Η νέα εποχή των αστρονομικών αμοιβών στην εταιρική Αμερική με πακέτα αποδοχών που αποτιμώνται σε εννιαψήφια νούμερα.
Κάποτε, όχι πολύ παλιά, η αμοιβή ενός υψηλόβαθμου στελέχους σε επταψήφιο νούμερο (σε δολάρια, ασφαλώς) αρκούσε για να προκαλέσει αίσθηση στις ετήσιες εκθέσεις αμοιβών των μεγάλων επιχειρήσεων. Σήμερα, όμως, η συζήτηση έχει μεταφερθεί στη… στρατόσφαιρα των αμοιβών, δηλαδή σε εννιαψήφια πακέτα αμοιβών των 100, 200 ή ακόμη και 800 εκατομμυρίων δολαρίων. Στους διευθύνοντες συμβούλους, δηλαδή, που αμείβονται περισσότερο σαν ιδρυτές εταιρικών αυτοκρατοριών, παρά σαν μισθωτά στελέχη.
Τα τελευταία στοιχεία που επεξεργάστηκε η Wall Street Journal δείχνουν ότι η άνοδος των αμερικανικών χρηματιστηρίων, τα υψηλά εταιρικά κέρδη και η μάχη για τη διατήρηση κορυφαίων στελεχών οδηγούν σε ένα νέο κύμα εκρηκτικών αμοιβών. Ο διάμεσος μισθός των CEOs στις εταιρείες του δείκτη S&P 500 ανήλθε σε περίπου 18 εκατομμύρια δολάρια -το υψηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί μέχρι σήμερα. Παράλληλα, αυξήθηκε αισθητά και ο αριθμός των επικεφαλής που ξεπέρασαν το φράγμα των 50 εκατομμυρίων δολαρίων ετησίως.
Oι κορυφαίοι CEOs
Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο, όμως, δεν είναι ο μέσος όρος, αλλά οι ακραίες περιπτώσεις που βρίσκονται στην κορυφή της λίστας. Εκεί τα ποσά ζαλίζουν, θυμίζουν περισσότερο προϋπολογισμούς μικρών κρατών παρά ετήσιες αποδοχές στελεχών. Στην κορυφή όλων εξακολουθεί να δεσπόζει ο Έλον Μασκ. Το πολυσυζητημένο πακέτο αποδοχών του (των 158 δις δολαρίων) το οποίο έχει βρεθεί επανειλημμένα στο επίκεντρο δικαστικών και εταιρικών αντιπαραθέσεων, εξακολουθεί να αποτελεί σημείο αναφοράς για ολόκληρη την αγορά. Η θεωρητική αξία του φτάνει σε ασύλληπτα επίπεδα και φτάνει για να αναγνωριστεί ο Μασκ ως… μια κατηγορία μόνος του.
Πίσω του συναντά κανείς ονόματα λιγότερο γνωστά στο ευρύ κοινό αλλά εξαιρετικά επιτυχημένα στον επιχειρηματικό κόσμο. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο Σανκ Μίτρα, επικεφαλής της Welltower, μιας εταιρείας επενδύσεων σε ακίνητα που εξειδικεύεται κυρίως σε κατοικίες και υποδομές για ηλικιωμένους. Το πακέτο αποδοχών του αποτιμήθηκε σε περισσότερα από 800 εκατομμύρια δολάρια, σχεδόν εξ ολοκλήρου σε μετοχικά κίνητρα που συνδέονται με μακροπρόθεσμους στόχους απόδοσης.
Στην ίδια κατηγορία βρίσκεται και ο Ντίλαν Φιλντ της Figma, της εταιρείας λογισμικού που έγινε γνωστή παγκοσμίως χάρη στις πλατφόρμες σχεδιασμού και συνεργασίας για προγραμματιστές και designers. Το δικό του πακέτο ξεπέρασε επίσης τα 800 εκατομμύρια δολάρια. Λίγο χαμηλότερα βρέθηκε ο Καζ Νετζατιάν της Opendoor, μιας εταιρείας τεχνολογίας ακινήτων που επιχειρεί να μετασχηματίσει την αγορά κατοικίας μέσω ψηφιακών συναλλαγών. Το αξιοσημείωτο είναι ότι πολλές από τις μεγαλύτερες αμοιβές δεν προέρχονται πλέον από τα παραδοσιακά μεγαθήρια του S&P 500. Αντίθετα, προέρχονται από εταιρείες τεχνολογίας, ακινήτων ή καινοτόμων επιχειρηματικών μοντέλων που επιδιώκουν να «κλειδώσουν» τα ηγετικά τους στελέχη για πολλά χρόνια.
