Η Samsung έσπρωξε την κορεατική οικονομία σε ένα παράδοξο: η μεγαλύτερη ευημερία γίνεται κίνδυνος.
Στις 22 Μαΐου, 78.000 εργάτες ημιαγωγών της Samsung μπήκαν σε μια χρυσή λίστα. Στις 27, η Τράπεζα της Κορέας άρχισε να χτυπάει συναγερμό για τους υπόλοιπους πενήντα εκατομμύρια συμπολίτες τους. Απλά κλείστε τα μάτια και δείτε στο μυαλό σας την παρακάτω σκηνή. Ένας τεχνικός βάρδιας σε εργοστάσιο ημιαγωγών στην Πιόνγκτεκ -με αποστειρωμένη στολή, ειδικά γάντια, και μια βάρδια που τελειώνει στις τέσσερις τα ξημερώματα- ανοίγει το μήνυμα από το τμήμα μισθοδοσίας και διαβάζει ένα νούμερο που ως μέχρι πριν λίγα χρόνια θα τον έκανε να γελάσει: 513 εκατομμύρια γουόν. Περίπου 340.000 δολάρια. Σχεδόν 300 χιλιάδες ευρώ δηλαδή. Μπόνους. Όχι μισθός – μπόνους. Κι αυτός δεν είναι ο μοναδικός εργαζόμενος. Είναι 78.000.
Στις 22 Μαΐου, μετά από μήνες κλιμάκωσης, διαδηλώσεις 40.000 εργαζομένων στο κεντρικό campus της Samsung και μια απεργία 18 ημερών που είχε ήδη ανακοινωθεί επισήμως πως θα κρατούσε από τις 21 Μαΐου έως τις 7 Ιουνίου, η εταιρεία και η εθνική ένωση εργαζομένων της Νότιας Κορέας, κατέληξαν σε συμφωνία την τελευταία στιγμή. Στις 27 Μαΐου η βάση ψήφισε ναι. Η ιστορία τελείωσε με ένα ποσό που έκανε ακόμα και τη Wall Street να ανασηκώσει το φρύδι: 40 τρισεκατομμύρια γουόν -γύρω στα 26,6 δισεκατομμύρια δολάρια ή 22,85 δις ευρώ- θα μοιραστούν στους εργαζόμενους του τμήματος ημιαγωγών μέσα στην επόμενη δεκαετία. Το 10,5% των λειτουργικών κερδών σε μετοχές, συν 1,5% σε μετρητά. Κάποιες εκτιμήσεις του Reuters ανεβάζουν τον μέσο όρο ακόμα ψηλότερα, στα 396.000 δολάρια (340 χιλιάδες ευρώ) ανά εργαζόμενο. Αμοιβές μεγαλοστελεχών και τραπεζιτών δηλαδή -σε χειρώνακτες εργάτες.
Πώς φτάσαμε εδώ;
Με την πιο «βαρετή» λέξη της εποχής μας: τεχνητή νοημοσύνη. Από το 2024, η Samsung και η ανταγωνίστριά της SK Hynix έχουν μετατρέψει σχεδόν τη μισή τους παραγωγή σε μνήμες υψηλού εύρους ζώνης -αυτές δηλαδή που όλες οι μεγάλες εταιρείες όπως η Nvidia, η OpenAI, η Microsoft και όποιος άλλος χτίζει κέντρα δεδομένων, παραγγέλνουν χωρίς τελειωμό. Μια μνήμη HBM «καταναλώνει» τριπλάσιες ανάγκης παραγωγής από μια κοινή DRAM. Με την παραγωγή στο τέρμα και τη ζήτηση να μη σταματά ούτε και να μειώνεται ποτέ, οι τιμές εκτοξεύτηκαν.
Το Bloomberg προβλέπει ότι τα λειτουργικά κέρδη της Samsung το 2026 θα επταπλασιαστούν, στα 330 τρις γουόν -περίπου 218 δις δολάρια ή 188 δις ευρώ . Η SK Hynix από την πλευρά της ανακοίνωσε για το πρώτο τρίμηνο πενταπλάσια κέρδη, 37,61 τρις γουόν, ρεκόρ όλων των εποχών. Όταν τα νούμερα τρέχουν έτσι, οι εργαζόμενοι κάνουν την προφανή ερώτηση. Πού είναι το δικό μας μερίδιο;
Η «γειτόνισσα» που κέρδισε την Samsung
Κι έχουν, βέβαια, και έναν πολύ «ενοχλητικό γείτονα» να συγκρίνονται. Η SK Hynix, που πήρε προβάδισμα στις μνήμες για τους επεξεργαστές της Nvidia (υπερέχει σε «αρχιτεκτονική» όπως λένε οι μηχανικοί), υπέγραψε ήδη από τον Σεπτέμβριο μια συμφωνία-σταθμό: 10% του λειτουργικού κέρδους πάει αυτόματα στους εργαζομένους, χωρίς ανώτατο όριο, για δέκα χρόνια. Οι προβλέψεις μιλούν για μπόνους που πλησιάζουν τα 477.000 δολάρια (410 χιλιάδες ευρώ) φέτος και θα φτάσουν σχεδόν τα 900.000 το 2027. Όλη η Κορέα έχει σταματήσει να αναρωτιέται γιατί τα παιδιά στα φροντιστήρια του Γκάνγκναμ θέλουν να σπουδάσουν Ηλεκτρολόγοι Μηχανικοί αντί για ιατρική. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Jongno Academy, ο βαθμός εισαγωγής στο τμήμα Συστημάτων Ημιαγωγών του Πανεπιστημίου Γιονσέι το 2026 έφτασε τα όρια της ιατρικής. Στη Σεούλ έχουν αρχίσει να ονομάζουν τη βιομηχανία ημιαγωγών «θείο επάγγελμα».
