Ο χώρος της εστίασης προσανατολίζεται στον περιορισμό των συσκευών για να ενθαρρύνει την επικοινωνία ανάμεσα στους συνδαιτυμόνες και τη συνολική εμπειρία του φαγητού.
Ειδοποιήσεις, κλήσεις, μηνύματα, e-mail, αναρτήσεις, πρόγνωση καιρού, ημερολόγιο… Όλα βρίσκονται σε μία μόνο συσκευή μεγάλη όσο περίπου η παλάμη μας. Το κινητό τηλέφωνο δεν είναι απλώς ένα αναγκαίο εργαλείο για την επικοινωνία και τον προγραμματισμό της καθημερινότητάς μας, αλλά έχει γίνει αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής μας, σχεδόν σαν προέκταση του χεριού μας. Λίγο πριν κοιμηθούμε, αφού ξυπνήσουμε, ενώ βρισκόμαστε στο μετρό, ενώ περιμένουμε στο αυτοκίνητο να ανάψει το πράσινο, το κινητό τηλέφωνο έχει πρωταγωνιστική θέση, συχνά απομονώνοντάς μας από την πραγματικότητα και βυθίζοντάς μας σε έναν κόσμο γεμάτο πληροφορία, εικόνα και επίπλαστη ευτυχία.
Η αποσύνδεση, έστω για λίγες ώρες, κρίνεται αναγκαία ιδίως τη στιγμή που, σύμφωνα με έρευνες, πάνω από το 50% των Αμερικανών δηλώνει εθισμένο στο κινητό τηλέφωνο, με την ημερήσια χρήση κατά μέσο όρο να ξεπερνά τις πέντε ώρες. Παράλληλα, σε ποσοστό 61% οι έφηβοι στις ΗΠΑ αναφέρουν ότι μερικές φορές αμελούν τις υποχρεώσεις τους επειδή χρησιμοποιούν το κινητό, ενώ σε ποσοστό 67% χάνουν τον ύπνο τους επειδή παραμένουν ενεργοί έως αργά το βράδυ. Όλα αυτά, τη στιγμή που ολοένα περισσότερες χώρες -και η Ελλάδα- προχωρούν στην απαγόρευση πρόσβασης σε δημοφιλείς ψηφιακές πλατφόρμες για ανήλικους κάτω των 15 ετών.
Η κακή συνήθεια χρήσης του κινητού δε σταματά ούτε τη στιγμή του δείπνου, είτε πρόκειται για το σπίτι ή το εστιατόριο. Η τάση να ελέγχουμε το τηλέφωνό μας δεν μειώνεται, παρότι η έξοδος για φαγητό αποτελεί ευκαιρία για συζήτηση με τον συνδαιτυμόνα μας. Πέρα από την σχεδόν καταναγκαστική σχέση μας με το τηλέφωνο που μπορεί να προκαλέσει στιγμές αμηχανίας, ενοχλητική μπορεί να είναι κι η τηλεφωνική συνομιλία, ιδίως αν γίνεται μεγαλόφωνα, αλλά και η απαθανάτιση των πιάτων και του χώρου για τη μετέπειτα ανάρτηση των εικόνων στα social media.
Δεν είναι τυχαίο ότι τελευταία ο χώρος της εστίασης στρέφεται προς την κατεύθυνση του περιορισμού ή ακόμα και της απαγόρευσης των τηλεφώνων. Το φαινόμενο αυτό, που ξεκίνησε κυρίως από τις ΗΠΑ και εξαπλώνεται διεθνώς -και στην Ευρώπη- συνδέεται με μια ευρύτερη ανάγκη των ανθρώπων για επανασύνδεση με την εμπειρία του φαγητού και του διαλόγου.
Κίνητρα για ψηφιακή αποτοξίνωση
Η λογική πίσω από τα «phone-free» εστιατόρια ή το «phone-ban», βασίζεται στην ιδέα ότι το γεύμα δεν είναι απλώς μια ανάγκη, αλλά μια κοινωνική και αισθητηριακή εμπειρία. Το τηλέφωνο αποσπά την προσοχή και μειώνει την ποιότητα της επικοινωνίας μεταξύ των ομοτράπεζων, επηρεάζοντας τις σχέσεις. Για αυτό το λόγο, πολλά είναι τα εστιατόρια και μπαρ που εφαρμόζουν διαφορετικές πρακτικές. Κάποια ζητούν από τους πελάτες να αφήσουν τα κινητά τους στην είσοδο, άλλα τα τοποθετούν σε ειδικές θυρίδες, ενώ ορισμένα προσφέρουν κίνητρα, όπως δωρεάν ποτά ή εκπτώσεις, σε όσους αποδεχθούν την ψηφιακή αποτοξίνωση. Στόχος είναι η δημιουργία ενός ήρεμου, αυθεντικού και ανθρώπινου περιβάλλοντος.
Χωρίς τις συνεχείς ειδοποιήσεις και τους περισπασμούς, οι πελάτες εστιάζουν περισσότερο στο φαγητό, απολαμβάνουν καλύτερα τις γεύσεις και συμμετέχουν ενεργά στη συζήτηση. Πολλοί αναφέρουν ότι η εμπειρία γίνεται πιο ουσιαστική και ότι αισθάνονται μεγαλύτερη σύνδεση με την παρέα τους. Παράλληλα, για τους ιδιοκτήτες, ένα τέτοιο concept μπορεί να διαφοροποιήσει το εστιατόριό τους από τον ανταγωνισμό.
