Καθώς η τάση του raw feeding κερδίζει ολοένα και περισσότερους υποστηρικτές μεταξύ των ιδιοκτητών ζώων, οι κτηνίατροι κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου.
Το trend της ωμής διατροφής, γνωστό ως raw feeding ή B.A.R.F. (Bones And Raw Food ή Biologically Appropriate Raw Food), έχει γίνει τα τελευταία χρόνια βασικό θέμα παγκόσμιας συζήτησης στα social media και στους “κύκλους” των ιδιοκτητών σκύλων και γατιών. Πολλοί από αυτούς το βλέπουν ως μια πιο «φυσική» επιλογή, θεωρώντας ότι οι ωμές πρωτεΐνες, τα οστά και τα εντόσθια που βάζουν στο μπολ των ζώων τους, τους προσφέρουν περισσότερη ευεξία, λαμπερό τρίχωμα και υψηλότερα επίπεδα ενέργειας. Στην Ελλάδα συγκεκριμένα, φυσικά και online καταστήματα που πωλούν ωμές τροφές, ανοίγουν συνεχώς, προσφέροντας μια ποικιλία εναλλακτικών διατροφικών επιλογών.
Πίσω από την γοητεία όμως της ιδέας μιας «φρέσκιας» και χωρίς θερμική επεξεργασία διατροφής, κρύβεται ταυτόχρονα η έντονη διαφωνία της επιστημονικής κοινότητας (ειδικών και κτηνιάτρων), η οποία προειδοποιεί σχετικά με πιθανούς κινδύνους για την υγεία των ζώων -και όχι μόνο. Παρά τις αντιρρήσεις βέβαια, μια μεγάλη μερίδα του κοινού στρέφεται προς το ωμό φαγητό κατοικιδίων, πιστεύοντας ότι οι υπερ-επεξεργασμένες ξηρές τροφές και κροκέτες είναι εκείνες που τελικά κάνουν κακό στα ζώα τους.
Χρόνιες παθήσεις σε αύξηση
Βασικός υπεύθυνος της στροφής σε μια ωμή διατροφή είναι η αύξηση των χρόνιων ασθενειών στα κατοικίδια. Δεν πρόκειται απαραίτητα για μια γενικευμένη «έκρηξη» νοσημάτων, αλλά για μια σαφή αύξηση χρόνιων παθήσεων και διατροφικά σχετιζόμενων προβλημάτων, καθώς σκύλοι και γάτες ζουν περισσότερο και εκτίθενται σε νέους περιβαλλοντικούς και διατροφικούς παράγοντες. Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι οι μη μεταδοτικές παθήσεις σε σκύλους και γάτες, όπως η παχυσαρκία, ο διαβήτης ή ο καρκίνος, μοιάζουν με εκείνες που εμφανίζονται στους ανθρώπους.
Ωστόσο, σημαντικό ρόλο σε αυτή την εικόνα παίζει η βελτίωση των διαγνωστικών μεθόδων. Παθήσεις που παλαιότερα περνούσαν απαρατήρητες -από γαστρεντερικές διαταραχές έως ήπιες λοιμώξεις ή ανεπάρκειες θρεπτικών συστατικών- σήμερα εντοπίζονται νωρίτερα και με μεγαλύτερη ακρίβεια. Αυτό δημιουργεί την αίσθηση αύξησης των ασθενειών, ενώ στην πραγματικότητα πολλές από αυτές απλώς καταγράφονται πιο συστηματικά. Καθώς λοιπόν η τροφή παίζει σημαντικό ρόλο στην πρόληψη αυτών των “αυξημένων” ασθενειών, οι ιδιοκτήτες εξερευνούν μια εναλλακτική διατροφική προσέγγιση για να υποστηρίξουν την ευημερία των κατοικίδιων τους.
