Η επιστήμη αρχίζει να επιβεβαιώνει αυτό που οι άνθρωποι γνωρίζουν διαισθητικά εδώ και χιλιετίες: ο χορός δεν είναι μόνο διασκέδαση, είναι και βαθιά θεραπευτικός.
Για δεκαετίες, η κατάθλιψη αντιμετωπιζόταν κυρίως με φαρμακευτική αγωγή και ψυχοθεραπεία. Τα αντικαταθλιπτικά μπορεί να σώσουν τη ζωή πολλών, αλλά δεν είναι αποτελεσματικά για όλους. Στην πραγματικότητα, μελέτες δείχνουν ότι περίπου το 30% των ατόμων με κατάθλιψη δεν ανταποκρίνονται επαρκώς στη φαρμακευτική αγωγή, όταν αυτή προσφέρεται μόνη της. Ταυτόχρονα, οι παρενέργειες, το κόστος και η προσβασιμότητα μπορούν να δημιουργήσουν εμπόδια στην αποτελεσματική θεραπεία.
Υπάρχει ωστόσο, μια άλλη επιλογή που κερδίζει πολλούς φανατικούς: ο χορός. Αρκετές πρόσφατες μελέτες -συμπεριλαμβανομένων ερευνών που δημοσιεύτηκαν σε περιοδικά όπως το Frontiers in Psychology και το The Arts in Psychotherapy- έχουν διαπιστώσει ότι ο χορός μπορεί να μειώσει τα συμπτώματα της κατάθλιψης πιο αποτελεσματικά από άλλες μορφές σωματικής δραστηριότητας, όπως το περπάτημα, το τζόκινγκ ή η γιόγκα. Σε αντίθεση με αυτές τις μοναχικές ή επαναλαμβανόμενες ασκήσεις, ο χορός συνδυάζει την κίνηση με τον ρυθμό, τη μουσική και συχνά την κοινωνική σύνδεση -ένας ισχυρός συνδυασμός για την ψυχική ευεξία.
Ο χορός και ο εγκέφαλος
Τι κάνει τον χορό διαφορετικό; Η απάντηση βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλός μας ανταποκρίνεται στη μουσική και στις συντονισμένες κινήσεις. Πιο συγκεκριμένα, όταν χορεύουμε, ενεργοποιούνται ταυτόχρονα πολλές περιοχές του εγκεφάλου -κινητικές, αισθητηριακές περιοχές, συναισθηματικά κέντρα όπως η αμυγδαλή και οι οδοί ανταμοιβής. Η μουσική προκαλεί την απελευθέρωση ντοπαμίνης και ενδορφινών, χημικών ουσιών που βελτιώνουν τη διάθεση και προκαλούν αισθήματα ευχαρίστησης και κινήτρου. Ταυτόχρονα, η κίνηση αυξάνει τη ροή του αίματος και του οξυγόνου στον εγκέφαλο, γεγονός που μπορεί να βελτιώσει τη γνωστική λειτουργία και να ρυθμίσει τη διάθεση.
Ο χορός διεγείρει επίσης τον ιππόκαμπο, μια περιοχή του εγκεφάλου που συχνά επηρεάζεται σε άτομα με κατάθλιψη. Η τακτική κίνηση, ειδικά η ρυθμική κίνηση, έχει αποδειχθεί ότι υποστηρίζει τη νευροπλαστικότητα -την ικανότητα του εγκεφάλου να αναδιοργανώνεται δημιουργώντας νέες νευρικές συνδέσεις. Αυτό βοηθά να εξηγηθεί γιατί τα άτομα που ασχολούνται με τον χορό για μεγάλο χρονικό διάστημα συχνά αναφέρουν, όχι μόνο ότι αισθάνονται καλύτερα τη δεδομένη στιγμή, αλλά και ότι βιώνουν διαρκή βελτίωση στη διάθεση και τη διανοητική διαύγειά τους.
