Από το Τόκιο μέχρι τη Νέα Υόρκη και από τη Σεούλ μέχρι το Ντουμπάι, η νέα γεωγραφία του παγκόσμιου πλούτου.
Για δεκαετίες ο κόσμος μάθαινε να σκέφτεται και να συγκρίνει οικονομικά με βάση τα κράτη: Αμερικανική οικονομία, γερμανική βιομηχανία, κινεζική ανάπτυξη, ιαπωνική τεχνολογία. Σήμερα, όμως, η πραγματικότητα μοιάζει να αλλάζει. Η αποτίμηση της παγκόσμιας οικονομίας γίνεται πια με βάση τις οικονομικές «μητροπόλεις» κι όχι ολόκληρα κράτη. Η οικονομική ισχύς συγκεντρώνεται ολοένα και περισσότερο σε λίγες μητροπόλεις που λειτουργούν ως αυτόνομα οικοσυστήματα και όχι απλώς ως πρωτεύουσες ή μεγάλες πόλεις.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις του Oliver Wyman Forum, μόλις είκοσι αστικά κέντρα αναμένεται να παράγουν περίπου τα δύο τρίτα της παγκόσμιας οικονομικής ανάπτυξης μέσα στις επόμενες τρεις δεκαετίες. Εντυπωσιακό, αν σκεφτεί κανείς σε πόσα λίγα τετραγωνικά χιλιόμετρα σε σχέση με τη συνολική έκταση της γης θα παραχθεί όλος αυτός ο πλούτος.
Η αποκαλυπτική λίστα
Τόκιο, Νέα Υόρκη, Σεούλ, Λονδίνο, Σαγκάη, Λος Άντζελες, Παρίσι, Πεκίνο, Σιγκαπούρη, Χονγκ Κονγκ, Σικάγο, Ντουμπάι, Ντάλας, Χιούστον, Ουάσινγκτον, Τορόντο, Ατλάντα, Σαν Φρανσίσκο, Μουμπάι και Μαδρίτη. Εννέα απ’ αυτές τις πόλεις βρίσκονται στη Βόρεια Αμερική (οκτώ στις ΗΠΑ και μία στον Καναδά), οκτώ στην Ασία και μόνο τρεις στην Ευρώπη. Πρόκειται για πόλεις που διαθέτουν πανεπιστήμια παγκόσμιας κλάσης, τεράστιες χρηματοπιστωτικές αγορές, διεθνή αεροδρόμια, ερευνητικά κέντρα, πολυεθνικές επιχειρήσεις και κυρίως έναν διαρκή κύκλο προσέλκυσης ταλέντου και κεφαλαίων. Η σημασία αυτών των παγκόσμιων πρωτευουσών του πλούτου δεν περιορίζεται μόνο στο μέγεθος των οικονομιών τους. Οι πόλεις αυτές λειτουργούν σαν μαγνήτες. Εκεί ιδρύονται οι περισσότερες νεοφυείς επιχειρήσεις με διεθνείς φιλοδοξίες, εκεί μεταφέρονται οι έδρες των μεγάλων εταιρειών, εκεί λαμβάνονται οι σημαντικότερες επενδυτικές αποφάσεις και εκεί συγκεντρώνονται οι εργαζόμενοι με τις υψηλότερες δεξιότητες.
Η λογική είναι σχετικά απλή και… επαγωγική: Όσο περισσότερο ταλέντο συγκεντρώνεται σε ένα μέρος, τόσο αυξάνονται οι πιθανότητες να δημιουργηθούν νέες επιχειρήσεις. Όσο περισσότερες επιχειρήσεις εμφανίζονται, τόσο περισσότερα κεφάλαια προσελκύονται. Και όσο περισσότερα κεφάλαια εισρέουν, τόσο περισσότεροι άνθρωποι υψηλής εξειδίκευσης μετακινούνται προς το ίδιο σημείο. Ένας αυτοτροφοδοτούμενος κύκλος που κάνει τους ήδη ισχυρούς ακόμη ισχυρότερους.
