Κάποτε, οι περισσότεροι άνθρωποι έβρισκαν τον σύντροφό τους μέσα από τον στενό κύκλο φίλων, τη γειτονιά ή τον χώρο εργασίας. Σήμερα, οι υποψήφιοι σύντροφοι είναι διαθέσιμοι στο κινητό.
Στο νόμο της “φθίνουσας οριακής χρησιμότητας” -που διδάσκονται οι φοιτητές των Οικονομικών Επιστημών στη Μικροοικονομία 1- λέγεται ότι “καθώς αυξάνεται η κατανάλωση ενός προϊόντος, η πρόσθετη ικανοποίηση που αποκομίζει ο καταναλωτής από κάθε επιπλέον μονάδα μειώνεται συνεχώς”. Συνεπώς, η “ελευθερία” των πολλαπλών επιλογών στον έρωτα δεν είναι και εγγύηση ευτυχίας.
Το παράδοξο της επιλογής: όσα περισσότερα, τόσο λιγότερη η ευτυχία
Ο ψυχολόγος Barry Schwartz με το βιβλίο του «Το Παράδοξο της Επιλογής» είχε εδώ αρκετά χρόνια πριν -από το 2004- τεκμηριώσει κάτι αδιαμφισβήτητο: οι άνθρωποι δεν είναι “εξοπλισμένοι” να διαχειρίζονται άπειρες επιλογές. Αντί να νιώθουν ελεύθεροι, νιώθουν αγχωμένοι. Αντί να είναι ικανοποιημένοι, μένουν με την επιθυμία του ανεκπλήρωτου -και μάλιστα όλο και πιο έντονη.
Μια μελέτη των Pronk & Denissen (2020) επισημαίνει ότι οι χρήστες dating apps γίνονται προοδευτικά απορριπτικοί με μέση μείωση 27% στην πιθανότητα αποδοχής καθώς προχωρούν από τον πρώτο στον τελευταίο υποψήφιο. Με απλά λόγια: όσο περισσότερες επιλογές βλέπουμε, τόσο πιο απορριπτικοί γινόμαστε. Το φαινόμενο αυτό επηρεάζει ιδιαίτερα τις γυναίκες, οι οποίες στα apps λαμβάνουν ασύγκριτα περισσότερα matches.
“Η ασύμμετρη -γυναικεία- απειλή”
Είναι κοινό μυστικό ότι στα dating apps, οι άνδρες αντιμετωπίζουν την έλλειψη matches και οι γυναίκες την υπερπλήρωση. Δεδομένα από το Tinder δείχνουν ότι το 67% των χρηστών είναι άνδρες και μόνο το 33% γυναίκες -σύμφωνα με δεδομένα που δημοσίευσε η ίδια η εφαρμογή. Αυτό σημαίνει ότι ο ανταγωνισμός για τις γυναίκες είναι διπλάσιος, αφήνοντας τον μέσο άνδρα-χρήστη εκτεθειμένο και απογοητευμένο.
Ωστόσο, το να είσαι γυναίκα και να λαμβάνεις πολλά matches δεν είναι απαραίτητα ευχάριστο. Ερευνητές δείχνουν ότι οι γυναίκες κάτω των 50 στα apps είναι ιδιαίτερα πιθανό να λαμβάνουν ανεπιθύμητα ερωτικά μηνύματα, να παρενοχλούνται και να αισθάνονται ανασφαλείς στην πλατφόρμα. Ερευνα του Pew Research Center, για το χρονικό διάστημα μεταξύ 2023-2025, δείχνει ότι πάνω από το 56% των γυναικών κάτω των 50 στα dating apps και στα social media έχει λάβει ανεπιθύμητα σεξουαλικά μηνύματα.