Η κοινωνική δύναμη του χορού
Μια βασική διαφορά μεταξύ του χορού και άλλων μορφών άσκησης είναι η κοινωνική του διάσταση. Οι άνθρωποι είναι προγραμματισμένοι να κινούνται μαζί: σκεφτείτε τους γάμους, τις γιορτές, τα τελετουργικά και τις τελετές σε όλες τις κουλτούρες. Οι ανθρωπολόγοι υποθέτουν ότι η ρυθμική κίνηση σε ομάδες μπορεί να έχει εξελιχθεί ως ένας τρόπος για να συνδέονται οι κοινότητες και να ρυθμίζονται τα συλλογικά συναισθήματα. Η σύγχρονη επιστήμη συμφωνεί. Οι ομαδικές συνεδρίες χορού είτε πρόκειται για οργανωμένα μαθήματα, όπως οι παραδοσιακοί χοροί, η σάλσα ή το σύγχρονο, είτε για ανεπίσημες συγκεντρώσεις, όπως το να χορεύεις σε ένα κλαμπ, καλλιεργούν ένα ισχυρό αίσθημα ανήκειν. Στα άτομα που πάσχουν από κατάθλιψη, τα συναισθήματα απομόνωσης και αποσύνδεσης είναι συνηθισμένα. Ο χορός με άλλους λοιπόν, μπορεί να σπάσει αυτή την απομόνωση πιο αποτελεσματικά από πολλές λεκτικές θεραπείες. «Ο ανθρώπινος εγκέφαλος χρειάζεται άλλους ανθρώπους γύρω του για να παραμείνει υγιής και υγιής, σωματικά και ψυχικά», δηλώνει χαρακτηριστικά η Julia F. Christensen, νευροεπιστήμονας στο Ινστιτούτο Max Planck για την Εμπειρική Αισθητική, σε συνένετυεξή της στο National Geographic.
Ρύθμιση του νευρικού συστήματος
Η κατάθλιψη δεν είναι μόνο «στο μυαλό». Είναι ενσώματη, επηρεάζει τη στάση του σώματος, την αναπνοή, την κίνηση και τη ρύθμιση του νευρικού συστήματος. Πολλοί άνθρωποι με κατάθλιψη βιώνουν νωθρότητα, σωματική ένταση ή δυσκολία να αισθανθούν το σώμα τους. Ο χορός εδώ, παρέχει μια σωματική οδό επιστροφής στο τώρα μας. Η ρυθμική κίνηση μπορεί να ενεργοποιήσει το πνευμονογαστρικό νεύρο, ένα βασικό συστατικό του παρασυμπαθητικού νευρικού συστήματος, το οποίο βοηθά στην ηρεμία του σώματος και στη ρύθμιση της διάθεσης. Ο ήρεμος, επαναλαμβανόμενος χορός μπορεί να ανακουφίσει την ένταση των μυών και να αποκαταστήσει την αίσθηση της γείωσης, ενώ οι πιο ενεργητικές μορφές μπορούν να αυξήσουν τον καρδιακό ρυθμό και να διεγείρουν την απελευθέρωση ενδορφινών, προκαλώντας μια «φυσική ευφορία». Σε αντίθεση με το να μιλάει κανείς για τα συναισθήματά του -κάτι που μπορεί να είναι δύσκολο ή να μοιάζει ακατόρθωτο, όταν κάποιος είναι καταθλιπτικός- το να εκφράζει κανείς αυτά που νιώθει σωματικά, μπορεί να είναι πιο προσιτό και άμεσο.
Χορεύοντας με την ψυχή μας
Πολλοί άνθρωποι που αγωνίζονται με την κατάθλιψη περιγράφουν τον χορό ως ένα σημείο καμπής, καθώς τους προσφέρει στιγμές -όσο σύντομες κι αν είναι- ελαφρότητας και σύνδεσης που μπορεί να είναι δύσκολο να βρούνε αλλού. Με την πάροδο του χρόνου, αυτές οι στιγμές συσσωρεύονται, σχηματίζοντας μια νέα συναισθηματική βάση.
Φυσικά, ο αυξανόμενος όγκος ερευνών γύρω από τον χορό και την ψυχική υγεία δεν αποτελεί απόρριψη της σύγχρονης ιατρικής, αλλά μια επέκταση των δυνατοτήτων της. Η κίνηση, η μουσική και η κοινότητα ήταν πάντα μέρος της παραδοσιακής θεραπείας του ανθρώπου, πολύ πριν από την ύπαρξη των αντικαταθλιπτικών. Τώρα, η επιστήμη φαίνεται πως φτάνει στο επίπεδο που οι πρόγονοί μας γνώριζαν ήδη.
Eξωτερική φωτογραφία: Getty Images / Ideal Image