Είκοσι χρόνια στην άκρη του φαραγγιού του Βίκου, κατάφερε να αφήσει ανεξίτηλα το αποτύπωμά του στο Ζαγόρι. Ο Βασίλης Ιωσηφίδης παραδίδει το Aristi, και μαζί του ένα πρότυπο για την Ηπειρο.
Μετά από πάνω από είκοσι χρόνια, ο Βασίλης Ιωσηφίδης παραδίδει το Aristi Mountain Resort, το ξενοδοχείο που έχτισε στην άκρη του χωριού Αρίστη, πάνω από το φαράγγι του Βίκου. Η αλλαγή χεριών δεν σηκώνει εγκώμια, εξάλλου ούτε ο ίδιος δεν τα επιθυμεί. Σηκώνει όμως έναν ψύχραιμο απολογισμό: τι αλλάζει σε έναν τόπο όταν κάποιος τοποθετεί εκεί έναν πήχη που πριν δεν υπήρχε, και τι μένει όταν παραδίδει τα κλειδιά.
Ο Ιωσηφίδης δεν ήταν ξενοδόχος. Πολιτικός μηχανικός από τη Θεσσαλονίκη, με εταιρεία διαχείρισης υδάτων, ανακάλυψε το Ζαγόρι πεζοπορώντας στη δεκαετία του ’90, έχτισε ένα σπίτι στην Αρίστη και μετά άλλαξε ζωή. Το ξενοδοχείο, σχεδιασμένο με τον αρχιτέκτονα Θωμά Τσατσόπουλο, άνοιξε το 2006, χτισμένο αποκλειστικά από πέτρα και ξύλο. Έφτασε να διαθέτει εικοσιέξι δωμάτια σε οκτώ κτίσματα στα 650 μέτρα υψόμετρο, με θέα τους Πύργους της Αστράκας. Τότε το Ζαγόρι ήταν “μισοκοιμισμένο”, βγαλμένο από έναν αιώνα ερήμωσης, και βαθιά εποχικό.
Οι κορυφαίες διακρίσεις
Εξι φορές «World’s Leading Eco-Lodge», ένταξη στα «Unique Lodges of the World» του National Geographic το 2016, δύο κλειδιά Michelin το 2025, διακρίσεις για το εστιατόριο Σάλβια του σεφ Γιάννη Λιόκα -που μαγειρεύει με ζαγορίσια υλικά από τον δικό του κήπο- το Aristi Farm, με θερμοκήπιο και πέτρινο φούρνο. Εδώ χρειάζεται ειλικρίνεια. Τα βραβεία είναι εν μέρει βιτρίνα, ένας κλάδος που επιβραβεύει τον εαυτό του. Η ουσία ήταν αλλού, και ήταν πιο δύσκολο να την μετρήσεις.
Η ουσία ήταν ότι ο Ιωσηφίδης δεν δούλεψε μόνο για το δικό του ξενοδοχείο. Συνίδρυσε το Zagori Excellence Network, ένα δίκτυο καταλυμάτων, εστιατορίων και τοπικών επιχειρήσεων στα σαρανταέξι χωριά, που τράβηξε κι άλλους προς τα πάνω αντί να τους ανταγωνιστεί. Χρηματοδότησε την αναστήλωση καλντεριμιών με την παλιά τεχνική, χωρίς τσιμέντο.
Κράτησε το ξενοδοχείο ανοιχτό δώδεκα μήνες τον χρόνο όταν όλη η περιοχή έκλεινε τον χειμώνα, ένα ρίσκο που λίγοι θα έπαιρναν, και που εν τέλει άλλαξε τη λογική της εποχικότητας. Και ήταν από τους ιδιώτες που στήριξαν την προσπάθεια η οποία οδήγησε, το 2023, στην εγγραφή του ζαγορίσιου τοπίου στον κατάλογο της UNESCO, ως το πρώτο πολιτιστικό τοπίο της Ελλάδας.
Και αν θέλουμε να μετρήσουμε τι σημαίνει αυτό, πρέπει να κοιτάξουμε τους αριθμούς. Η Ήπειρος το 2025 είχε λιγότερους επισκέπτες αλλά υψηλότερη δαπάνη ανά κεφαλή, γύρω στα 235 ευρώ, αυξημένη πάνω από 20% κατά το ΙΝΣΕΤΕ. Λιγότεροι αλλά πιο ποιοτικοί επισκέπτες: ακριβώς το μοντέλο που το Αρίστη ενσάρκωσε πρώτο, χρόνια πριν γίνει σύνθημα. Όμως ο σωστός απολογισμός θέλει και την άλλη όψη. Η ίδια αναβάθμιση, μαζί με την εγγραφή στην UNESCO, φέρνει συνωστισμό στα λίγα φωτογενή σημεία, όπως το Πάπιγκο, το Μονοδένδρι και ο Βίκος και τον κίνδυνο της εμπορευματοποίησης, κίνδυνο που το ίδιο το σχέδιο διαχείρισης του μνημείου παραδέχεται.
Ποιοι αγοράζουν το Αρίστη
Ο ίδιος, που δεν χαρίζεται και εύκολα, σημειώνει πως δεν είναι τυχαία χέρια. Άλλωστε δεν φεύγει ολότελα: τραβιέται ένα βήμα πίσω, αλλά κρατάει το μάτι του εκεί, όσο χρειάζεται για να μη χαθεί ο βηματισμός. Γι’ αυτό το πραγματικό ερώτημα δεν είναι ποιος υπογράφει το συμβόλαιο. Ένα ξενοδοχείο-ορόσημο δεν είναι μόνο πέτρα και διακρίσεις, είναι μια επιμονή στην ποιότητα που δεν αυτοματοποιείται και δεν κληρονομείται με τα χαρτιά. Ζει στα χέρια που την κάνουν πραγματικότητα κάθε μέρα. Ο Βασίλης Ιωσηφίδης την κράτησε είκοσι χρόνια. Αν το επίπεδο μείνει ίδιο, τώρα που εκείνος αποσύρεται, τότε η μεγαλύτερη προσφορά του δεν ήταν το ξενοδοχείο. Ήταν το πρότυπο.
*Σ.σ.: Το ξενοδοχείο εξαγόρασε η εταιρεία Hellenic Properties, εταιρεία διαχείρισης ακινήτων με έδρα την Κηφισιά.