Η κεντρική τράπεζα χαλάει το πάρτι
Η Τράπεζα της Κορέας προειδοποιεί εδώ και μήνες: η ανάκαμψη της οικονομίας είναι «σε σχήμα Κ» -δηλαδή ένα μικρό κομμάτι του κόσμου ανεβαίνει σαν πύραυλος, ένα μεγάλο κομμάτι μένει στάσιμο ή πέφτει. Το πρώτο τρίμηνο του 2026 το ΑΕΠ ανέβηκε 1,7% σε μια εικόνα που, χωρίς τους ημιαγωγούς, θα ήταν 0,4 ποσοστιαίες μονάδες χαμηλότερη. Οι κατασκευές έχουν σερί μείωσης δανείων για έκτο συνεχόμενο τρίμηνο. Η ιδιωτική κατανάλωση σέρνεται. Τα δάνεια προς τη βιομηχανία ηλεκτρονικών αυξάνονται, όλα τα άλλα παγώνουν.
«Η Κορέα μπαίνει στο 2026 με ανθεκτική κεφαλική ανάπτυξη που κρύβει διογκούμενες εσωτερικές ανισορροπίες», έγραφαν οι οικονομολόγοι της Standard Chartered, Chong Hoon Park και Arup Ghosh, σε άρθρο τους τον Ιανουάριο. «Η ανάκαμψη παραμένει στενή και προέρχεται από το εξωτερικό -με περιορισμένο πέρασμα από τη δύναμη των εξαγωγών στο εισόδημα των νοικοκυριών και στην κατανάλωση». Τι σημαίνει αυτό σε απλά λόγια; Μπορείς ένας εργάτης της Samsung να πλουτίζει, αλλά ο οικοδόμος της Σεούλ δεν έχει δουλειά.
Ένας κλάδος γλεντάει, μια χώρα υποφέρει
Κι όταν ο εργάτης της Samsung αρχίζει να έχει μισθούς τραπεζίτη, η αγορά ακινήτων της πρωτεύουσας ανατινάζεται. Τα ενοίκια ανεβαίνουν. Τα δωμάτια μιας κρεβατοκάμαρας πέφτουν στο 7 τετραγωνικά. Η κεντρική τράπεζα δεν τολμά να κατεβάσει τα επιτόκια, γιατί φοβάται τις φούσκες -και δεν τολμά να τα ανεβάσει, γιατί θα τσακίσει ό,τι έχει μείνει όρθιο εκτός ημιαγωγών. Επιτόκιο κολλημένο στο 2,5%. Νομισματική πολιτική παγωμένη σε στάση χάους.
Από τη Nomura -το μεγαλύτερο επενδυτή της Ιαπωνίας- ξεκινούν να βγαίνουν ψιθυριστά μεν, αλλά δημόσια δε, προτάσεις όπως να ενισχυθούν τα έμμεσα κανάλια αναδιανομής, να μπει κάποιος επιπλέον φόρος στα μπόνους, να χρηματοδοτηθούν προγράμματα στέγασης από τα τεράστια κέρδη του κλάδου. Όμως η Κορέα γνωρίζει πολύ καλά τι σημαίνει να τα βάλεις με τα «chaebol» -τους βιομηχανικούς γίγαντες- όταν εκείνοι κρατούν σχεδόν μόνοι τους τη χώρα στις εξαγωγές.
Ένας οικονομολόγος στη Σεούλ μιλώντας σε ξένο πρακτορείο το είπε καθαρά: «Αν ο υπερκύκλος των ημιαγωγών τελειώσει, η Νότια Κορέα κινδυνεύει να χάσει ακόμα και το σχήμα Κ. Μπορεί να γλιστρήσει σε ισορροπία μηδενικής ανάπτυξης». Δηλαδή: τώρα τουλάχιστον κάποιοι ανεβαίνουν. Αν χαθεί κι αυτό, δεν θα ανεβαίνει κανείς.
Κι αυτό είναι το παράδοξο της εποχής μας, πως η μεγαλύτερη τεχνολογική επανάσταση εδώ και είκοσι χρόνια κάνει 78.000 ανθρώπους να γίνονται μέσα σε μια νύχτα πλούσιοι σαν τραπεζίτες της Γουόλ Στριτ, αφήνοντας 50 εκατομμύρια συμπολίτες τους να αναρωτιούνται αν θα μπορούν να ξαναφάνε εκτός σπιτιού φέτος. Η Samsung έλυσε την κρίση της. Η Κορέα μόλις φορτώθηκε την δική της όμως. Και κανείς εκεί έξω δεν ξέρει ακόμα ποιος θα την αντέξει.
Φωτογραφίες: Getty Images/Ideal Image