Περισσότερα θρεπτικά συστατικά ή περισσότερα μικρόβια;
Κάπου εδώ μπαίνει στο παιχνίδι η BARF. Η ωμή τροφή για κατοικίδια που βασίζεται στην ιδέα ότι η διατροφή των σκύλων και των γατιών θα έπρεπε να μοιάζει περισσότερο με αυτή που είχαν οι πρόγονοί τους στη φύση -δηλαδή να περιέχει ωμό κρέας, κόκαλα, εντόσθια, λαχανικά και φρούτα-, παρά με επεξεργασμένες κροκέτες ή κονσέρβες. Πιο συγκεκριμένα οι φανατικοί του raw feeding υποστηρίζουν ότι τα ωμά γεύματα είναι πιο «φυσικά» και χωρίς υψηλές θερμοκρασίες που αλλοιώνουν τα θρεπτικά συστατικά. Ουσιαστικά, λιγότερη επεξεργασία σημαίνει ταυτόχρονα καλύτερη πέψη και ευεξία. Αρκετοί ιδιοκτήτες λοιπόν, ισχυρίζονται ότι τα κατοικίδια που ακολουθούν ένα αντίστοιχο διατροφικό πλάνο έχουν περισσότερη ενέργεια ή καλύτερο τρίχωμα από όταν έτρωγαν συμβατική τροφή. Παράλληλα, η δημοτικότητα τέτοιων διατροφών έχει ενισχυθεί μέσω influencers και «πρωτοποριακών» αντιλήψεων για τη διατροφή των ζώων.
«Πολλοί άνθρωποι συνειδητοποιούν ότι τα επεξεργασμένα τρόφιμα είναι καταστροφικά», λέει η Ruby Balaram, αυτοδίδακτη διατροφολόγος σκύλων και δημιουργός του Feed Real Summit στην Wall Street Journal. «Έχουν κουραστεί από τα συνταγογραφούμενα φάρμακα που δίνουν στα κατοικίδιά τους και αντιλαμβάνονται τη διατροφή ως την πρώτη γραμμή άμυνας κατά των ασθενειών που είναι σε έξαρση”, συνεχίζει η ίδια. Επιπλέον, νέες μελέτες που χρηματοδοτήθηκαν από αναδυόμενες μάρκες ωμών φαγητών, διαπίστωσαν ότι τα σκυλιά που τρέφονται με BARF παρουσίασαν μειωμένους δείκτες φλεγμονής, βελτιωμένη ποιότητα κοπράνων, πιο ενεργό μικροβίωμα και καλύτερη σωματική σύνθεση και βάρος. Η πλειοψηφία της επιστημονικής κοινότητας ωστόσο, δεν συμφωνεί. Η έρευνα από το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Σιτσουάν της Κίνας σε συνεργασία με το Υπουργείο Γεωργίας και Αγροτικών Υποθέσεων και το Ινστιτούτο Διατροφής Ζώων της Κίνας το 2025, αναφέρει ότι οι περισσότεροι ειδικοί διατροφολόγοι και φορείς δημόσιας υγείας, αμφισβητούν την πρακτική της σίτισης με ωμό κρέας. Η άρνησή τους βασίζεται στους κινδύνους που συνδέονται με τις δίαιτες αυτές, όπως η μικροβιακή μόλυνση και οι διατροφικές ανισορροπίες.
Το “ΌΧΙ” των ειδικών
“Εγώ δεν συνιστώ στους ιδιοκτήτες κατοικιδίων ωμή τροφή”, μας λέει ο κτηνίατρος DVM Λευτέρης Μακρυθανάσης. Μας εξηγεί ότι ένας από τους λόγους είναι ότι αρχικά μια ωμή διατροφή που περιέχει μόνο πρωτεΐνη δεν επαρκεί για να υποστηρίξει την υγεία ενός σκύλου. Η ανησυχία του έγκειται επίσης και στο γεγονός ότι δεν μπορούμε να έχουμε απόλυτη εμπιστοσύνη τόσο στην πρώτη ύλη που χρησιμοποιείται για την παρασκευή αυτών των ωμών τροφών, όσο και στους κανόνες υγιεινής που τηρούνται κατά τη διάρκειά προετοιμασίας της.
