Περισσότερα από 100 τρις δολάρια θα μεταβιβαστούν μέχρι το 2045 από γονείς σε παιδιά παγκοσμίως.
Η εικόνα είναι οικεία, μάλιστα έχει αποτυπωθεί και σε κινηματογραφικές ταινίες: Συγγενείς κάθε βαθμού, παιδιά, ανίψια και εγγόνια, μαζεμένοι σ’ ένα δικηγορικό γραφείο, να κρέμονται από τα χείλη του δικηγόρου την ώρα που διαβάζει τη διαθήκη του εκλιπόντος. Ο πλούτος περνούσε από γενιά σε γενιά μετά τον θάνατο, μέσα από διαθήκες, δικηγόρους και αργές νομικές διαδικασίες. Το χρήμα έφτανε στους κληρονόμους συχνά όταν εκείνοι είχαν ήδη διανύσει το μεγαλύτερο μέρος της επαγγελματικής και οικογενειακής τους ζωής.
Αυτή η λογική αλλάζει
Οι γονείς σήμερα δεν περιμένουν πια το βιολογικό τους τέλος για να μεταβιβάσουν τον (όποιο) πλούτο τους στα παιδιά τους. Επιλέγουν να δίνουν όσο ζουν, μετατρέπουν τις κληρονομιές σε μεταβιβάσεις και δωρεές εν ζωή. Το φαινόμενο αυτό είναι ιδιαίτερα έντονο στις ΗΠΑ. Τόσο έντονο, που απέκτησε και όνομα: «Great Wealth Transfer», η Μεγάλη Μεταβίβαση Πλούτου. Οι εκτιμήσεις συγκλίνουν ότι μέσα στα επόμενα 20 χρόνια (μέχρι το 2045) θα αλλάξουν χέρια περίπου 100 τρισεκατομμύρια δολάρια, ένα κολοσσιαίο ποσό. Η γενιά των Baby Boomers περνά σταδιακά τον πλούτο της στους απογόνους της. Πρόκειται για τον μεγαλύτερο κύκλο μεταφοράς ιδιωτικού κεφαλαίου στην καταγεγραμμένη ιστορία. Από αυτά τα ποσά, δεκάδες τρισεκατομμύρια αναμένεται να καταλήξουν απευθείας σε κληρονόμους, ενώ σημαντικό μέρος θα κατευθυνθεί σε φιλανθρωπίες. Το κρίσιμο στοιχείο, ωστόσο, δεν είναι μόνο το μέγεθος, αλλά ο χρόνος.
Στη Βρετανία, στοιχεία από την HM Revenue & Customs δείχνουν ότι μέσα σε μία δεκαετία υπήρξε αύξηση σχεδόν 48% στις περιπτώσεις οικογενειών που επέλεξαν να μεταβιβάσουν περιουσία πριν από τον θάνατο των γονέων. Η αλλαγή, φυσικά, δεν είναι θεωρητική, αποτυπώνεται σε φορολογικές δηλώσεις και πραγματικές πράξεις δωρεών. Οι γονείς δεν περιμένουν πλέον τη διαθήκη. Δίνουν προκαταβολές για αγορά πρώτης κατοικίας, μεταβιβάζουν μετοχές, χρηματοδοτούν επιχειρηματικά ξεκινήματα. Σε μια αγορά όπου οι τιμές των ακινήτων έχουν αυξηθεί δραστικά την τελευταία δεκαετία και οι προκαταβολές αποτελούν βασικό εμπόδιο εισόδου, αυτή η ενίσχυση λειτουργεί ως καταλύτης.
Υπολογίζεται ότι περίπου 170.000 αγοραστές πρώτης κατοικίας σε ένα μόνο έτος έλαβαν οικονομική βοήθεια από την οικογένεια για να ολοκληρώσουν την αγορά τους. Στη Γηραιά Αλβιώνα οι νέοι αποκαλούν το φαινόμενο «Bank of Mum and Dad», η Τράπεζα της Μαμάς και του Μπαμπά. Κάτι που δείχνει πως αποτελεί πλέον τον κανόνα και όχι εξαίρεση.
