Αυστηρότητα, ήπια γονεϊκότητα, όρια, ανεπαρκής επίβλεψη: Με ποιο πρότυπο παρουσιάζονται λιγότερα προβλήματα συμπεριφοράς.
Σε κάθε οικογένεια ακολουθούνται διαφορετικά πρότυπα ανατροφής. Κάποιοι γονείς επιλέγουν την πιο αυστηρή οδό, φτάνοντας σε μερικές περιπτώσεις ακόμα και στα όρια του αυταρχισμού, άλλοι προτιμούν την ήπια γονεϊκότητα, το λεγόμενο gentle parenting που βασίζεται στην ενσυναίσθηση, τον σεβασμό αλλά και τα ξεκάθαρα όρια, μερικοί επιτρέπουν κάθε είδους συμπεριφορά και άλλοι απλώς αδιαφορούν. Δεν υπάρχει μυστική συνταγή για επιτυχημένη ανατροφή, ούτε ένα γονεϊκό στυλ που εγγυάται ότι το παιδί θα μεγαλώσει υγιές, ισορροπημένο και χωρίς τραύματα. Ωστόσο, ερευνητική ομάδα σε έκθεσή της που δημοσιεύθηκε στο PLOS One εστίασε σε διαφορετικές πρακτικές γονικής μέριμνας και μελέτησε πώς αυτές συνδέονται με προβλήματα συμπεριφοράς στα παιδιά. Ανάμεσα σε αυτά, το άγχος, η κατάθλιψη, καθώς και η επιθετικότητα και τα προβλήματα συγκέντρωσης.
Οι διαφορετικές πρακτικές
Η ερευνητική ομάδα με επικεφαλής την Ξιαογιέ Χου, Επίκουρη Καθηγήτρια Ψυχολογίας στο State University (SUNY) στο Κόρτλαντ της Νέας Υόρκης, διαπίστωσε ότι παράγοντες, όπως η χαμηλή επίβλεψη και η ασυνεπής πειθαρχία, σχετίζονται με μεγαλύτερη πιθανότητα τα παιδιά να εμφανίσουν αυτές τις συμπεριφορές. Συγκεκριμένα, οι ερευνητές μελέτησαν τις περιπτώσεις 2.752 παιδιών ηλικίας 5-18 ετών, από 15 ερευνητικά κέντρα σε 18 πολιτείες των ΗΠΑ και το Πουέρτο Ρίκο. Οι γονείς τους συμπλήρωσαν δύο ερωτηματολόγια. Το πρώτο αξιολογούσε γονεϊκές πρακτικές, όπως η θερμή και θετική ανατροφή με επαίνους για καλή συμπεριφορά, στήριξη και ενεργή συμμετοχή στη ζωή του παιδιού, η ασυνεπής πειθαρχία, η ανεπαρκής επίβλεψη και το δεύτερο περιλάμβανε 113 ερωτήσεις σχετικά με τη συμπεριφορά του παιδιού εστιάζοντας σε προβλήματα όπως το άγχος, η κατάθλιψη, η κοινωνική απόσυρση, η επιθετικότητα και η παραβίαση κανόνων.
Τι διαπίστωσαν οι ειδικοί
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι όσα παιδιά μεγάλωναν σε οικογένειες όπου η ζεστή, υποστηρικτική ανατροφή συνδυαζόταν με στενή επίβλεψη, παρουσίαζαν τα λιγότερα συναισθηματικά και συμπεριφορικά προβλήματα. Αντίθετα, τα περισσότερα παρατηρήθηκαν σε οικογένειες όπου οι γονείς ήταν σχετικά θερμοί και υποστηρικτικοί, αλλά παρακολουθούσαν λιγότερο στενά τις δραστηριότητες των παιδιών τους. Η επίβλεψη ενδέχεται, επομένως, να αποτελεί έναν σημαντικό παράγοντα που διαφοροποιεί αυτές τις οικογένειες.
Πιο αναλυτικά, οι οικογένειες χωρίστηκαν σε τρεις διαφορετικές ομάδες: Περίπου το 60% των ερωτηθέντων ήταν θερμοί και παρακολουθούσαν στενά τα παιδιά τους, το 38% ήταν λιγότερο θερμοί και το επίπεδο επίβλεψης ήταν μέτριο, ενώ σε ποσοστό 2% οι γονείς ήταν σχετικά θερμοί, αλλά η επίβλεψη ήταν σαφώς ασθενέστερη. Τα προβλήματα των παιδιών αυξάνονταν με την ίδια ακριβώς σειρά. Εκείνα της πρώτης ομάδας είχαν λιγότερα σε σχέση με τα παιδιά της δεύτερης ομάδας, κατά δύο μονάδες. Όσο για τα παιδιά της τρίτης ομάδας συγκέντρωναν περίπου τέσσερις με πέντε μονάδες υψηλότερη βαθμολογία από εκείνα της δεύτερης ομάδας. Η ασυνεπής πειθαρχία, δηλαδή όταν ένας γονιός απειλεί με κάποια τιμωρία που τελικά δεν εφαρμόζει, συνδέθηκε με περισσότερα προβλήματα και ειδικά με επιθετικότητα.
Ένα ακόμα στοιχείο που παρατήρησαν οι ειδικοί, είναι ότι η ανεπαρκής επίβλεψη, όταν για παράδειγμα το παιδί βγαίνει με φίλους τους οποίους ο γονέας δεν γνωρίζει, σχετίστηκε με παραβίαση κανόνων, αλλά όχι με αυξημένο άγχος ή κατάθλιψη. Στόχος των ερευνητών είναι να παρακολουθήσουν τις ίδιες οικογένειες σε βάθος χρόνου και να παρατηρήσουν αν οι αλλαγές στην ανατροφή των παιδιών συνδέονται με αλλαγές στη συμπεριφορά τους ή το αντίστροφο. Επιπλέον, καθώς τα ερωτηματολόγια συμπληρώθηκαν κυρίως από μητέρες και από μόλις 52 πατέρες, οι επιστήμονες θα συγκεντρώσουν αναφορές από εκπαιδευτικούς, αλλά και από τα ίδια τα παιδιά. Με αυτόν τον τρόπο, υποστηρίζουν, ότι οι αρμόδιοι φορείς μπορούν να εντοπίσουν ευκολότερα τις οικογένειες που χρειάζονται επιπλέον υποστήριξ
Εξωτερική φωτογραφία: Unsplash