Πριν από κάθε ταξίδι ελέγχουμε διαβατήρια, εισιτήρια και όλα τα απαραίτητα. Φτάνοντας εξαντλημένοι στο ξενοδοχείο, πάμε να φορτίσουμε το κινητό και τότε έρχεται η δυσάρεστη έκπληξη: ο φορτιστής δεν ταιριάζει στην πρίζα.
Για εκατομμύρια ταξιδιώτες, αυτό είναι ίσως το πρώτο απρόοπτο των διακοπών. Ένας απλός αντάπτορας λύνει συνήθως το πρόβλημα, αλλά γεννά μια εύλογη απορία: γιατί, άραγε, το ίδιο βύσμα δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί παντού; Πώς γίνεται, σε έναν κόσμο όπου τα αεροπλάνα, τα smartphones και το διαδίκτυο έχουν σχεδόν καταργήσει τα σύνορα, οι πρίζες να εξακολουθούν να διαφέρουν από χώρα σε χώρα;
Η εξήγηση δεν βρίσκεται σε κάποια σύγχρονη τεχνολογική επιλογή, αλλά σε αποφάσεις που ελήφθησαν πριν από περισσότερο από έναν αιώνα. Όταν ξεκίνησε η ηλεκτροδότηση, στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ού αιώνα, κάθε χώρα ανέπτυσσε το δικό της ηλεκτρικό δίκτυο ανεξάρτητα. Δεν υπήρχε κάποιος διεθνής οργανισμός που να επιβάλλει κοινές προδιαγραφές, ούτε φυσικά η ανάγκη να ταξιδεύουν εκατομμύρια άνθρωποι με ηλεκτρικές συσκευές στις αποσκευές τους.
Οι κατασκευαστές σχεδίαζαν βύσματα και πρίζες για τις ανάγκες της εγχώριας αγοράς τους και αυτά σταδιακά καθιερώνονταν ως εθνικά πρότυπα. Όταν αργότερα έγινε σαφές ότι διαφορετικές χώρες χρησιμοποιούσαν διαφορετικά συστήματα, ήταν ήδη πολύ αργά. Η αντικατάσταση εκατοντάδων εκατομμυρίων πριζών, αλλά και των αντίστοιχων ηλεκτρικών εγκαταστάσεων και συσκευών, θα κόστιζε δισεκατομμύρια, χωρίς ουσιαστικό όφελος για τους περισσότερους πολίτες. Έτσι, κάθε χώρα διατήρησε το σύστημα που ήδη χρησιμοποιούσε.
Δεν αλλάζει μόνο το βύσμα, αλλά και το ίδιο το ηλεκτρικό δίκτυο
Οι διαφορές δεν περιορίζονται στο σχήμα της πρίζας. Διαφέρει και η τάση του ηλεκτρικού ρεύματος. Στην Ελλάδα και στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες το οικιακό δίκτυο λειτουργεί με ονομαστική τάση 230 Volt και συχνότητα 50 Hertz. Αντίθετα, στις Ηνωμένες Πολιτείες, στον Καναδά και σε ορισμένες ακόμη χώρες, οι κοινές οικιακές πρίζες παρέχουν ονομαστική τάση 120 Volt και συχνότητα 60 Hertz. Η διαφορά αυτή αποτελεί κληρονομιά των πρώτων χρόνων της ηλεκτροδότησης και της εξέλιξης των δικτύων στις δύο πλευρές του Ατλαντικού.
Σήμερα χρησιμοποιούνται περίπου 15 βασικοί τύποι βυσμάτων, οι οποίοι αναγνωρίζονται διεθνώς με τα γράμματα A έως O. Στην Ελλάδα χρησιμοποιούνται οι τύποι C (Europlug), που συναντάμε στους περισσότερους φορτιστές και μικροσυσκευές, και F (Schuko), που διαθέτει γείωση και χρησιμοποιείται στις περισσότερες οικιακές ηλεκτρικές συσκευές.
Οι πιο συνηθισμένοι τύποι πρίζας ανά προορισμό
Αν σχεδιάζουμε ταξίδι στο εξωτερικό, καλό είναι να γνωρίζουμε εκ των προτέρων τι είδους πρίζα χρησιμοποιεί η χώρα που θα επισκεφθούμε. Οι πιο συνηθισμένοι τύποι είναι οι εξής:
– Ελλάδα, Γερμανία, Ισπανία, Πορτογαλία, Ολλανδία: Τύποι C και F (Schuko)
– Γαλλία, Βέλγιο, Πολωνία, Τσεχία: Τύποι C και E
– Ηνωμένο Βασίλειο, Ιρλανδία, Κύπρος, Μάλτα: Τύπος G
– Ηνωμένες Πολιτείες, Καναδάς, Μεξικό: Τύποι A και B
– Ιαπωνία: Κυρίως τύπος A (και σε ορισμένες περιπτώσεις B)
– Αυστραλία, Νέα Ζηλανδία, Κίνα: Τύπος I
– Ιταλία: Τύποι C, F και L
– Ελβετία: Τύπος J
– Ινδία: Τύποι C, D και M
– Νότια Αφρική: Τύπος M (σε αρκετές περιοχές χρησιμοποιείται πλέον και ο νεότερος τύπος N)
Αξίζει πάντως να ελέγχουμε πριν από κάθε ταξίδι τις προδιαγραφές της χώρας προορισμού, καθώς σε ορισμένες χώρες χρησιμοποιούνται περισσότεροι από ένας τύποι πρίζας. Τα καλά νέα είναι ότι οι περισσότερες σύγχρονες ηλεκτρονικές συσκευές, όπως κινητά τηλέφωνα, φορητοί υπολογιστές και tablets, λειτουργούν τόσο στα 110 όσο και στα 230 Volt. Αυτό σημαίνει ότι στις περισσότερες περιπτώσεις χρειαζόμαστε μόνο έναν αντάπτορα για να ταιριάξει το βύσμα στην πρίζα. Αντίθετα, ορισμένες παλαιότερες ή πιο ισχυρές ηλεκτρικές συσκευές μπορεί να χρειάζονται και μετατροπέα τάσης, καθώς ο αντάπτορας από μόνος του δεν αλλάζει την τάση του ηλεκτρικού ρεύματος.
Με άλλα λόγια, ο μικρός αντάπτορας που συχνά αγοράζουμε λίγο πριν από ένα ταξίδι δεν υπάρχει επειδή κάποιος αποφάσισε να δυσκολέψει τους ταξιδιώτες. Είναι το αποτύπωμα μιας ιστορίας που ξεκίνησε πριν από περισσότερο από έναν αιώνα και εξακολουθεί να επηρεάζει ακόμη και σήμερα μία από τις πιο απλές κινήσεις που κάνουμε μόλις φτάσουμε στον προορισμό μας: να φορτίσουμε το κινητό μας.
Κι έτσι, την επόμενη φορά που θα βάλουμε έναν αντάπτορα στη βαλίτσα, ίσως θυμηθούμε ότι δεν πρόκειται απλώς για ένα ακόμη ταξιδιωτικό αξεσουάρ, αλλά για μια μικρή υπενθύμιση ότι η τεχνολογία δεν εξελίχθηκε παντού με τον ίδιο τρόπο. Και ότι ορισμένες αποφάσεις που πάρθηκαν πριν από περισσότερο από έναν αιώνα εξακολουθούν να μας ακολουθούν, ακόμη και στις καλοκαιρινές μας διακοπές.
Εξωτερική φωτογραφία: Getty Images/Ideal Image