H φύση των σύγχρονων πακέτων αμοιβών
Ο μισθός αποτελεί πλέον ένα σχετικά μικρό τμήμα των συνολικών αποδοχών. Το μεγαλύτερο μέρος προέρχεται από μετοχές, δικαιώματα προαίρεσης αγοράς μετοχών (stock options) και μακροχρόνια προγράμματα κινήτρων. Συχνά οι αποδοχές αυτές δεν εισπράττονται άμεσα. Αντιθέτως, παραμένουν «κλειδωμένες» για χρόνια και ενεργοποιούνται μόνο εφόσον επιτευχθούν συγκεκριμένοι επιχειρηματικοί στόχοι ή η μετοχή φτάσει σε προκαθορισμένα επίπεδα. Οι εταιρείες υποστηρίζουν ότι τα λεγόμενα «moonshot packages» λειτουργούν ως ισχυρά κίνητρα. Ο CEO δεν ανταμείβεται απλώς για τη διαχείριση της καθημερινότητας αλλά για τη δημιουργία τεράστιας αξίας σε βάθος χρόνου. Οι επικριτές, από την άλλη πλευρά, υποστηρίζουν ότι οι αμοιβές έχουν αποσυνδεθεί από την πραγματικότητα και συχνά δεν αντανακλούν την πραγματική συνεισφορά ενός στελέχους.
Δεν λείπουν, άλλωστε, και οι περιπτώσεις που η σύνδεση μεταξύ αμοιβής και απόδοσης δεν είναι προφανής. Τα στοιχεία της Wall Street Journal επισημαίνουν ότι οι μεγαλύτερες αποδοχές δεν συνοδεύονται πάντοτε από τις καλύτερες αποδόσεις για τους μετόχους. Υπάρχουν εταιρείες που προσέφεραν εντυπωσιακές αποδόσεις στους επενδυτές τους χωρίς ο επικεφαλής τους να βρίσκεται στις πρώτες θέσεις των σχετικών κατατάξεων. Η τάση, όμως, δεν περιορίζεται στους CEOs. Και άλλοι κορυφαίοι αξιωματούχοι των επιχειρήσεων βλέπουν τις αποδοχές τους να εκτοξεύονται. Στην ίδια τη Welltower π.χ. αρκετά στελέχη της ανώτατης διοίκησης έλαβαν πακέτα άνω των 100 εκατομμυρίων δολαρίων, κάτι εξαιρετικά σπάνιο για τα δεδομένα της αμερικανικής αγοράς.
Η μεγάλη εικόνα είναι ότι η εταιρική Αμερική εισέρχεται σε μια νέα φάση. Η εποχή όπου οι αμοιβές των CEOs μετρούνταν σε δεκάδες εκατομμύρια δολάρια φαίνεται να δίνει τη θέση της σε μια εποχή όπου τα εννιαψήφια ποσά γίνονται ολοένα και συχνότερα. Οι εταιρείες θεωρούν ότι οι κατάλληλοι ηγέτες αξίζουν σχεδόν απεριόριστα κίνητρα, ειδικά όταν η αξία των επιχειρήσεων εξαρτάται από τις αποφάσεις τους.
Το ερώτημα που μένει ανοιχτό είναι αν οι μέτοχοι θα συνεχίσουν να αποδέχονται αυτή την κούρσα αμοιβών ή αν κάποια στιγμή θα θεωρήσουν ότι ακόμη και στην Αμερική των μεγάλων ονείρων υπάρχει ένα όριο στο πόσο ακριβός μπορεί να γίνει ένας CEO. Για την ώρα, πάντως, οι αριθμοί δείχνουν ότι το ταβάνι συνεχίζει να ανεβαίνει, και μάλιστα με ταχύτητα που λίγοι θα φαντάζονταν πριν από λίγα χρόνια.
Εισαγωγική φωτογραφία: Getty Images/Ideal Image