Ο άνθρωπος που έγινε συνώνυμο της επιτυχημένης επένδυσης έχει παραδεχτεί δημόσια μερικές από τις πιο ζημιογόνες αποφάσεις της καριέρας του.
Για τις επιτυχίες του Γουόρεν Μπάφετ έχουν γραφτεί εκατομμύρια λέξεις. Για την Coca-Cola που αγόρασε το 1988, για την American Express, την Apple, την BYD και τις δεκάδες άλλες επενδύσεις που μετέτρεψαν την Berkshire Hathaway σε έναν από τους μεγαλύτερους επιχειρηματικούς ομίλους του κόσμου. Λιγότερο συχνά, όμως, γράφεται για τις επενδύσεις που πήγαν στραβά. Δεν είναι και λίγες. Ο ίδιος ο Μπάφετ έχει αφιερώσει σημαντικό χώρο στις ετήσιες επιστολές του προς τους μετόχους για να εξηγήσει τα λάθη του. Δεν τα απέδωσε στην τύχη, στην αγορά ή σε απρόβλεπτες εξελίξεις. Σε αρκετές περιπτώσεις ανέλαβε προσωπικά την ευθύνη, εξηγώντας τι δεν είχε δει, τι είχε υποτιμήσει και πώς μια κακή αρχική απόφαση έγινε ακόμη χειρότερη επειδή καθυστέρησε να αντιδράσει.
H ειρωνική ιστορία της Berkshire Hathaway
Το 1964 ο Μπάφετ είχε ήδη σημαντική συμμετοχή στην προβληματική εταιρεία κλωστοϋφαντουργίας της Νέας Αγγλίας. Η διοίκηση του προσέφερε 11,375 δολάρια για κάθε μετοχή του, ενώ ο ίδιος περίμενε 11,50 δολάρια. Η διαφορά ήταν μόλις 12,5 σεντς. Ο Μπάφετ θεώρησε ότι ο διευθύνων σύμβουλος Σίμπουρι Στάντον δεν τήρησε τη συμφωνία που είχαν ουσιαστικά κάνει και, αντί να πουλήσει, αποφάσισε να αγοράσει ακόμη περισσότερες μετοχές.
Το 1965 πήρε τον έλεγχο της Berkshire σχεδόν κατά 100%. Το πρόβλημα ήταν ότι είχε αγοράσει μια επιχείρηση που ο ίδιος γνώριζε ότι βρισκόταν σε παρακμή. Η αμερικανική κλωστοϋφαντουργία έχανε σταδιακά τη μάχη από φθηνότερους παραγωγούς και η Berkshire συνέχισε να συσσωρεύει ζημιές. Ο Μπάφετ χρειάστηκε περίπου δύο δεκαετίες για να εγκαταλείψει οριστικά την κλωστοϋφαντουργική δραστηριότητα, κλείνοντας τα τελευταία εργοστάσια το 1985. Το 2014 χαρακτήρισε την αρχική απόφαση να αγοράσει την Berkshire «μνημειωδώς ανόητη». Το παράδοξο είναι ότι από αυτή την κακή αγορά δημιουργήθηκε τελικά η εταιρεία που θα άλλαζε ολόκληρη τη ζωή του.
Το λάθος της USAir
Σχεδόν ένα τέταρτο του αιώνα αργότερα, ο Μπάφετ θα έκανε ένα διαφορετικού τύπου λάθος με την USAir. Το 1989 η Berkshire επένδυσε 358 εκατ. δολάρια σε προνομιούχες μετοχές της αεροπορικής εταιρείας, με ετήσιο μέρισμα 9,25%. Η επιλογή φαινόταν να προσφέρει μεγαλύτερη ασφάλεια από μια απλή αγορά κοινών μετοχών, όμως ο Μπάφετ δεν αξιολόγησε σωστά την οικονομική πραγματικότητα της αεροπορικής αγοράς μετά την απορρύθμιση. Από το 1990 ως το 1994 η USAir εμφάνισε συνολικές ζημιές 2,4 δισ. δολαρίων. Το 1994 σταμάτησε να καταβάλλει το μέρισμα και η Berkshire υποχρεώθηκε να μειώσει την αξία της επένδυσής της κατά 75%, στα 89,5 εκατ. δολάρια. Ο ίδιος αργότερα εξήγησε ότι είχε κάνει επιφανειακή και λανθασμένη ανάλυση, παρασυρόμενος από το ιστορικό κερδοφορίας της εταιρείας και από την υποτιθέμενη προστασία που προσέφερε η προνομιούχος μετοχή.
