Η καθημερινότητα εδώ δεν μοιάζει με άλλη στις ΗΠΑ, ίσως και πουθενά αλλού στον κόσμο.
Το The Villages της Φλόριντα έχει σχεδόν τέσσερις φορές την έκταση της Αθήνας και πληθυσμό όσο, περίπου, η Λάρισα. Κύριο όχημα μετακίνησης των κατοίκων σε αυτή την κοινότητα είναι τα golf carts. Δεν χρειάζονται κάτι πιο γρήγορο, κάτι πιο εντυπωσιακό. Με αυτά πηγαίνουν στις τράπεζες, στο νοσοκομείο, στα εστιατόρια ή -το αναμενόμενο- στα γήπεδα του γκολφ.
Η ζωή στο The Villages θυμίζει αστικό πείραμα
Δεν είναι ακριβώς τουριστικό θέρετρο ούτε πόλη με την κλασική έννοια. Είναι ένας τεράστιος, ιδιωτικά σχεδιασμένος μικρόκοσμος για ανθρώπους άνω των 55 ετών, ο οποίος απλώνεται στην κεντρική Φλόριντα. Στον επίσημο απογραφικό του πυρήνα, μόλις το 0,7% των κατοίκων είναι κάτω των 18 ετών, ενώ περισσότεροι από οκτώ στους δέκα είναι τουλάχιστον 65. Βιαστικά, κάποιος θα ονόμαζε το The Villages «γκέτο της βαθιάς ρυτίδας». Όμως αυτό το επιπόλαιο, περιπαικτικό συμπέρασμα στέκεται μόνο στην επιφάνεια της πραγματικότητας. Το The Villages δεν εγκαταλείφθηκε από τους νέους ανθρώπους. Χτίστηκε για τα γηρατειά. Με όρους ανθρωπολογίας, αποτελεί ίσως την καθαρότερη απόδειξη ότι η δημογραφική γήρανση μπορεί να μετατραπεί σε επιχειρηματικό και πολεοδομικό μοντέλο.
Η ιστορία αυτής της πόλης-γηροκομείου άρχισε στις αρχές της δεκαετίας του 1970, όταν δημιουργήθηκε στην περιοχή μια μικρή κοινότητα προκατασκευασμένων κατοικιών με το όνομα Orange Blossom Gardens. Για χρόνια το σχέδιο έμοιαζε βαλτωμένο. Η περιοχή πρόσφερε σπίτια, αλλά όχι ακόμη έναν αρκετά ισχυρό λόγο για να εγκαταλείψει ένα ζευγάρι την προηγούμενη ζωή του και να μετακομίσει εκεί. Η αλλαγή ήρθε στις αρχές της δεκαετίας του 1980, όταν τη διαχείριση της κοινότητας ανέλαβε ο Γκάρι Μορς, γιος του Χάρολντ Σβαρτς, ενός από τους δημιουργούς της αρχικής κοινότητας. Ο Μορς κατάλαβε πως θα μπορούσε να αναστήσει το εγχείρημα στο οποίο είχε επενδύσει ο πατέρας του, απευθυνόμενος σε συνταξιούχους που δεν ήθελαν να αγοράσουν απλώς ένα σπίτι, αλλά μια νέα εκδοχή ζωής.
Ενα ολόκληρο σκηνικό
Έτσι, γύρω από τις κατοικίες δημιουργήθηκαν: γήπεδα γκολφ, πισίνες, κέντρα αναψυχής, εστιατόρια, καταστήματα, τράπεζες, ιατρικές υπηρεσίες και θεματικές πλατείες που μιμούνται μικρές αμερικανικές πόλεις μιας πιο αθώας εποχής. Η ζωή στο The Villages μοιάζει με θεματικό πάρκο για την τρίτη ηλικία. Το 2020, ο επίσημος απογραφικός πυρήνας του The Villages είχε 79.077 κατοίκους, από 51.442 το 2010 -αύξηση περίπου 54% μέσα σε μία δεκαετία. Η ευρύτερη σχεδιασμένη κοινότητα αριθμεί πλέον περισσότερους από 150.000 κατοίκους και καλύπτει περίπου 148 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Η επιτυχία του The Villages δεν εξηγείται χωρίς τη μεγαλύτερη δημογραφική μεταβολή στην αμερικανική κοινωνία. Το 2024, οι Αμερικανοί άνω των 65 ετών έφτασαν τα 61,2 εκατομμύρια. Έως το 2030 ολόκληρη η γενιά των baby boomers θα έχει περάσει το όριο των 65 ετών.
