Η ταινία που ξεκινά 34 ημέρες πριν από τη φυλάκιση της ιδρύτριας της Theranos, Elizabeth Holmes.
Στη Silicon Valley το «προσποιήσου μέχρι να τα καταφέρεις», δηλαδή ξεκίνα με μια μεγάλη ιδέα και βρες στην πορεία τον τρόπο να την κάνεις πραγματικότητα, είναι μια μάλλον γνώριμη επιχειρηματική λογική. Η Elizabeth Holmes πήρε αυτή τη λογική και την έβαλε μέσα σε ένα ιατρικό εργαστήριο. Η ιστορία της επιστρέφει στην επικαιρότητα με έναν μάλλον απρόβλεπτο τρόπο.
Στις 30 Σεπτεμβρίου, στο New York Film Festival, έκανε πρεμιέρα το You Can See Everything, το νέο ντοκιμαντέρ των Nathan Fielder και Lance Oppenheim. Δεν πρόκειται για δραματοποίηση της υπόθεσης ούτε για μια ακόμη αναδρομή στην άνοδο και την πτώση της Theranos. Η ίδια η Holmes είναι μπροστά στην κάμερα, μαζί με τον σύντροφό της William «Billy» Evans και τα παιδιά τους, 34 ημέρες πριν από την έναρξη της ποινής.
Μία σταγόνα αίματος
Όλα ξεκίνησαν το 2003, όταν η Holmes, 19 ετών τότε, εγκατέλειψε το Stanford και ίδρυσε την Theranos. Κατά τα λεγόμενά της, είχε αναπτύξει μια πρωτοποριακή συσκευή και έτσι, αντί για το φιαλίδιο αίματος που απαιτεί μια συμβατική αιμοληψία, ένα τσίμπημα στο δάχτυλο θα ήταν αρκετό. Μερικές σταγόνες αίματος θα έμπαιναν σε έναν μικρό αναλυτή και θα μπορούσαν να δώσουν αποτελέσματα για ένα πολύ μεγάλο εύρος εξετάσεων, γρήγορα, φθηνά και με μεγαλύτερη ακρίβεια από τις συμβατικές μεθόδους. Η Holmes πουλούσε την ιδέα ότι η συγκεκριμένη συσκευή θα μπορούσε να μεταφερθεί από το νοσοκομείο στο φαρμακείο και τελικά, στο σπίτι.
Στο διοικητικό συμβούλιο της Theranos βρέθηκαν ο πρώην υπουργός Εξωτερικών Henry Kissinger και ο πρώην υπουργός Άμυνας William Perry, ενώ η εταιρεία εξασφάλισε συνεργασία με τη Walgreens και άρχισε να προσφέρει τις εξετάσεις της στα καταστήματα της αλυσίδας. Η Holmes έγινε ένα από τα αναγνωρίσιμα πρόσωπα της νέας Silicon Valley: νεαρή, αποφασιστική, με το χαρακτηριστικό μαύρο ζιβάγκο και μια ιστορία που συνδύαζε τεχνολογία, επιχειρηματικότητα και ιατρική.
Οι επενδυτές πείστηκαν. Σύμφωνα με την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς των ΗΠΑ (SEC), η Theranos άντλησε περισσότερα από 700 εκατ. δολάρια από επενδυτές. Η διοίκηση παρουσίαζε προβλέψεις για έσοδα άνω των 100 εκατ. δολαρίων το 2014 και περίπου 1 δισ. δολαρίων το 2015. Τα πραγματικά έσοδα από δραστηριότητες το 2014 ήταν λίγο πάνω από 100.000 δολάρια.
Το μηχάνημα που δεν έκανε όσα υποσχόταν
Το πρόβλημα ήταν ότι η συσκευή δεν μπορούσε να κάνει όσα περιέγραφε η Holmes. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στη δίκη, ο αναλυτής της Theranos μπορούσε να πραγματοποιήσει μόνο περιορισμένο αριθμό εξετάσεων. Για μεγάλο μέρος των υπόλοιπων χρησιμοποιούνταν συμβατικά μηχανήματα άλλων κατασκευαστών. Η Holmes γνώριζε, σύμφωνα με την εισαγγελική υπόθεση, ότι ο αναλυτής είχε προβλήματα ακρίβειας και αξιοπιστίας, ότι μπορούσε να κάνει περιορισμένο αριθμό εξετάσεων και ότι σε ορισμένες περιπτώσεις ήταν πιο αργός από συμβατικές συσκευές.