Η επένδυση τελικά δεν εξελίχθηκε σε απόλυτη καταστροφή. Η Berkshire είχε εισπράξει συνολικά 240,5 εκατ. δολάρια σε μερίσματα μέχρι το 1997 και η USAir επέστρεψε σε κερδοφορία. Αλλά το μάθημα για τον Μπάφετ ήταν σαφές: μια φθηνή ή φαινομενικά προστατευμένη επένδυση δεν έχει αξία αν η ίδια η επιχείρηση βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα μοντέλο που αλλάζει.
Tο ακριβό στοίχημα της Dexter Shoe
Η Berkshire αγόρασε την εταιρεία παπουτσιών το 1993 έναντι 433 εκατ. δολαρίων, πληρώνοντας όχι με μετρητά αλλά με μετοχές της ίδιας της Berkshire. Ο Μπάφετ πίστευε ότι η Dexter διέθετε ένα ανθεκτικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα. Δεν υπολόγισε όμως την ταχύτητα με την οποία ο ανταγωνισμός από χώρες χαμηλού κόστους θα άλλαζε την αμερικανική βιομηχανία υποδημάτων. Μέχρι το 2001, η Berkshire είχε καταγράψει ζημιές 46,2 εκατ. δολαρίων προ φόρων στις δραστηριότητες υποδημάτων, με τη Dexter να ευθύνεται για το μεγαλύτερο μέρος. Η εταιρεία τελικά σταμάτησε την παραγωγή στις ΗΠΑ και το Πουέρτο Ρίκο, ενώ ο Μπάφετ παραδέχτηκε ότι καθυστέρησε υπερβολικά να αντιμετωπίσει τα δεδομένα.
Κι άλλες λανθασμένες αποφάσεις
Το 2007 ο Μπάφετ επανέλαβε ένα άλλο κλασικό λάθος, αυτή τη φορά στην ενέργεια. Η Berkshire αγόρασε περίπου 2 δισ. δολάρια ομόλογα της Energy Future Holdings, μιας εταιρείας ηλεκτρικής ενέργειας στο Τέξας. Η επένδυση συνδεόταν σε μεγάλο βαθμό με την τιμή του φυσικού αερίου. Οι τιμές, όμως, υποχώρησαν σημαντικά μετά την αγορά και η εταιρεία άρχισε να αντιμετωπίζει προβλήματα στην εξυπηρέτηση του χρέους της. Η Berkshire είχε εισπράξει περίπου 102 εκατ. δολάρια τον χρόνο σε τόκους, όμως το 2010 αναγκάστηκε να υποτιμήσει την επένδυση κατά 1 δισ. δολάρια και το 2011 κατά ακόμη 390 εκατ. δολάρια. Στο τέλος του 2011 τα ομόλογα εμφανίζονταν στον ισολογισμό με αξία μόλις 878 εκατ. δολαρίων. Ο Μπάφετ παραδέχτηκε ότι είχε υπολογίσει εντελώς λανθασμένα τις πιθανότητες κέρδους και ζημιάς.
