Οι πιθανές αντικαρκινικές ιδιότητες, τα οφέλη που εξαρτώνται από τις διαφορετικές πληθυσμιακές ομάδες και οι πραγματικοί κίνδυνοι.
Η συζήτηση γύρω από την ασπιρίνη και την πιθανή αντικαρκινική της δράση έχει «ανοίξει» εδώ και αρκετά χρόνια. Από τη μία, επιστημονικές έρευνες υποδεικνύουν ότι μπορεί να λειτουργεί προστατευτικά, ειδικά σε περιπτώσεις με μεταστατικούς καρκίνους, από την άλλη μεγάλες κλινικές μελέτες δείχνουν ότι σε συγκεκριμένες ομάδες πληθυσμού όχι μόνο δεν ωφελεί, αλλά ενδέχεται να συνδέεται με κίνδυνο για την υγεία.
Ενθαρρυντικά αποτελέσματα για ανθρώπους με σύνδρομο Lynch
Πρόσφατα, η κλινική δοκιμή CaPP3 (Cancer Prevention Project 3) -διενεργήθηκε σε συνέχεια δύο προγενέστερων ερευνών- έδειξε ότι η καθημερινή λήψη χαμηλής δόσης ασπιρίνης είναι αποτελεσματική για την πρόληψη καρκίνου του παχέος εντέρου σε άτομα με σύνδρομο Lynch. Αναλυτικότερα, η μελέτη που πραγματοποιήθηκε με επικεφαλής το Πανεπιστήμιο του Νιούκαστλ και χρηματοδοτήθηκε από το Cancer Research της Μεγάλης Βρετανίας, παρακολούθησε περισσότερους από 1.800 ανθρώπους με σύνδρομο Lynch, το οποίο σχετίζεται με αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου του παχέος εντέρου, του ενδομητρίου και των ωοθηκών.
Οι συμμετέχοντες χωρισμένοι σε τρεις διαφορετικές ομάδες έλαβαν επί πέντε χρόνια, όσο διήρκησε η έρευνα, μία από τρεις διαφορετικές δόσεις 75-100 mg, 300 mg ή 600 mg. Με την διεξαγωγή τακτικών εξετάσεων παρατηρήθηκε ότι και οι τρεις ομάδες είχαν λιγότερα ποσοστά εμφάνισης καρκίνου του παχέος εντέρου, με τη χαμηλότερη δόση να έχει την ίδια απόδοση με τις μεγαλύτερες. Καθώς η χαμηλότερη δοσολογία συνδέεται με λιγότερες παρενέργειες, όπως αιμορραγία, δυσπεψία, ερεθισμό στομάχου, έχει σημασία για τη μακροπρόθεσμη πρόληψή της. Τα αποτελέσματα οδήγησαν στην τροποποίηση κατευθυντηρίων που συνιστούν στους πάσχοντες με σύνδρομο Lynch να λαμβάνουν ασπιρίνη σε ηλικία περίπου 20 ετών ή 35 για λιγότερο σοβαρές περιπτώσεις.
Τα οφέλη δεν είναι εγγυημένα
Έκθεση του Νοσοκομείου Δυτικής Κίνας του Πανεπιστημίου Σιτσουάν που δημοσιεύθηκε στη Cochrane Database of Systematic Reviews (CDSR), εστίασε στον ρόλο των μη στεροειδών αντιφλεγμονωδών φαρμάκων, ιδιαίτερα της ασπιρίνης, στην πρόληψη του καρκίνου του παχέος εντέρου ή των προκαρκινικών πολυπόδων. Οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από σχεδόν 125.000 συμμετέχοντες που έλαβαν από 75 έως 100 mg την ημέρα -σε ορισμένες περιπτώσεις και μεγαλύτερη δόση- αξιολογώντας εάν η ασπιρίνη θα μπορούσε να αποτρέψει τον καρκίνο του εντέρου ή τους προκαρκινικούς πολύποδες σε ανθρώπους με μέτριο κίνδυνο.
Έπειτα από ανάλυση τυχαιοποιημένων ελεγχόμενων δοκιμών, διαπίστωσαν ότι είναι απίθανο η ασπιρίνη να μειώσει τον κίνδυνο εκδήλωσης καρκίνου του εντέρου κατά τα πρώτα 5-15 χρόνια χρήσης, αλλά η προστατευτική της δράση παρατηρήθηκε, σύμφωνα με ορισμένες μελέτες, έπειτα από περισσότερα από 10-15 χρόνια. Την ίδια στιγμή, προέκυψε ότι η καθημερινή χρήση ασπιρίνης συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο αιμορραγίας ανεξαρτήτως δοσολογίας σε ηλικιωμένους και σε ανθρώπους με ιστορικό έλκους ή αιμορραγικών διαταραχών.
Ο επικεφαλής της έρευνας, Ζαολούν Κάι, σχολίασε στην Cochrane, πως παρότι η ιδέα ότι η ασπιρίνη μπορεί να λειτουργήσει προληπτικά στην εκδήλωση καρκίνου του εντέρου, μακροπρόθεσμα αποδεικνύεται ότι τα οφέλη από τη χρήση της δεν είναι εγγυημένα και συνοδεύονται από κινδύνους. Παράλληλα, ο Μπο Ζανγκ, εκ των κύριων ερευνητών της έκθεσης, εξέφρασε ανησυχία καθώς είναι πιθανό οι άνθρωποι να υποθέσουν πως η λήψη ασπιρίνης μπορεί να τους προστατεύσει από καρκίνο στο μέλλον. Στην πραγματικότητα, όμως, οποιαδήποτε πιθανή προληπτική δράση χρειάζεται πάνω από μια δεκαετία για να εμφανιστεί -αν εμφανιστεί- ενώ ο κίνδυνος αιμορραγίας ξεκινά αμέσως.
