Τι λένε νέες έρευνες για τα συμπτώματα και τη θεραπεία, ποια τα αίτια και ποια η αντιμετώπισή του.
Ο επιχείλιος έρπης είναι ένα από τα πιο συνηθισμένα ιογενή νοσήματα που αντιμετωπίζουν κυρίως οι ενήλικες. Ο απλός τύπος HSV-1 (Herpes Simplex Virus 1) προσβάλλει τα χείλη, ενώ ο ιός τύπου 2 τα γεννητικά όργανα. Ο ιός -βρίσκεται συνήθως στο περιβάλλον του ατόμου που προσβάλλεται- προκαλεί επώδυνες φυσαλίδες, με τα συμπτώματα να διαρκούν συνήθως μια εβδομάδα. Το «ταλέντο» του HSV-1 είναι ξεχωριστό, αφού μόλις κάνει την πρώτη του εμφάνιση «κρύβεται» στα νευρικά κύτταρα και παραμένει εν υπνώσει μέχρι να ξυπνήσει και πάλι και να προκαλέσει νέο επεισόδιο. Αφορμή μπορεί να σταθεί το στρες, μια ασθένεια, η έκθεση στον ήλιο, οι ορμονικές μεταβολές.
Ο κοινός έρπης μπορεί να μεταδοθεί με την απλή επαφή, με ένα φιλί ή με κοινή χρήση φαγητού ή ποτού, ενώ εκείνος των γεννητικών οργάνων κατατάσσεται στη λίστα με τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα. Ένα από τα προβλήματα με τον έρπητα είναι ότι μεταδίδεται ακόμα και χωρίς ορατή πληγή. Είναι πιθανό, μάλιστα, να προσβληθεί κάποιος και να μην εκδηλώσει αμέσως έρπητα, ο οποίος ενδέχεται να εμφανιστεί έπειτα από χρόνια ή και ποτέ.
Εντούτοις, αν εμφανιστεί το πρώτο σύμπτωμα, τότε ο ιός μπορεί να προκαλεί εξάρσεις καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του ατόμου, με τη συχνότητα να ποικίλλει: Κάποιοι εμφανίζουν συμπτώματα μια φορά το χρόνο και άλλοι περισσότερες φορές. Παρότι, υποχωρεί χωρίς απαραίτητη παρέμβαση, οι ειδικοί προτείνουν ειδικά αντιιικά σκευάσματα ή τοπικές κρέμες για γρήγορη ίαση, μείωση του πόνου και της ενόχλησης, ή αποτροπή του σχηματισμού φυσαλίδας. Παράλληλα, συστήνεται η αποφυγή κατανάλωσης όξινων τροφίμων και ποτών, τα οποία μπορεί να επιδεινώσουν την κατάσταση. Από την άλλη, κρύα ροφήματα ή παγωτό ευνοούν καθώς ανακουφίζουν από τον πόνο.
Τα πιο κοινά συμπτώματα
Παρότι τα συμπτώματα μπορεί να διαφέρουν στον κάθε άνθρωπο, τα πιο συνηθισμένα σύμφωνα με το Πανεπιστήμιο Τζονς Χόπκινς, είναι:
-Μούδιασμα στα χείλη που συνήθως γίνεται αισθητό πριν την εμφάνιση του έρπητα.
-Μικρές φουσκάλες στα χείλη και το στόμα που μεγαλώνουν, σκάνε και μετά σχηματίζουν κρούστα.
-Κνησμός, ξηρότητα και ερεθισμός των χειλιών και του στόματος.
-Πόνος στα χείλη και το στόμα.
Τι τον ενεργοποιεί;
Ερευνητές στο Πανεπιστήμιο της Βιρτζίνια ανακάλυψαν ότι ο ιός 1, όταν είναι λανθάνων, παράγει μία πρωτεΐνη που ονομάζεται UL12.5, η οποία ενεργοποιεί την ανοσολογική απόκριση του ξενιστή. Η πρωτεΐνη αυτή αντί να βλάπτει τον ιό, του επιτρέπει να «ξυπνήσει» από την αδράνεια και να ενεργοποιηθεί στα νευρικά κύτταρα. Επιπλέον, όταν υπάρχει άλλη λοίμωξη, αυτή η επανενεργοποίηση μπορεί να γίνει ακόμα και χωρίς την UL12.5, επειδή οι λοιμώξεις ενεργοποιούν μονοπάτια «ανίχνευσης» στα νευρικά κύτταρα που λειτουργούν σαν «συναγερμός» για τον ιό. Η ανακάλυψη ανοίγει τον δρόμο για νέες θεραπείες, καθώς οι επιστήμονες σκοπεύουν να δοκιμάσουν αναστολείς της UL12.5, ώστε να αποτρέψουν την επανενεργοποίηση του ιού στοχεύοντας όχι τόσο στα συμπτώματα αλλά στον ίδιο το μηχανισμό της υποτροπής.
Καταλύτης το στρες
Το στρες παραμένει ένας από τους πιο γνωστούς παράγοντες που πυροδοτούν ξεσπάσματα, καθώς αποδυναμώνει το ανοσοποιητικό σύστημα, επιτρέποντας στον αδρανή ιό του απλού έρπητα να ενεργοποιηθεί. Σε περιόδους άγχους, απελευθερώνεται κορτιζόλη -η ορμόνη του στρες- με αποτέλεσμα να περιορίζεται η λειτουργία του ανοσοποιητικού και να διευκολύνεται η δίοδος στον ιό. Επιπλέον, η ερευνητική ομάδα από το Πανεπιστήμιο της Βιρτζίνια διαπίστωσαν ότι το άγχος αναγκάζει τον οργανισμό να απελευθερώσει ιντερλευκίνη-1β (IL-1β), η οποία μπορεί να διεγείρει τα νευρικά κύτταρα όπου βρίσκεται ο απλός έρπητας σε λανθάνουσα κατάσταση και να τον ενεργοποιήσει εκ νέου. Όταν αυτό συμβαίνει, ο HSV-1 βρίσκει το ιδανικό περιβάλλον για να ενεργοποιηθεί ξανά.
Υπάρχει τρόπος να εξαλειφθεί ο ιός;
Παρότι το κάθε επεισόδιο υποχωρεί, δεν υπάρχει τρόπος να εξαλειφθεί ο ιός, καθώς πρόκειται για χρόνια λοίμωξη και -προς το παρόν τουλάχιστον- δεν υπάρχει θεραπεία. Οι ειδικοί συμβουλεύουν την αποφυγή υπερβολικής έκθεσης σε ηλιακή ακτινοβολία και χρήση αντηλιακού, αν έχει παρατηρηθεί εκδήλωση έρπη μετά την παραμονή στον ήλιο. Ταυτόχρονα διεξάγονται μελέτες για την ανάπτυξη εμβολίου, το οποίο ωστόσο βρίσκεται σε πρώιμο στάδιο ερευνών και δοκιμών. Μέχρι τότε, τα αντιιικά σκευάσματα, οι καλοί κανόνες υγιεινής, η προστασία από τον ήλιο και η διαχείριση του στρες παραμένουν η καλύτερη άμυνα απέναντι σε ένα από τα πιο κοινά -και επίμονα- ιογενή νοσήματα.
Eξωτερική φωτογραφία: 123RF