Από τον εκνευρισμό της αναμονής στη συνειδητή απόφαση να αφιερώσεις χρόνο για έναν καφέ, ένα παγωτό ή ένα κομμάτι σπανακόπιτα. Πού αξίζει να μείνεις στην ουρά αυτή τη στιγμή στην Αθήνα.
Στην Ελλάδα, η εικόνα ανθρώπων στην ουρά είναι στενά συνδεδεμένη με τη λειτουργία δημόσιων υπηρεσιών. Θυμίζει, όμως, και δύσκολες στιγμές όταν οι πολίτες στέκονταν καθημερινά και για ώρα στα μηχανήματα αυτόματης ανάληψης των τραπεζών για να «τραβήξουν» τα 60 ευρώ που είχαν οριστεί όταν εφαρμόστηκαν τα capital controls.
Η αναμονή στην ουρά δεν είναι ευχάριστη. Είναι, συχνά, συνώνυμο εκνευρισμού και σε καμία περίπτωση δεν αποτελεί συνηθισμένη πρακτική για τα ελληνικά δεδομένα, σε αντίθεση με άλλες χώρες, όπως οι αγγλοσαξονικές, όπου η τήρηση της σειράς μοιάζει σχεδόν έμφυτη και ενσωματωμένη στην καθημερινότητα των ανθρώπων. Στην Ελλάδα, όπου οι βασικές κοινωνικές νόρμες συχνά παραβλέπονται και τα φαινόμενα «παραβίασης» της ουράς δε σπανίζουν, η αναμονή μετατρέπεται εύκολα σε πεδίο έντασης και μικροσυγκρούσεων, αποκαλύπτοντας μια βαθύτερη δυσκολία τήρησης της συλλογικής τάξης και του σεβασμού προς τον άλλον. Η τάση δε συνδέεται αποκλειστικά με την έλλειψη υπομονής, αλλά είναι απόρροια μιας ευρύτερης αντίληψης όπου το προσωπικό όφελος φαντάζει προτεραιότητα.
Οι νεότεροι αλλάζουν την αστική κουλτούρα
Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια τα πράγματα μοιάζουν να αλλάζουν. Οι νεότεροι, κυρίως, όχι μόνο δε σνομπάρουν την ουρά, όχι μόνο δε ντρέπονται να παραμείνουν στη θέση τους περιμένοντας τη σειρά τους, αλλά την εντάσσουν συνειδητά σε μια συνολικότερη εμπειρία, όπως η αγορά ενός viral προϊόντος ή η επίσκεψη σε ένα καφέ, ένα ζαχαροπλαστείο ή ακόμα και ένα συνοικιακό φούρνο, αν υπάρχει λόγος. Νέες προσθήκες, αλλά και καθιερωμένα σημεία αναφοράς της εστίασης, προσελκύουν πλήθος κόσμου που σχηματίζουν ουρές, οι οποίες παύουν να είναι απλώς μια πρακτική ανάγκη, αλλά λειτουργούν ως ένδειξη ποιότητας του προϊόντος, καθώς και ως μια μορφή κοινωνικής επιβεβαίωσης ότι «αξίζει να περιμένεις». Για αυτό το λόγο, την ώρα της αναμονής τα κινητά τηλέφωνα υψώνονται σε λειτουργία selfie και απαθανατίζεται η εμπειρία, η οποία στη συνέχεια θα αναρτηθεί στις δημοφιλείς ψηφιακές πλατφόρμες για να πιστοποιήσει την παρουσία τη δεδομένη στιγμή στο κατάστημα που έχει γίνει τάση.