Παρομοίως, η Αμερικανική Κτηνιατρική Ένωση ενώ αναγνωρίζει το δημόσιο ενδιαφέρον για τη διατροφή σκύλων και γατών με ωμά τρόφιμα, την αποθαρρύνει επίσης λόγω του κινδύνου που ενέχουν για την υγεία των ανθρώπων και των ζώων. Εξηγεί ότι οι πρωτεΐνες ζωικής προέλευσης που προκαλούν ανησυχία, περιλαμβάνουν το βόειο κρέας, το χοιρινό κρέας, τα πουλερικά, τα ψάρια και άλλα κρέατα από οικόσιτα ή άγρια ζώα, καθώς και το γάλα και τα αυγά. Αρκετές μελέτες που έχουν δημοσιευτεί σε επιστημονικά περιοδικά έχουν αποδείξει ότι οι ακατέργαστες ή μη επαρκώς μαγειρεμένες προαναφερθείσες πρωτεΐνες μπορεί να μολυνθούν από διάφορους παθογόνους οργανισμούς, όπως Salmonella spp, Campylobacter spp, Clostridium spp, Escherichia coli, Listeria monocytogenes και Enterotoxigenic Staphylococcus aureus, οι οποίοι είναι άκρως επικίνδυνοι για τα κατοικίδια.
“Ούτε η ξηρά τροφή είναι τέλεια”, επισημαίνει ο κ. Μακρυθανάσης, “ωστόσο με αυτήν ξέρω τι να περιμένω”. Μας αναφέρει ότι τα ωμά γεύματα που έχουν ως βάση την πρωτεΐνη, πέρα από τα βακτήρια και παράσιτα που μπορεί να περιέχουν, ειδικά αν δεν συντηρούνται σωστά, μπορεί να προκαλέσουν στα ζώα τροφικές αλλεργίες, ή να επηρεάσουν αρνητικά κάποιο κατοικίδιο που έχει κάποια χρόνια πάθηση, όπως νεφρική ανεπάρκεια.
Ωμή τροφή ή όχι;
Αυτό που ουσιαστικά συμβαίνει τώρα είναι ότι η συντριπτική πλειονότητα των ισχυρισμών των ιδιοκτητών σχετικά με τα ευεργετικά αποτελέσματα της διατροφής με ωμό κρέας στην υγεία, στερείται επιστημονικής τεκμηρίωσης. Αντίθετα οι επαγγελματικές συμβουλές επικεντρώνονται κυρίως στους κινδύνους, παραβλέποντας συχνά τα πιθανά θετικά αποτελέσματα στην υγεία. Ο κ. Μακρυθανάσης εξηγεί λοιπόν, ότι παρόλο που ο ίδιος δεν προτείνει μια αντίστοιχη ωμή δίαιτα, αν κάποιος ιδιοκτήτης θέλει να την δοκιμάσει, θα πρέπει πρώτα να είναι βέβαιος για τις εξής παραμέτρους:
-Να βρει έναν καλό προμηθευτή που θα του δίνει πολύ καλή πρώτη ύλη
-Να σιγουρευτεί ότι θα είναι σχολαστικός με τον καθαρισμό και την αντισηψία του χώρου παρασκευής και προετοιμασίας
-Να κάνει συχνές αποπαρασιτώσεις στο κατοικίδιό του
-Να επικοινωνεί τακτικά με τον κτηνίατρο για να παραμένει βέβαιος ότι το ζώο δεν έχει τροφικές αλλεργίες και καλύπτει τις θερμιδικές του ανάγκες.
“Ίσως μια καλύτερη επιλογή για τα κατοικίδια ζώα μας είναι, είτε να μαγειρεύουμε εμείς το φαγητό τους, είτε να αγοράζουμε προ μαγειρεμένες τροφές υψηλής ποιότητας”, επισημαίνει ο κτηνίατρος. Ωστόσο, τόσο λόγω έλλειψης χρόνου, όσο και λόγω αυξημένου κόστους, οι παραπάνω μέθοδοι δεν είναι ιδιαίτερα μακροπρόθεσμα βιώσιμες.
Φωτογραφίες: 124RF