Από την πρωτοπορία της ρομποτικής στην κρίση και το τέλος εποχής μιας εταιρίας που έφερε την επανάσταση στον οικιακό καθαρισμό.
Όταν το 1989 ο μηχανικός του Ινστιτούτου Τεχνολογίας της Μασαχουσέτης (MIT), Τζο Τζόουνς, σκέφτηκε για πρώτη φορά τη δημιουργία ενός οικιακού ρομπότ, σχεδιάζοντας το πρωτότυπο με τουβλάκια LEGO, δε μπορούσε να φανταστεί ότι η ιδέα του θα έφερνε την επανάσταση στην οικιακή ρομποτική.
Στα τέλη της δεκαετίας του 1990, η αμερικανική κατασκευάστρια εταιρία οικιακών προϊόντων καθαρισμού και άλλων ειδών ευρείας κατανάλωσης, S.C. Johnson, συμφώνησε να χρηματοδοτήσει το εγχείρημα που αρχικά ονομάστηκε «DustPuppy». Στρογγυλή, αρκετά χαμηλή ώστε να χωράει κάτω από έπιπλα, αλλά και να αλλάζει κατεύθυνση όπου συναντούσε εμπόδια, η συσκευή αυτή έθεσε τις βάσεις για τη ρομποτική σκούπα. Ωστόσο, μετά την αποχώρηση της S.C. Johnson, το προϊόν παρουσιάστηκε τελικά στο κοινό το 2002 από την iRobot. Η σύνδεση της iRobot με το προϊόν δεν ήταν τυχαία. Οι τρεις ιδρυτές της, επίσης από το MIT, είχαν οραματιστεί τη δημιουργία μιας οικιακής συσκευής εμπνευσμένης από την υπηρέτρια-ρομπότ «Rosey» της δημοφιλούς σειράς κινουμένων σχεδίων The Jetsons.
Το μοντέλο μετονομάστηκε σε Roomba και η πρώτη γενιά της αυτόνομης ρομποτικής σκούπας άνοιξε ένα νέο κεφάλαιο στις οικιακές συσκευές: για πρώτη φορά, το καθάρισμα του σπιτιού γινόταν απλώς με το πάτημα ενός κουμπιού. Η Roomba καθιέρωσε ουσιαστικά την κατηγορία της ρομπότ-σκούπας και από τα ράφια των μεγάλων καταστημάτων βρέθηκε γρήγορα στα σαλόνια εκατομμυρίων καταναλωτών παγκοσμίως. Εξοπλισμένη με αισθητήρες για την αποφυγή πτώσης από σκάλες, τη μείωση της ταχύτητας ώστε να περιορίζονται οι προσκρούσεις, αλλά και την αναγνώριση διαφορετικών επιφανειών, τα μοντέλα που ακολούθησαν σχεδιάστηκαν για να ανιχνεύουν ιδιαίτερα βρώμικα σημεία και να εστιάζουν σε αυτά με μεγαλύτερη ακρίβεια.
Η χρυσή εποχή και η κατάρρευση
Η επιτυχία της σκούπας ήταν εντυπωσιακή και η δεκαετία του 2010 αποτέλεσε τη χρυσή εποχή της. Οι κάτοχοί τους άρχισαν να βιντεοσκοπούν τα μοντέλα τους, παρουσιάζοντάς τα με χιουμοριστικό τρόπο. Όταν, δε, σε αυτά συμμετείχαν και γάτες που «ίππευαν» τις Roomba από δωμάτιο σε δωμάτιο, τα στιγμιότυπα γίνονταν viral και μαζί με αυτά και η ίδια η σκούπα. Ακόμα και όσα αποτύπωναν τις… ατυχείς στιγμές τους, όπου χτυπούσαν σε τοίχους, παγιδεύονταν ή ακόμα και «δραπέτευαν», ή όσα παρουσίαζαν τις σκούπες ως όντα που σχεδίαζαν την παγκόσμια κυριαρχία, λειτούργησαν τελικά υπέρ της εταιρίας, αυξάνοντας τις πωλήσεις.
Το 2005 η εταιρία εισήχθη στο χρηματιστήριο με αποτίμηση άνω των 100 εκατομμυρίων δολαρίων. Παράλληλα με αυτή την κίνηση, αναπτύχθηκαν και άλλα προϊόντα, όπως το Terra για το κούρεμα του γκαζόν, αλλά και το ρομπότ για τον καθαρισμό πισίνας, τον καθαρισμό υδρορροών και τον ιονισμό αέρα. Τα περισσότερα από αυτά, όμως, είτε τελικά δεν κυκλοφόρησαν ποτέ στο εμπόριο, είτε δεν γνώρισαν αντίστοιχη επιτυχία, είτε δεν κατόρθωσαν να ανταγωνιστούν άλλα προϊόντα. Την ίδια στιγμή, οι αλλαγές στην αγορά, η ανάπτυξη φθηνότερων προϊόντων με πιο εξελιγμένο σύστημα πλοήγησης, συρρίκνωσαν το μερίδιο της iRobot και άσκησαν έντονη οικονομική πίεση.
Καθώς η εταιρία προσπαθούσε να διορθώσει τα προβλήματα στην πλοήγηση, προέκυπταν νέα ζητήματα, όπως η δυσκολία της σκούπας να… βρει το δρόμο της για τη βάση φόρτισης. Τα οικονομικότερα, αλλά αξιόπιστα ρομπότ άλλων εταιριών προσέλκυσαν τους καταναλωτές. Μέχρι το 2023, είχε διακοπεί η παραγωγή αρκετών από τα μοντέλα της Roomba. Παρά τις προσπάθειες αναστροφής της πορείας, με πιο χαρακτηριστική την πιθανή εξαγορά από την Amazon, η οποία τελικά ακυρώθηκε το 2024, δε σημειώθηκε ουσιαστική βελτίωση. Σε συνδυασμό με τα αυξημένα κόστη παραγωγής και τους δασμούς, τα περιθώρια κέρδους περιορίστηκαν πολύ. Η εταιρία, λοιπόν, υπέβαλε αίτηση πτώχευσης τον περασμένο Δεκέμβριο, σηματοδοτώντας το τέλος μιας ολόκληρης εποχής.
Βάσει συμφωνίας αναδιάρθρωσης, ο βασικός της κατασκευαστής και κύριος πιστωτής, η Shenzhen Picea Robotics, θα αναλάβει την πλήρη ιδιοκτησία της εταιρίας και θα συνεχίσει να αναπτύσσει ρομπότ, προϊόντα έξυπνου σπιτιού, λογισμικό και άλλα προϊόντα. Παρότι οι χρήστες των Roomba δεν αναμένεται άμεσα να επηρεαστούν, συνιστάται να προμηθευθούν εγκαίρως ανταλλακτικά συμβατά για τα μοντέλα που διαθέτουν.
Η πτώχευση της iRobot δεν σηματοδοτεί απλώς το τέλος μιας εταιρίας, αλλά λειτουργεί και ως υπενθύμιση ότι, στη ραγδαία μεταβαλλόμενη αγορά της τεχνολογίας, η επιβίωση απαιτεί ταχύτατη προσαρμογή, καινοτομία και διαρκή εξέλιξη.
Εισαγωγική φωτογραφία: Getty Images / Ideal Image