Βέβαια, η μεγαλύτερη αποδοχή της ουράς δε σημαίνει ότι αυτομάτως καταργείται η ειρωνική αντιμετώπιση ορισμένων πολιτών, οι οποίοι με αυθαίρετη αίσθηση ανωτερότητας, θεωρούν ότι έχουν το αναφαίρετο δικαίωμα να σχολιάσουν ειρωνικά ή επικριτικά όσους επιλέγουν να περιμένουν. Να πρόκειται για συνειδητή τοποθέτηση απέναντι στην υιοθέτηση τάσεων; Αμηχανία; Ή απλώς για αγένεια, έλλειψη παιδείας, αλλά και φθόνο της επιτυχίας του επιχειρηματία που βλέπει ότι το προϊόν του έχει ανταπόκριση; Σε κάθε περίπτωση, συμπεριφορές τέτοιου τύπου δε… στέκονται ικανές να σταματήσουν τη σταδιακή μεταβολή της αστικής κουλτούρας, η οποία επαναπροσδιορίζει τη σημασία της αναμονής.
Ουρές στην Αθήνα για καφέ, σοκολάτα και άλλες λιχουδιές
Ποια, όμως, είναι αυτή τη στιγμή στην Αθήνα τα σημεία που μαγνητίζουν τους καταναλωτές σε τέτοιο βαθμό ώστε να σχηματίζονται ουρές έξω από αυτά;
Στον φούρνο 72H, στη γωνία της Μητροπόλεως, όποια ώρα κι αν περάσει κανείς, θα βρει πάντα μια ουρά από κόσμο που περιμένει για ένα cinnamon roll, ένα κομμάτι σπανακόπιτα ή τυρόπιτα με τραγανό χειροποίητο φύλλο, ή για ένα babka με σοκολάτα και espresso. Στο Feyrouz, παρότι άλλαξε «κατοικία» και μεταφέρθηκε ακριβώς απέναντι, η ουρά παραμένει σταθερή αξία, ιδιαίτερα τις καθημερινές το μεσημέρι, μόλις βγει το ρύζι Βοσπόρου με ρεβίθια, κοτόπουλο, γιαούρτι και μια ιδέα καυτερής σάλτσας. Στο λιλιπούτειο Ugly Rolls, στην Ευρυπίδου, μπορεί κανείς να περιμένει ακόμα και πάνω από μισή ώρα για να πάρει στο χέρι ένα cinnamon roll, ακόμη και νωρίς το πρωί.
Το 10AM ανοίγει μόνο τα Σαββατοκύριακα, όμως από νωρίς σχηματίζονται ουρές από όσους θέλουν να δοκιμάσουν τον άρτο που φτιάχνει, αλλά και τις υπόλοιπες λιχουδιές του brunch. Στο Κουκάκι, έξω από το Django, θα δει κανείς συχνά, ακόμα και μέσα στον χειμώνα, κόσμο να περιμένει υπομονετικά για να γευτεί τις ιδιαίτερες, αλλά πάντα φρέσκες, γεύσεις παγωτού που κοσμούν τη βιτρίνα του. Στη Σκούφου για ένα smash burger στο Ekiben στο κέντρο της πόλης, ενώ στη Φωκίωνος, έξω από το Jackaroo, όποια μέρα κι αν περάσει κανείς, θα συναντήσει μια μεγάλη ουρά, κυρίως από νεότερους, που περιμένουν για ένα από τα burgers με κοτόπουλο. Τέλος, στον φούρνο Τρομερό Παιδί, η ουρά αποτελεί σχεδόν καθημερινό φαινόμενο, όπως ακριβώς συμβαίνει και στην Kora στο Κολωνάκι.
Ψυχολογία της ουράς
Στη σύγχρονη έρευνα, η ουρά θεωρείται ένα αυτο-οργανωμένο κοινωνικό φαινόμενο: χωρίς κεντρικό έλεγχο οι άνθρωποι δημιουργούν τάξη, ακολουθώντας άτυπους κανόνες συμπεριφοράς. Μελέτες αναλύουν τη συμπεριφορά των ανθρώπων στην ουρά, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την έρευνα «The Psychology of Queuing» που δημοσιεύθηκε στο Scientific Research Publishing. Σύμφωνα με αυτή, η ουρά λειτουργεί ως κοινωνικός κανόνας δικαιοσύνης (όποιος έρχεται πρώτος εξυπηρετείται πρώτος). Επιπλέον, εξετάζεται πώς οι άνθρωποι αντιδρούν όταν κάποιος «παραβιάζει» τη σειρά, με την εμπειρία της αναμονής να επηρεάζεται από παράγοντες όπως ο χρόνος, το περιβάλλον, ακόμη και ο φωτισμός ή η μουσική.