Για παράδειγμα, το κοκτέιλ μπαρ Hush Harbor στην Ουάσιγκτον εφαρμόζει την πολιτική απαγόρευσης κινητών τηλεφώνων, καλώντας τους πελάτες να τα αποθηκεύσουν σε ειδικές θήκες. Στόχος είναι ο πελάτης να ζήσει τη στιγμή, να δημιουργήσει αναμνήσεις, να χαλαρώσει και να απολαύσει τη βραδιά του. Την ίδια στιγμή, το Minetta Tavern στη Νέα Υόρκη ενθαρρύνει τους επισκέπτες να μην τοποθετούν τις συσκευές στο τραπέζι, καθώς υπονοείται ότι το τηλέφωνο είναι πιο σημαντικό από τον συνδαιτυμόνα. Σκοπός είναι να μην εμποδίζεται η συνομιλία και να σταματήσει η κουλτούρα του TikTok, ενώ συστήνεται η απομάκρυνση από το χώρο αν είναι απαραίτητη η τηλεφωνική επικοινωνία.
Ένα άλλο εστιατόριο που απαγορεύει τη χρήση τηλεφώνου είναι το Caterina’s στο Τέξας. Ο σεφ Τιμ Λαβ σχεδίασε του εστιατόριο χωρίς τηλέφωνα για έναν απλό λόγο: για να επιτρέψει στους πελάτες να είναι πραγματικά παρόντες και να απολαμβάνουν το φαγητό. Τα κινητά τοποθετούνται σε ειδικές θήκες και η απουσία τους ευνοεί τη συζήτηση τόσο των ανθρώπων που γευματίζουν μαζί, όσο και εκείνων που βρίσκονται σε κοντινά τραπέζια ενισχύοντας την κοινωνικοποίηση και τη δημιουργία νέων σχέσεων. Συνολικά, όπως αναφέρει το Axios, σε τουλάχιστον 11 πολιτείες εστιατόρια ή μπαρ περιορίζουν τη χρήση τηλεφώνου, με τα περισσότερα να βρίσκονται στην Ουάσιγκτον, ενώ ακολουθούν η Αριζόνα, η Καλιφόρνια, το Ιλινόι, η Μασαχουσέτη, το Τενεσί, η Βόρεια Καρολίνα, η Νέα Υόρκη και ο Τέξας.
Η ψηφιακή αποτοξίνωση και σε ευρωπαϊκό έδαφος
Στην Ιταλία το εστιατόριο Al Condominio στη Βερόνα της Ιταλίας ο αποχωρισμός από το κινητό επιβραβεύεται με ένα μπουκάλι κρασί. Κάθε επισκέπτης μπορεί, όπως αναφέρουν οι ιδιοκτήτες του εστιατορίου, να επιλέξει στην αρχή της βραδιάς αν θέλει να «απαλλαγεί» από το τηλέφωνό του για να αφιερωθεί πλήρως στο αγαπημένο του πρόσωπο. Όσοι το αποφασίσουν και τοποθετήσουν τη συσκευή τους μέσα σε ένα «γραμματοκιβώτιο» θα τους προσφερθεί δωρεάν ένα μπουκάλι Maia Pinot Noir. Το Petits Plats de Mamama στην Αλσατία της Γαλλίας εδώ και τρία χρόνια υιοθετεί την πρακτική αυτή. Όπως αναφέρουν οι ιδιοκτήτες, οι άνθρωποι μιλούν περισσότερο μεταξύ τους και με τα διπλανά τραπέζια και παρά τους αρχικούς ενδοιασμούς για πιθανές επιπτώσεις, το εστιατόριο έχει αποκτήσει ακόμα μεγαλύτερο κοινό. Οι μόνοι, όπως αναφέρουν, που δεν εκτιμούν ιδιαίτερα το μέτρο αυτό είναι οι άνω των 60 που δεν τους αρέσουν οι περιορισμοί.
Αντιδράσεις για θέμα ασφάλειας
Παρότι η φιλοσοφία αυτή φαίνεται να βρίσκει απήχηση, δεν λείπουν και οι επιφυλάξεις. Κάποιοι πελάτες ανησυχούν για θέματα ασφάλειας ή για το ότι μπορεί να χρειαστεί να είναι άμεσα διαθέσιμοι σε μια έκτακτη ανάγκη, ενώ άλλοι αισθάνονται πως ένας τέτοιος κανόνας περιορίζει την προσωπική τους ελευθερία. Οι γυναίκες μοιάζει να επηρεάζονται περισσότερο, αφού το κινητό αποτελεί βασικό μέσο για να καλέσουν βοήθεια, ιδίως όταν βρίσκονται έξω βραδινές ώρες.
Από την άλλη, όμως, τα εστιατόρια δεν απαγορεύουν στους πελάτες να έχουν μαζί τους το κινητό τους. Απλώς τους ζητούν να μην το χρησιμοποιούν κατά τη διάρκεια του γεύματος. Έτσι, αν προκύψει κάτι επείγον, το τηλέφωνο είναι εκεί και μπορεί να χρησιμοποιηθεί άμεσα.
Eισαγωγική φωτογραφία: Getty Images/Ideal Image