Αυτό δεν εμπόδισε την εταιρεία να παρουσιάζει στους επενδυτές μια πολύ διαφορετική εικόνα. Η Theranos υποστήριζε ψευδώς, μεταξύ άλλων, ότι η τεχνολογία της είχε χρησιμοποιηθεί από το αμερικανικό υπουργείο Άμυνας στο Αφγανιστάν και σε αεροδιακομιδές.
Τον Οκτώβριο του 2015, η Wall Street Journal άρχισε να δημοσιεύει αποκαλυπτικά άρθρα για την πραγματική λειτουργία της Theranos. Η εταιρεία, που είχε ήδη φτάσει σε αποτίμηση δισεκατομμυρίων δολαρίων, άρχισε να χάνει την αξιοπιστία της. Το 2018 η SEC κατηγόρησε την Theranos και την Holmes για πολυετή απάτη, υποστηρίζοντας ότι είχαν παραπλανήσει τους επενδυτές σχετικά με την εταιρεία και την τεχνολογία της.
Η Holmes συμφώνησε σε αστικό διακανονισμό χωρίς να παραδεχθεί ούτε να αρνηθεί τις κατηγορίες. Πλήρωσε 500.000 δολάρια ως πρόστιμο, παρέδωσε τον έλεγχο της Theranos και συμφώνησε σε δεκαετή απαγόρευση να υπηρετεί ως στέλεχος ή διευθύντρια εταιρείας που υπάγεται στην εποπτεία της SEC.
Μέχρι τότε θα μπορούσε να πρόκειται για ακόμη μία υπερτιμημένη startup με μια τεχνολογία που δεν κατάφερε να λειτουργήσει. Η υπόθεση της Theranos, όμως, πήρε μεγάλες διαστάσεις επειδή δεν αφορούσε μόνο τους επενδυτές αλλά και τους ασθενείς, οι οποίοι σε πολλές περιπτώσεις είχαν πάρει ανακριβή αποτελέσματα. Η ίδια η Theranos τελικά ακύρωσε όλα τα αποτελέσματα που είχαν παραχθεί με τον ιδιόκτητο αναλυτή της, καθώς το εργαστήριο είχε καταλήξει ότι υπήρχε πιθανή επίπτωση στους ασθενείς. Ωστόσο, η Holmes δεν καταδικάστηκε για απάτη σε βάρος ασθενών. Στις 3 Ιανουαρίου 2022, οι ένορκοι την έκριναν ένοχη για την εξαπάτηση επενδυτών.
Αλήθεια ή ψέμα;
Σχεδόν δέκα μήνες μετά την ετυμηγορία των ενόρκων, η Holmes καταδικάστηκε σε 11 χρόνια και 3 μήνες, σε ομοσπονδιακή φυλακή. Κάπου εδώ θα μπορούσε να τελειώσει η ιστορία. Μόνο που η Holmes είχε μία ακόμη ιδέα.
Λίγο πριν από τη φυλάκιση, εκείνη και ο Evans προσκάλεσαν τον Nathan Fielder στο σπίτι τους, όπου ο ίδιος και η κινηματογραφική ομάδα άρχισαν να καταγράφουν την καθημερινότητά τους. Ο Fielder αρχικά δεν έβλεπε ιδιαίτερο λόγο να γίνει ακόμη ένα ντοκιμαντέρ για την υπόθεση.
Όταν όμως τη συνάντησε, βρέθηκε αντιμέτωπος με μια παράξενη αντίφαση: από τη μία γνώριζε όσα είχαν αποκαλυφθεί για την Theranos και από την άλλη, όπως έχει περιγράψει ο ίδιος, η Holmes κάποιες φορές του φαινόταν ειλικρινής και γοητευτική. Εντέλει, το You Can See Everything μετατράπηκε σε μια αναζήτηση γύρω από την αλήθεια, την πειθώ και την ίδια την έννοια του ντοκιμαντέρ. Οι δημιουργοί άφησαν την Holmes να μιλήσει και ταυτόχρονα κατέγραψαν τη δική τους αμφιβολία για το κατά πόσο μπορούσαν να την πιστέψουν.
Χρόνια μετά την κατάρρευση της Theranos, η Holmes βρίσκεται ξανά μπροστά σε μια κάμερα. Αυτή τη φορά δεν παρουσιάζει μια συσκευή που υπόσχεται να αλλάξει τις εξετάσεις αίματος, αλλά τη δική της εκδοχή της ιστορίας.
Εξωτερική φωτογραφία: @ Getty Images / Ideal Image