες για θέματα υγείας, επιβεβαιώνοντας την παγκόσμια τάση προς την «ψηφιακή υγεία». Ειδικότερα, τα δεδομένα δείχνουν ότι οι νεότερες ηλικίες εμφανίζουν υψηλότερα ποσοστά αναζήτησης, καθώς είναι περισσότερο εξοικειωμένες με τις ψηφιακές τεχνολογίες και τις διαδικτυακές πηγές πληροφόρησης.
Αντίθετα, τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, παρότι αυξάνουν σταδιακά τη χρήση του διαδικτύου, εξακολουθούν να βασίζονται περισσότερο σε επαγγελματίες υγείας για πληροφορίες και συμβουλές. Συνολικά, εκτιμάται ότι σε ποσοστό 51,13% οι Έλληνες αναζητούν πληροφορίες σχετικές με την υγεία, γεγονός που καταδεικνύει τη σημασία της ψηφιακής ενημέρωσης αλλά και την ανάγκη για αξιόπιστες πηγές. Ιστορικό υψηλό πάντως, σε ποσοστό 59,64%, καταγράφηκε τον Δεκέμβριο του 2024, ενώ το πιο χαμηλό ποσοστό (10%) αποτυπώθηκε τον Δεκέμβριο του 2008.
Αξιόπιστη και η τεχνητή νοημοσύνη για πολλούς
Από μελέτη του Πανεπιστημίου της Πενσιλβάνια προκύπτει ότι ακόμα και η τεχνητή νοημοσύνη εκτιμάται ως αξιόπιστη για πολλούς ενήλικες στις ΗΠΑ. Σύμφωνα με τα ευρήματα, το 63% των συμμετεχόντων θεωρεί ότι οι πληροφορίες υγείας που παρέχονται από συστήματα AI είναι τουλάχιστον «κάπως αξιόπιστες», γεγονός που υποδηλώνει ότι η εμπιστοσύνη σε αυτές τις ψηφιακές πηγές αυξάνεται. Παράλληλα, το 75% όσων αναζητούν πληροφορίες υγείας στο διαδίκτυο αναφέρουν ότι οι απαντήσεις που παράγονται από την τεχνητή νοημοσύνη τους παρέχουν «μερικές φορές» (45%) ή «συχνά ή περισσότερο» (31%) την απάντηση που χρειάζονται. Ωστόσο, η έρευνα αποτυπώνει και επιφυλάξεις: σχεδόν οι μισοί συμμετέχοντες (49%) εκφράζουν αμφιβολία για τη χρήση τέτοιων εργαλείων από ιατρικό προσωπικό.
Φωτογραφίες: Getty Images / Ideal Image