Κατοικία. Εστίαση. Αναψυχή. Ιατρική περίθαλψη. Ασφάλιση. Συντήρηση. Golf carts. Οικιακές υπηρεσίες. Στο The Villages, μόλις ένας στους οκτώ ενήλικους κατοίκους εργάζεται ή αναζητεί εργασία. Οι υπόλοιποι έχουν αποχωρήσει από την παραγωγή, όχι όμως και από την κατανάλωση. Η πόλη δεν βασίζεται στην παραγωγικότητα των κατοίκων της. Βασίζεται στην αγοραστική τους δύναμη. Τα γηρατειά δεν αντιμετωπίζονται ως βάρος, αλλά ως αγορά. Σε αυτή την κοινότητα, τα μισά νοικοκυριά δηλώνουν ετήσιο εισόδημα άνω των 68.000 ευρώ. Το κατά κεφαλήν εισόδημα προσεγγίζει τις 49.700 ευρώ. Περισσότερο από το 93% των κατοικιών κατοικείται από τον ιδιοκτήτη του, ενώ η αξία ενός ιδιόκτητου σπιτιού στην περιοχή κινείται κοντά στις 351.000 ευρώ.
Πόσο κοστίζει αυτή η εκδοχή της συνταξιοδότησης;
Η βασική χρέωση της κοινότητας είναι περίπου 180 ευρώ τον μήνα και προσφέρει πρόσβαση σε εγκαταστάσεις αναψυχής, περισσότερες από 4.000 δραστηριότητες και λέσχες και 46 μικρά γήπεδα γκολφ. Είναι, όμως, μόνο το αντίτιμο συμμετοχής στην οργανωμένη ζωή του The Villages, όχι το συνολικό κόστος κατοικίας. Για όσους αγόρασαν σπίτι μέσα στην κοινότητα με τραπεζικό δάνειο, η δόση, οι φόροι, η ασφάλιση και οι βασικές δαπάνες του ακινήτου φτάνουν συνολικά περίπου τις 1.540 ευρώ τον μήνα. Αν το σπίτι έχει ήδη εξοφληθεί, το κόστος περιορίζεται περίπου στις 570 ευρώ. Όποιος επιλέγει να νοικιάσει πληρώνει περίπου 1.225 ευρώ τον μήνα.
Πολλές από τις γειτονιές του The Villages διαθέτουν πύλες εισόδου που ενισχύουν την αίσθηση προστασίας. Οι πύλες ανοίγουν με ειδικές κάρτες των κατοίκων, χωρίς όμως να αποκλείουν τους επισκέπτες. Οι δρόμοι είναι δημόσιοι και το σύστημα λειτουργεί κυρίως ως μηχανισμός ελέγχου και επιβράδυνσης της κυκλοφορίας -περισσότερο ως ορατό σύνορο ανάμεσα στην κοινότητα και στον κόσμο γύρω της παρά ως απόλυτα κλειστό φρούριο.
Το The Villages έχει κανόνες που συχνά δέχονται κριτική. Ας πούμε, δεν επιτρέπεται η μόνιμη διαμονή ατόμων κάτω των 19 ετών στην περιοχή. Τα παιδιά και τα εγγόνια μπορούν να επισκέπτονται τους συγγενείς τους που ζουν εκεί, αλλά σε πολλές περιοχές η παραμονή τους περιορίζεται συνολικά στις 30 ημέρες τον χρόνο. Ο περιορισμός δεν είναι μια παράξενη λεπτομέρεια του κανονισμού. Είναι μέρος του προϊόντος. Για να διατηρήσει τον επίσημο χαρακτήρα κοινότητας άνω των 55 ετών, το The Villages πρέπει να προστατεύει σταθερά την ηλικιακή σύνθεση των κατοίκων του. Τα παιδιά δεν λείπουν επειδή οι οικογένειες έφυγαν. Λείπουν επειδή η κοινότητα σχεδιάστηκε ώστε να μην εγκατασταθούν.
Η ηλικιακή ομοιογένεια δημιουργεί κοινωνικότητα, ασφάλεια και κοινό ρυθμό ζωής. Ταυτόχρονα, απομονώνει το γήρας από την υπόλοιπη κοινωνία. Μια ιδιότυπη, οικειοθελής εξορία. Αντί οι γενιές να συμβιώνουν, η μία αγοράζει τη δυνατότητα να ζει αποκλειστικά με τον εαυτό της.
Η Αμερική γερνά. Και κάπου στη Φλόριντα, μια πόλη έχει ήδη οργανώσει την οικονομία και την καθημερινότητά της γύρω από αυτή την πραγματικότητα. Δεν περιμένει να εμφανιστεί το μέλλον. Έχει ήδη βάλει τιμοκατάλογο και κανόνες στο πέρασμα του χρόνου.
Eισαγωγική φωτογραφία: Getty Images/Ideal Image