Τι κάνει η αφθονία επιλογών στην ψυχολογία μας
Η στιγμιαία ικανοποίηση των tinder matches, έχει όμως και ένα ψυχολογικό κόστος. Όταν νοιώθεις ότι έχεις πολλαπλές επιλογές, αρχίζεις να φαντάζεσαι εναλλακτικούς συντρόφους, να μετανιώνεις για τις αρχικές επιλογές σου και συνεπώς, να νιώθεις λιγότερη δέσμευση στο συντρόφο που έχεις ήδη μπροστά σου. Αυτό επιβεβαιώνεται και ερευνητικά: οι άνθρωποι με περισσότερες επιλογές τείνουν να μετανιώνουν περισσότερο και να δεσμεύονται λιγότερο, ανεξάρτητα από το φύλο.
Επιπλέον, μελέτη του επιστημονικού περιοδικού “Computers in Human Behavior” σε 667 ενήλικες αποκάλυψε ότι η αίσθηση ότι υπάρχουν πολλές επιλογές αυξάνει τον φόβο να μείνεις μόνος/η και μειώνει την αυτοεκτίμηση. Δηλαδή, η αφθονία των επιλογών δεν σε κάνει να νιώθεις ελεύθερος/η και επιθυμητός/ή, το αντίθετο μάλιστα, σου δημιουργεί άγχος και προβληματισμό μήπως δεν έχεις επιλέξει σωστά.
Το ανθρώπινο κόστος: μη δέσμευση, απώλεια εμπιστοσύνης
Το πραγματικό ζητούμενο δεν είναι ο αριθμός των επιλογών αλλά η αναζήτηση επαφής που να διαθέτει συναισθηματικό βάθος. Στην εποχή των dating apps, οι σχέσεις αρχίζουν συχνά ως ποιοτική αναζήτηση κι όχι ως κοινή εξερεύνηση δύο ανθρώπων. Οι συναντήσεις είναι επιφανειακές, οι συνομίλιες ερασιτεχνικές και οι σχέσεις δεν εξελίσσονται. Πόσο εύκολα λοιπόν τα παρατάς και αντί για την πραγματικότητα, αναζητάς μια άλλη εφαρμογή γνωριμιών;
Αυτό είναι και η παράδοξη συνέπεια των παραπάνω: σε μια εποχή που η εξεύρεση συντρόφου είναι πιο εύκολη από ποτέ, η δέσμευση γίνεται δυσκολότερη από ποτέ. Αυτό επιβαρύνει και τις δυνατότητες διατήρησης μακροχρόνιων σχέσεων. Και όσον αφορά τις online γνωριμίες, σύμφωνα με έρευνα της Rosenfeld (2019), το 39% των ζευγαριών σήμερα γνωρίζεται online, ενώ, παράλληλα, ερευνητές από μελέτες σε 50 χώρες βρήκαν χαμηλότερη ερωτική ικανοποίηση και αγάπη στα ζευγάρια που γνωρίστηκαν online.
Υπάρχουν και οφέλη στα “multiple choices”
Σε παλιότερες εποχές, οι γάμοι πραγματοποιούνταν από οικονομικές ανάγκες, γονείς ή κοινωνικές πιέσεις, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η συμβατότητα των μελών του ζευγαριού ή η μεταξύ τους αλληλεπίδραση. Σήμερα, η ελευθερία επιλογής είναι κατάκτηση και αυτό είναι αναμφισβήτητα θετικό. Όταν κάποιος γνωρίζει αρκετούς ανθρώπους πριν βρεθεί ο σύντροφός του, αναπτύσσει μια εικόνα των αναγκών και των ορίων του και επιλέγει με μεγαλύτερη επίγνωση.
Επιπλέον, τα apps ανοίγουν ευκαιρίες σε ανθρώπους που δεν θα είχαν ποτέ συναντηθεί: περισσότερο εσωστρεφή άτομα, όσοι κατοικούν σε μικρές πόλεις, άνθρωποι με ειδικά ενδιαφέροντα ή ΑΜΕΑ που δυσκολεύονται να γνωρίσουν ανθρώπους offline.
Φωτογραφίες: Getty Images / Ideal Image