Η ουρά είναι ένα κοινωνικό σύστημα με κανόνες, νόρμες και υποχρεώσεις και όταν αυτά παραβιάζονται, ο θυμός εκδηλώνεται. Σε μια προσπάθεια περιορισμού της έντασης, τα καταστήματα, με έξυπνη στρατηγική τοποθετούν προϊόντα, όπως περιοδικά, σοκολάτες, καραμέλες, τα οποία απαντούν στην παρόρμηση. Η λογική είναι ίδια όπως στα ιατρεία με τα περιοδικά στην αίθουσα αναμονής, ή τους καθρέπτες στα ασανσέρ. Όσο αποσπάται η προσοχή σου, τόσο δε νιώθεις το χρόνο να περνά. Εξάλλου, οι άνθρωποι δεν αξιολογούν αντικειμενικά τον χρόνο, καθώς συχνά νιώθουν ότι περιμένουν περισσότερο από την πραγματική διάρκεια αναμονής.
Την ίδια στιγμή, η αβεβαιότητα, το άγχος κι η ανεξήγητη αναμονή διαστέλλει το χρόνο. Αν περιμένετε στη στάση του λεωφορείου μη γνωρίζοντας πότε θα φτάσει το επόμενο, η αγωνία και ο εκνευρισμός θα γιγαντωθούν. Αν, όμως, στον ψηφιακό πίνακα αναγράφονται τα λεπτά που χρειάζονται για την επόμενη άφιξη, η πίεση μειώνεται.
Έπειτα από μεγάλη αναμονή, δε θέλεις να αγοράσεις μόνο ένα
Η χρήση της τεχνολογίας έχει περιορίσει τις ουρές, αφού η σάρωση προϊόντων στα σούπερ μάρκετ και διαβατηρίων στα αεροδρόμια αποδεικνύονται επιτυχείς για τη μείωση της αναμονής. Παρότι στους ανθρώπους δεν αρέσει η αναμονή, θεωρούν ότι αν μια υπηρεσία ή ένα προϊόν αξίζει, τότε είναι πρόθυμοι να σταθούν στην ουρά για όσο χρειαστεί. Όπως αναφέρει ο καθηγητής Σεζέρ Ουλκού του Πανεπιστημίου του Τζόρτζταουν, ο οποίος έχει διεξάγει πολλές σχετικές έρευνες, «αν εκτιμάς το προϊόν περισσότερο από την αναμονή» καταλήγεις να περιμένεις όσο χρόνο απαιτείται.
Αν ο τελικός στόχος είναι ευχάριστος, όπως στην περίπτωση ενός γλυκίσματος ή ενός γεύματος, μια μεγάλη ουρά γίνεται πιο εύκολα αποδεκτή σε σύγκριση με την αναμονή για να πληρώσει κανείς τα… διόδια. Παράλληλα, επισημαίνει ο καθηγητής, οι μεγάλες ουρές αποτελούν ένδειξη της ποιότητας του προϊόντος για τους πιθανούς πελάτες, μια απόδειξη ότι κάτι είναι τόσο επιθυμητό που οι άλλοι θυσιάζουν τον πολύτιμο χρόνο τους για αυτό. Ταυτόχρονα, ο ειδικός διαπιστώνει ότι ο χρόνος που αφιερώνουν οι άνθρωποι στην ουρά για προϊόντα αυξάνει την τελική ποσότητα που αγοράζουν, ως μέσο για να αντισταθμίσουν τη μεγάλη αναμονή που υπέστησαν: «Έπειτα από μια μεγάλη αναμονή, δεν θέλεις απλώς να αγοράσεις μόνο ένα».
Eισαγωγική φωτογραφία: Getty Images/Ideal Image