Μείωση κινδύνου υποτροπής
Η Αμερικανική Εταιρία Κλινικής Ογκολογίας (ASCO) παρουσίασε στο Συμπόσιο Καρκίνου του Γαστρεντερικού 2026 τα ευρήματα μελέτης σχετικά με τη λήψη ασπιρίνης από ασθενείς με μη μεταστατικό καρκίνο παχέος εντέρου και ορθού. Οι περίπου 630 ασθενείς, οι οποίοι είχαν διαγνωστεί με τη γενετική μετάλλαξη PIK3CA, χωρίστηκαν σε ομάδες σύμφωνα με τα γενετικά χαρακτηριστικά τους. Από αυτούς οι μισοί έλαβαν καθημερινά ασπιρίνη (160 mg) και οι άλλοι μισοί ένα εικονικό φάρμακο για 3 χρόνια, μετά το τέλος στοχευμένης θεραπείας που μπλοκάρει την ανάπτυξη των καρκινικών κυττάρων και στοχεύει σε συγκεκριμένο υποδοχέα. Στόχος των ερευνητών ήταν να διαπιστώσουν αν η ασπιρίνη βοηθάει όλους τους ασθενείς ή μόνο κάποιους με συγκεκριμένα γονίδια. Το αποτέλεσμα έδειξε ότι η ασπιρίνη ευνόησε όλους τους ασθενείς που την έλαβαν, σε σχέση με εκείνους που έλαβαν το εικονικό σκεύασμα. Οι πρώτοι, μάλιστα, εμφάνισαν κατά 51-58% χαμηλότερο κίνδυνο υποτροπής του καρκίνου σε σύγκριση με τους τελευταίους.
Πέφτει η «ασπίδα»
Διεθνής μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Jama Oncology εξέτασε την αποτελεσματικότητα της ασπιρίνης στον κίνδυνο εκδήλωσης καρκίνου σύμφωνα με δεδομένα από την τυχαιοποιημένη κλινική δοκιμή Aspirin in Reducing Events in the Elderly (ASPREE). Η έρευνα διεξήχθη από το 2010 έως το 2017 -με την περίοδο παρακολούθησης να παρατείνεται ως το 2024- στο πλαίσιο της οποίας συνταγογραφήθηκε η καθημερινή λήψη χαμηλής δόσης ασπιρίνης (100 mg) για περίπου 4,7 ετών. Συνολικά, αναλύθηκαν στοιχεία από τουλάχιστον 19.000 ανθρώπους σε Αυστραλία και ΗΠΑ, ηλικίας 65-78 ετών, οι οποίοι δεν είχαν διαγνωστεί προηγουμένως με καρδιαγγειακή νόσο, άνοια ή αναπηρία.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η καθημερινή λήψη ασπιρίνης δεν λειτουργεί ως «ασπίδα» και επομένως δε μείωσε τη συχνότητα εμφάνισης καρκίνου. Μάλιστα, παρότι οι διαγνώσεις ήταν ίδιες, όσοι έπαιρναν ασπιρίνη είχαν 15-30% μεγαλύτερο κίνδυνο θανάτου από καρκίνο σε σύγκριση με την ομάδα του placebo. Το πιο ενθαρρυντικό στοιχείο ήταν ότι η αύξηση θνησιμότητας σταμάτησε με τη διακοπή της ασπιρίνης μετά τη λήξη της αρχικής δοκιμής. Αυτό σημαίνει ότι η ασπιρίνη δεν έβλαψε μόνιμα τον οργανισμό. Οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η συστηματική λήψη χαμηλής δόσης ασπιρίνης δεν ήταν αποτελεσματική ως μέσο πρόληψης του καρκίνου στους υπερήλικες.
Κίνδυνοι κατά τη λήψη ασπιρίνης
Σύμφωνα με τον οργανισμό Cancer Research UK η λήψη ασπιρίνης συνδέεται με κινδύνους για την υγεία. Μπορεί να προκαλέσει σοβαρές παρενέργειες σε ορισμένες περιπτώσεις, ενώ αντενδείκνυται η λήψη της αν υπάρχουν συγκεκριμένες παθολογίες. Πάσχοντες με καρκίνο έχουν ήδη υψηλότερο κίνδυνο αιμορραγίας, ενώ σε συνδυασμό με ορισμένα φάρμακα κατά του καρκίνου μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές παρενέργειες. Επιπλέον, είναι πιθανό να προκαλέσει επιπλοκές σε ανθρώπους με παθήσεις όπως άσθμα, έλκος, αιμορροφιλία. Σε κάθε περίπτωση, συστήνεται η επικοινωνία με γιατρό πριν τη λήψη οποιοδήποτε φαρμάκου.
Επισημαίνεται πως η αμερικανική task force, Ομάδα Εργασίας Προληπτικών Ιατρικών Υπηρεσιών των ΗΠΑ, δε συνιστά πλέον την ασπιρίνη για την πρόληψη του καρκίνου του παχέος εντέρου, παρότι ως το 2022 συνιστούσε την λήψη της σε χαμηλή δόση 75-100 mg σε ορισμένους ανθρώπους με υψηλό κίνδυνο εμφάνισης της ασθένειας..
Συνοπτικά, η επιστημονική κοινότητα δεν έχει καταλήξει σε ένα συμπέρασμα. Η επίδραση της ασπιρίνης μοιάζει να εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, όπως η ηλικία, η γενετική προδιάθεση, η διάρκεια χρήσης και το συνολικό προφίλ υγείας. Πρόκειται, επομένως για ένα εργαλείο με δυνατότητες και περιορισμούς που απαιτεί προσεκτική συστηματική χρήση.
Eισαγωγική φωτογραφία: Getty Images/Ideal Image