Το ίδιο 2008 έκανε ένα ακόμη μεγάλο λάθος. Επένδυσε 244 εκατ. δολάρια σε μετοχές δύο ιρλανδικών τραπεζών, επειδή του φάνηκαν φθηνές. Μέχρι το τέλος εκείνης της χρονιάς η αξία τους είχε πέσει στα 27 εκατ. δολάρια. Σε μία μόνο χρονιά είχε χαθεί το 89% της αρχικής επένδυσης, ενώ στη συνέχεια οι μετοχές υποχώρησαν ακόμη περισσότερο. Ο Μπάφετ τις χαρακτήρισε «unforced errors», δηλαδή λάθη που δεν προκλήθηκαν από κάποιον εξωτερικό παράγοντα: ήταν απλώς λανθασμένες αποφάσεις. Την ίδια περίοδο είχε κάνει και το μεγάλο του στοίχημα στην ConocoPhillips. Η Berkshire αγόρασε σημαντικό αριθμό μετοχών όταν οι τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου βρίσκονταν κοντά στα υψηλά τους. Λίγους μήνες αργότερα οι τιμές κατέρρευσαν. Ο Μπάφετ παραδέχτηκε ότι δεν είχε προβλέψει την πτώση και το λάθος timing της αγοράς κόστισε στην Berkshire «αρκετά δισεκατομμύρια δολάρια».
Η περίπτωση της Salomon Brothers
Ενα λάθος διαφορετικής φύσης. Η Berkshire είχε αγοράσει το 1987 προνομιούχες μετοχές της επενδυτικής τράπεζας. Το 1991 ένα σκάνδαλο χειραγώγησης δημοπρασίας αμερικανικών κρατικών ομολόγων έφερε τη Salomon στα πρόθυρα της κατάρρευσης. Ο Μπάφετ αναγκάστηκε να γίνει προσωρινός πρόεδρος της εταιρείας σε ηλικία 60 ετών, αφιερώνοντας τεράστιο χρόνο για να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη των αρχών και της αγοράς. Το 1995 παραδεχόταν ότι η απόφαση για τη Salomon είχε αποδειχθεί πολύ κακή σε σχέση με άλλες επενδυτικές επιλογές της εποχής.
Το ενδιαφέρον στις αποτυχίες του Μπάφετ δεν βρίσκεται μόνο στα ποσά. Πολλές έγιναν μαθήματα που στη συνέχεια ενσωματώθηκαν στον τρόπο με τον οποίο διοίκησε την Berkshire. Η USAir τον δίδαξε να μην μπερδεύει τη χαμηλή τιμή με την καλή επιχείρηση. Η Dexter τον δίδαξε ότι ακόμη και μια σωστή αποτίμηση μπορεί να καταστραφεί αν πληρώνεις με κάτι πολύ πιο πολύτιμο. Η ConocoPhillips του υπενθύμισε πόσο ακριβό μπορεί να γίνει ένα λάθος στον χρονισμό. Οι ιρλανδικές τράπεζες έδειξαν ότι το «φθηνό» δεν είναι από μόνο του επενδυτικό επιχείρημα. Και η Berkshire Hathaway υπήρξε ίσως το πιο παράδοξο μάθημα απ’ όλα: μπορείς να κάνεις το μεγαλύτερο λάθος της καριέρας σου αγοράζοντας μια κακή επιχείρηση και παρ’ όλα αυτά να καταλήξεις να δημιουργήσεις μία από τις μεγαλύτερες εταιρείες στην ιστορία.
Ο ίδιος ο Μπάφετ δεν προσπάθησε ποτέ να παρουσιάσει αυτή την πορεία ως αλάνθαστη. Αντιθέτως, οι επιστολές του προς τους μετόχους είναι γεμάτες παραδείγματα λανθασμένων αποφάσεων, χαμένων ευκαιριών και κακών εκτιμήσεων. Στην πραγματικότητα, η Berkshire διατηρεί σήμερα στην ιστοσελίδα της ολόκληρο το αρχείο των επιστολών του από το 1965 ως το 2024, ένα είδος δημόσιου ημερολογίου έξι δεκαετιών όπου ο ίδιος καταγράφει τόσο τις επιτυχίες όσο και τα λάθη του.
Eισαγωγική φωτογραφία: Getty Images/Ideal Image