Τα ποσά δεν είναι αμελητέα
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η μέση οικονομική ενίσχυση προς ενήλικα παιδιά για στήριξη (κυρίως για την αγορά σπιτιού) εκτιμάται γύρω στις 12.000 λίρες το χρόνο. Σε μια αγορά ακινήτων που απαιτεί όλο και υψηλότερες προκαταβολές, αυτή η στήριξη καθορίζει αν ένας τριαντάρης θα γίνει ιδιοκτήτης ή θα παραμείνει ενοικιαστής. Άλλες έρευνες δείχνουν ότι περίπου το 76% των γονέων με σημαντική περιουσία στις ΗΠΑ δηλώνουν πως θα προτιμούσαν να δώσουν την κληρονομιά όσο ζουν, αν και στην πράξη μόνο ένα μικρό ποσοστό (περίπου 8%) το έχει υλοποιήσει πλήρως. Η πρόθεση, βέβαια, προηγείται της πράξης, αλλά η τάση είναι εμφανής.
Πίσω από αυτή τη μεταστροφή βρίσκονται τρεις βασικές αιτίες.
–Η πρώτη είναι η οικονομική συγκυρία. Οι σημερινές γενιές ενηλίκων αντιμετωπίζουν υψηλότερο κόστος στέγασης και εκπαίδευσης σε σχέση με τους γονείς τους. Η βοήθεια στα 30 ή στα 35 μπορεί να αλλάξει τη διαδρομή μιας ζωής πολύ περισσότερο απ’ ό,τι μια κληρονομιά στα 60.
-Η δεύτερη είναι η φορολογική στρατηγική. Σε αρκετές χώρες, δωρεές που γίνονται αρκετά χρόνια πριν τον θάνατο απαλλάσσονται από σημαντικό μέρος της φορολογίας κληρονομιάς. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, για παράδειγμα, ισχύει ο λεγόμενος «κανόνας των επτά ετών»: δωρεές που πραγματοποιούνται επτά χρόνια ή περισσότερο πριν από τον θάνατο του δωρητή απαλλάσσονται από τον φόρο κληρονομιάς. Η πρόβλεψη αυτή δημιουργεί σαφές κίνητρο για έγκαιρη μεταβίβαση. Αντίστοιχα, σε άλλες χώρες, τα όρια αφορολόγητων δωρεών ή οι διαφοροποιήσεις μεταξύ φόρου δωρεάς και φόρου κληρονομιάς ενθαρρύνουν τον προγραμματισμό εν ζωή.
-Η τρίτη, και κατά πολλούς η σημαντικότερη, έχει σχέση με την ψυχολογία. Οι γονείς θέλουν να δουν πώς τα χρήματά τους βελτιώνουν τη ζωή των παιδιών τους όσο ζουν.
Το ερώτημα, ωστόσο, δεν είναι μόνο δημοσιονομικό, αλλά και κοινωνικό. Η μέση ηλικία στην οποία οι Αμερικανοί λαμβάνουν μια κληρονομιά έχει αυξηθεί, καθώς το προσδόκιμο ζωής παρατείνεται. Σε πολλές περιπτώσεις, τα χρήματα φτάνουν όταν οι κληρονόμοι έχουν ήδη ξεπεράσει τα 50 ή ακόμη και τα 60 έτη. Ποτέ, βέβαια, δεν είναι αργά για να έλθουν μαζεμένα λεφτά, αλλά στη συγκεκριμένη ηλικία κατευθύνονται περισσότερο σε ασφαλείς επενδύσεις ή αποταμιεύσεις και πολύ λιγότερο στην επιχειρηματικότητα και στο real estate.
Το εύρος αυτής «Μεγάλης Μεταβίβασης» αναμένεται να αλλάξει και τον χάρτη της διαχείρισης πλούτου. Χρηματοοικονομικοί σύμβουλοι εκτιμούν ότι οι γυναίκες θα ελέγχουν ολοένα μεγαλύτερο ποσοστό του ιδιωτικού πλούτου μέσα στις επόμενες δύο δεκαετίες, καθώς σημαντικό μέρος των μεταβιβάσεων θα κατευθυνθεί σε κόρες ή συζύγους. Παράλληλα, η μεταφορά περιουσίας σε νεότερες γενιές, όπως οι Millennials και η Gen Z, θα φέρει στο προσκήνιο διαφορετικές προτεραιότητες στις επενδύσεις και στις νεοφυείς επιχειρήσεις. Με λίγα λόγια, τα χρήματα θα μείνουν ζωντανά και θα κατευθυνθούν στην πραγματική οικονομία από το να λειτουργήσουν σαν ασφάλεια για αξιοπρεπή γηρατειά.
Φωτογραφίες: Getty Images / Ideal Image