«Ενοικιάζει» τον εαυτό του σε ανθρώπους που ζητούν απλή συντροφιά, με το «επάγγελμά» να του αποφέρει ετησίως περίπου 70.000 ευρώ.
«Μπορείς να με συνοδεύσεις στο γραφείο γιατί εχθές τσακώθηκα με τον εργοδότη μου και δε θέλω να πάω μόνη μου;», «Μπορείς να μου υπενθυμίσεις στις 12:00 ότι έχω ραντεβού για μανικιούρ;», «Μπορείς να απαντήσεις αρνητικά σε μια πρόσκληση σε γάμο;». Αυτά είναι μόνο μερικά από τα περίπου 1.000 μηνύματα που λαμβάνει ετησίως ο Σότζι Μοριμότο, γνωστότερος με το προσωνύμιο «Ο Ενοικιαζόμενος».
Ο 42χρονος από το Χιόγκο της Ιαπωνίας διαθέτει τον εαυτό του για να μην κάνει -τουλάχιστον θεωρητικά- τίποτα. Με σπουδές Αστρονομίας και με εμπειρία ως συγγραφέας, εγκατέλειψε την εργασία του γιατί τη θεωρούσε βαρετή, ενώ ο εργοδότης του τον είχε επιπλήξει λέγοντάς του ότι «δεν έχει να προσφέρει πολλά». Τότε άρχισε να αναρωτιέται αν ένας άνθρωπος που «δεν κάνει τίποτα» έχει θέση στον κόσμο. Με ένα tweet γεννήθηκε η υπηρεσία «Rental Person», μέσω της οποίας παρέχει την παρουσία του σε όποιον τη χρειάζεται για οποιονδήποτε λόγο -με μοναδική εξαίρεση τη σεξουαλική επαφή. Σε διάστημα πέντε ετών συνεργάστηκε με 5.000 ανθρώπους, νιώθοντας ότι καλύπτει ένα κενό που δημιουργείται από τη μοναξιά ή την απογοήτευση.
Το περασμένο έτος χρέωνε 55-167 ευρώ για απασχόληση 2-3 ωρών, με αποτέλεσμα να συγκεντρώσει σχεδόν 70.000 ευρώ. Σήμερα, ισχυρίζεται, ότι αφήνει τους πελάτες του να αποφασίσουν το ποσό που θα του καταθέσουν, αλλά όρος για τη διεκπεραίωση του αιτήματος είναι η κάλυψη τυχόν εξόδων μετακίνησης, ή γεύματος αν προκύψει στο πλαίσιο του αιτήματος.
Δέχεται δεκάδες μηνύματα
Παρότι ο ίδιος αναφέρει πως δεν κάνει τίποτα, στην πραγματικότητα κάνει πολλά. Κατακλύζεται από μηνύματα που του ζητούν να συνοδεύσει έναν πελάτη σε εστιατόριο ή σε μια συναυλία, να καθίσει δίπλα σε κάποιον που εργάζεται ή να ακούσει τα παράπονα εργαζομένων για τους εργοδότες τους. Ένας πελάτης του αποκάλυψε ότι όταν ήταν έφηβος καταδικάστηκε σε φυλάκιση για ανθρωποκτονία. Ένας πολιτικός τον «νοίκιασε» για να του μιλήσει για τις δυσκολίες της δουλειάς του. Σε περιπτώσεις όπως αυτές, δε σχολιάζει, δε δίνει συμβουλές. Απλώς, ακούει, συμμετέχει στη συζήτηση με ένα νεύμα ή ένα «κατάλαβα». Σύμφωνα με τον ίδιο, για αρκετούς αυτό αρκεί. Δε θέλουν κάποιον να τους μιλήσει, αλλά κάποιον να τους ακούσει. Χωρίς κριτική, χωρίς γνώμη, χωρίς τοποθέτηση. Ο Μοριμότο έχει καταλήξει από την εμπειρία του ότι η οικειότητα συχνά κάνει τους ανθρώπους να κρατούν το στόμα τους κλειστό.
Η φιλοσοφία του, ωστόσο, πηγάζει από μια βαθιά προσωπική απώλεια. Η μεγαλύτερη αδελφή του, μη μπορώντας να βρει την εργασία που της ταίριαζε, αυτοκτόνησε. Το γεγονός αυτό τον συγκλόνισε και τον οδήγησε να αναρωτηθεί αν η απλή παρουσία ενός ανθρώπου θα μπορούσε να έχει αξία.