Τα κέντρα εξουσίας
Γι’ αυτό και η προσωπική στρατηγική πολλών νέων επαγγελματιών αλλάζει. Δεν αρκεί πλέον να ζει κανείς σε μια χώρα με καλή οικονομία αλλά έχει σημασία έχει να βρίσκεται όσο το δυνατόν πιο κοντά σε ένα από αυτά τα κέντρα αποφάσεων. Αν ένας νέος ξεκινά την καριέρα του σε μια μικρή πόλη της Ιταλίας, το πιθανότερο είναι πως θα θελήσει πρώτα να μετακινηθεί στο Μιλάνο. Από εκεί ίσως στο Λονδίνο ή στο Μόναχο. Και κάποια στιγμή, αν το αντικείμενό του το επιτρέπει, στη Νέα Υόρκη ή στο Σαν Φρανσίσκο. Η διαδρομή αυτή δεν έχει να κάνει μόνο με τους υψηλότερους μισθούς. Έχει να κάνει με την πυκνότητα των ευκαιριών. Σε μια μεγάλη μητρόπολη μπορεί κάποιος να αλλάξει τρεις ή τέσσερις κορυφαίους εργοδότες χωρίς καν να αλλάξει γειτονιά. Να γνωρίσει επενδυτές, να συνεργαστεί με ανθρώπους από κάθε γωνιά του πλανήτη και να αποκτήσει πρόσβαση σε δίκτυα που δύσκολα δημιουργούνται αλλού.
Ίσως γι’ αυτό ακούγεται ολοένα και συχνότερα η άποψη ότι είναι προτιμότερο να είσαι ένας πολύ καλός επαγγελματίας στο Σαν Φρανσίσκο παρά ένας κορυφαίος ειδικός σε μια μικρότερη πόλη όπως η Στουτγάρδη. Όχι επειδή η δεύτερη υστερεί σε ποιότητα ζωής ή τεχνογνωσία, αλλά επειδή η πρώτη προσφέρει ασύγκριτα μεγαλύτερη συγκέντρωση κεφαλαίων, επιχειρήσεων, συνεργασιών και ευκαιριών εξέλιξης. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι οι μικρότερες πόλεις οδηγούνται αναγκαστικά σε οικονομικό μαρασμό. Η εξάπλωση της τηλεργασίας άλλαξε σημαντικά τους κανόνες του παιχνιδιού. Ένας προγραμματιστής μπορεί να ζει σε ένα ελληνικό νησί, ένας αναλυτής δεδομένων σε μια μικρή πόλη της Πορτογαλίας ή ένας σχεδιαστής προϊόντων στις Άλπεις και να εργάζεται καθημερινά για μια εταιρεία με έδρα τη Νέα Υόρκη, το Λονδίνο ή τη Σιγκαπούρη.
Με αυτή την έννοια, η φυσική παρουσία παύει σταδιακά να αποτελεί προϋπόθεση για τη συμμετοχή σε αυτά τα οικοσυστήματα. Εκείνο που εξακολουθεί να έχει καθοριστική σημασία είναι η έδρα της επιχείρησης, το δίκτυο στο οποίο ανήκει και η αγορά στην οποία δραστηριοποιείται. Η οικονομική αξία εξακολουθεί να παράγεται στα μεγάλα αστικά κέντρα, ακόμη κι αν ένα μέρος των εργαζομένων βρίσκεται χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά. Αυτό εξηγεί γιατί πολλές εταιρείες επιμένουν να διατηρούν τα κεντρικά τους γραφεία στις ίδιες πόλεις, παρά το γεγονός ότι σημαντικό ποσοστό του προσωπικού εργάζεται εξ αποστάσεως. Οι συναντήσεις με επενδυτές, οι εξαγορές, οι συνεργασίες, η πρόσβαση σε χρηματοδότηση και η ανταλλαγή γνώσης εξακολουθούν να πραγματοποιούνται εκεί όπου συγκεντρώνεται το μεγαλύτερο οικονομικό βάρος.
Οι αμερικανικές μητροπόλεις παραμένουν τα σημαντικότερα κέντρα καινοτομίας, επιχειρηματικότητας και χρηματοδότησης, ενώ οι ασιατικές πόλεις αντανακλούν τη σταδιακή μετατόπιση του παγκόσμιου οικονομικού κέντρου βάρους προς την Ανατολή. Η Ευρώπη, όπου την εποχή της αποικιοκρατίας κατέληγε πάνω από το 70% του παγκόσμιου πλούτου, μοιάζει να υποχωρεί. Πόλεις με τεράστια βιομηχανική παράδοση, όπως το Μόναχο ή η Στουτγάρδη, δεν εμφανίζονται ανάμεσα στους βασικούς κινητήρες της μελλοντικής ανάπτυξης.
Η παραγωγή υψηλής τεχνολογίας δεν αρκεί πλέον από μόνη της. Εκείνο που μετρά είναι η δυνατότητα μιας πόλης να συγκεντρώνει επιχειρηματικότητα, χρηματοδότηση, ανθρώπινο κεφάλαιο και διεθνείς διασυνδέσεις ταυτόχρονα.
Φωτογραφίες: Getty Images/Ideal Image