Μοναξιά: Εθνικό κοινωνικό πρόβλημα
Στην ιαπωνική κοινωνία η μοναξιά απασχολεί έντονα ειδικούς και αρχές με τα φαινόμενα kodokushi και hikikomori να λαμβάνουν ανησυχητικές διαστάσεις. Το πρώτο αφορά σε ηλικιωμένους που πεθαίνουν μόνοι στις κατοικίες τους με περισσότερους από 40.000 ανθρώπους άνω των 65 ετών να «σβήνουν» αθόρυβα κάθε χρόνο. Το δεύτερο συνδέεται με την παρατεταμένη απομόνωση των νέων, οι οποίοι επιλέγουν συνειδητά να αποσυρθούν, με περίπου 1,46 εκατομμύρια, δηλαδή περίπου το 2% του πληθυσμού, να εκτιμάται πως για περίοδο μεγαλύτερη των έξι μηνών παραμένουν στο σπίτι τους, αποφεύγοντας το σχολείο ή την εργασία τους.
Το 2024 η μοναξιά αναγνωρίστηκε ως εθνικό κοινωνικό πρόβλημα και θεσπίστηκε νόμος για την προώθηση πολιτικών αντιμετώπισής της. Στο πλαίσιο αυτό οι αρμόδιες αρχές καλούνται να διοργανώσουν εκστρατείες ευαισθητοποίησης, να δημιουργήσουν κέντρα υποστήριξης, ειδικές διαδικτυακές πλατφόρμες και να εκπαιδεύσουν προσωπικό για την αντιμετώπιση του προβλήματος που επιδεινώνεται τα τελευταία χρόνια.
Κοινωνική αδεξιότητα και ανάγκη παρουσίας
Οι πελάτες του Μοριμότο δεν νιώθουν μόνο μοναξιά. Συχνά θέλουν να απολαύσουν μια δραστηριότητα σε ένα περιβάλλον διαφορετικό από το οικείο τους, χωρίς να νιώθουν τα βλέμματα των άλλων καρφωμένα πάνω τους. Εξάλλου, στην Ιαπωνία υπάρχουν υπηρεσίες ενοικίασης φίλων, συντρόφων ή ακόμα και συγγενών. Οι ειδικοί εκτιμούν ότι, πέρα από τη μοναξιά, οι Ιάπωνες είναι πιθανό να νιώθουν κοινωνικά αδέξιοι.
Η παρουσία του 42χρονου μπορεί να λειτουργήσει βοηθητικά σε στιγμές αμηχανίας. Για αυτό το λόγο, ο ίδιος δηλώνει ότι νιώθει όμορφα συνοδεύοντας ανθρώπους και πως δεν θα ήθελε να κάνει τίποτα διαφορετικό. Ίσως για αυτό το λόγο, δε χρεώνει πια συγκεκριμένο ποσό για τις υπηρεσίες του, καθώς στόχος του δεν είναι τα προς το ζην – παρότι έχει οικογενειακές υποχρεώσεις – αλλά η ίδια η ζωή. Όπως εξηγεί, πολλοί άνθρωποι φοβούνται τον κοινωνικό αποκλεισμό, με την ηλικία των περισσότερων πελατών του να είναι μεταξύ 20-30 ετών, οι οποίοι δυσκολεύονται να ανοιχτούν στο περιβάλλον τους.
Βιβλία και τηλεοπτική σειρά
Η ιστορία του ενέπνευσε τηλεοπτικούς παραγωγούς που έγραψαν σειρά βασισμένη στην εμπειρία του, ενώ ο ίδιος έγραψε βιβλία, ένα εκ των οποίων μεταφράστηκε στα αγγλικά με τίτλο «Rental Person who does nothing», στο οποία εξιστορεί το ιδιαίτερο αυτό «ταξίδι» του στον κόσμο της ανθρώπινης μοναξιάς. Παρ’όλα αυτά, δε νιώθει ξεχωριστός ή ιδιαίτερος.
Παρότι σε κάποια δημοσιεύματα χαρακτηρίζεται «ζιγκόλο της νέας εποχής», ο όρος δεν τον δυσαρεστεί. Αντιθέτως, όπως δήλωσε στους Japan Times, ακόμη και αυτός είναι ένας τρόπος σύνδεσης μεταξύ ανθρώπων. Από τις 5.000 περιπτώσεις που έχει αναλάβει θυμάται την πιο συγκινητική. Μια νεαρή γυναίκα έχασε την αγαπημένη γιαγιά της την ημέρα που έφυγε από το Τόκιο για σπουδές στο εξωτερικό. Ένα χρόνο αργότερα, επιστρέφοντας στην Ιαπωνία, η θλίψη της μεγάλωνε με τη σκέψη ότι η γιαγιά της δεν θα την περίμενε στο αεροδρόμιο. Έτσι έστειλε μήνυμα στον Μοριμότο με ένα απλό αίτημα: «Θα νιώθω λυπημένη όταν φτάσω. Θα ήταν ωραίο να έχω κάποιον να με υποδεχθεί όταν φτάσω».
Εξωτερική φωτογραφία: Instagram/ Morimoto_shoji