Ικανοποιητικά εισοδήματα, αίσθηση ισχυρής κοινότητας, χαμηλό ποσοστό κατάθλιψης και υψηλό προσδόκιμο ζωής εγγυώνται την ευεξία και την ασφάλεια που αναζητά ο μέσος άνθρωπος.
Η εύκολη απάντηση είναι το χρήμα. Η δύσκολη έχει να κάνει με τη συμπερίληψη, που σημαίνει καμία διάκριση. Αρκεί μια πόλη να είναι ευτυχισμένη, επειδή καταγράφει εντυπωσιακούς ρυθμούς οικονομικής ανάπτυξης; Μπορούν τα οφέλη αυτής της ανάπτυξης να διαχέονται δίκαια σε όλους τους κατοίκους; Σε έναν ολοένα πιο αστικοποιημένο πλανήτη, όπου σήμερα περίπου 4,2 δισεκατομμύρια άνθρωποι ζουν σε πόλεις και ο αριθμός αυτός εκτιμάται ότι θα αγγίξει τα έξι δισεκατομμύρια μέχρι το 2045, η έννοια της ευτυχίας αποκτά πρωταγωνιστικό ρόλο και εξελίσσεται σε μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις της σύγχρονης εποχής.
Η αστική ανάπτυξη έχει κατά καιρούς συνδεθεί με προβλήματα όπως η μοναξιά, το ποσοστό αύξησης της παχυσαρκίας και η επιδείνωση της δημόσιας υγείας. Σύγχρονες πολιτικές μπορούν όχι μόνο να περιορίσουν αυτές τις επιπτώσεις, αλλά να μετατρέψουν τις πόλεις σε πρότυπα υγείας, βιωσιμότητας και ευεξίας. Συγκεκριμένη «συνταγή ευτυχίας» δεν υφίσταται. Υπάρχουν όμως κοινά χαρακτηριστικά που συναντά κανείς σε περιοχές οι οποίες καταλαμβάνουν υψηλές θέσεις σε ό,τι αφορά την ποιότητα ζωής.
Χαρακτηριστικά παραδείγματα
Η Σιγκαπούρη είναι ένα από τα πιο πρόσφατα παραδείγματα πόλεων που ανήκουν στις λεγόμενες Blue Zones. O πολεοδομικός σχεδιασμός ενθαρρύνει τη σωματική άσκηση, την αναψυχή και έναν δραστήριο τρόπο ζωής για τους έξι εκατ. κατοίκους της. Αποδεικνύει μάλιστα ότι το να γίνει μια πόλη ευτυχισμένη, δεν αποτελεί επιφανειακή φιλοδοξία. Είναι μια επένδυση στην κοινωνική συνοχή και έχει αντίκτυπο στη συνολική ποιότητα ζωής σε καθημερινή βάση. Όσο απλοποιημένο και να ακούγεται, η βιώσιμη αρχιτεκτονική, η ανάπτυξη χώρων αναψυχής και τα εκτεταμένα δίκτυα ποδηλατοδρόμων είναι μια καλή αρχή για να αναπνεύσει ο αστικός ιστός.
Στην Κοπεγχάγη, όπου ο νεανικός πληθυσμός το καλοκαίρι πηγαίνει με ποδήλατο ακόμη και για κλάμπινγκ, υπάρχει μια μοναδική ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής. Περισσότερες μέρες διακοπών σε σύγκριση με άλλες χώρες, πράσινες υποδομές, εναλλακτικοί και ασφαλείς τρόποι μεταφοράς και υγειονομική περίθαλψη, είναι οι βασικοί παράγοντες που κατατάσσουν την πρωτεύουσα της Δανίας στις πιο ευτυχισμένες πόλεις του κόσμου, παρότι για έξι-επτά μήνες τον χρόνο κυριαρχεί το σκοτάδι και το φως της ημέρας κρατάει μόνο λίγες ώρες.
Το Φρίμοντ συνδυάζει τα πάντα
Πρόσφατη μελέτη σε 182 πόλεις των Ηνωμένων Πολιτειών απέδειξε ότι η ευτυχία τελικά έχει… ταχυδρομικό κώδικα. Η ιστοσελίδα WalletHub που αξιολογεί την ποιότητα ζωής χρησιμοποίησε 29 βασικά κριτήρια, δίνοντας προτεραιότητα στη συναισθηματική και σωματική ευεξία, το εισόδημα και την επαγγελματική απασχόληση, καθώς και την κοινότητα και το περιβάλλον. Ο Τσιπ Λούπο, αναλυτής της WalletHub, το έκανε με πιο απλά λόγια: «Ιδανική πόλη είναι εκείνη όπου οι άνθρωποι έχουν λογικά ωράρια εργασίας, σύντομες καθημερινές μετακινήσεις, ευνοϊκές καιρικές συνθήκες και μια κοινότητα με ανθρώπους που νοιάζονται ο ένας για τον άλλον». Η πόλη Φρίμοντ, που βρίσκεται στις νοτιανατολικές ακτές του Κόλπου του Σαν Φρανσίσκο, αποδείχτηκε ότι συνδυάζει τα πάντα. Διαθέτει το υψηλότερο ποσοστό νοικοκυριών, περίπου 80%, με ετήσιο εισόδημα άνω των 75.000 δολαρίων. Καταγράφει το πέμπτο υψηλότερο προσδόκιμο ζωής στα 82 χρόνια και το έβδομο χαμηλότερο ποσοστό κατάθλιψης.
Το Φρίμοντ μπορεί κανείς να το διασχίσει εύκολα με τα πόδια, ο καιρός είναι συνήθως ευχάριστος και ο κόσμος αθλείται σε καθημερινή βάση. Ένας ακόμη λόγος είναι η ποιότητα των προσωπικών σχέσεων, καθώς διατηρεί το μικρότερο ποσοστό χωρισμών και διαζυγίων στην Αμερική. Παράλληλα, είναι η πέμπτη, σύμφωνα με την έρευνα, πιο αλληλέγγυα και κοινωνικά ευαισθητοποιημένη πόλη, επιβεβαιώνοντας ότι η ισχυρή αίσθηση της κοινότητας είναι βασικό στοιχείο της καθημερινότητας.
Οι κάτοικοι που διατηρούν ισχυρούς δεσμούς με τη γειτονιά τους αισθάνονται μεγαλύτερη ασφάλεια. Συμμετέχουν περισσότερο στα κοινά, πηγαίνουν να ψηφίσουν, ανακυκλώνουν και είναι πιο πρόθυμοι να βοηθήσουν τους συμπολίτες τους. Μια πραγματικά ευτυχισμένη πόλη είναι εκείνη που ξεπερνά τα όρια των επιμέρους γειτονιών και καλλιεργεί μια ισχυρή αίσθηση κοινότητας, όπου όλοι οι κάτοικοι αντιμετωπίζονται ως ισότιμα μέλη της ίδιας κοινωνίας. Η συγκεκριμένη τάση στο Φρίμοντ είναι ξεκάθαρη, όπως και σε αρκετές ακόμη πόλεις των ΗΠΑ.
Μείωση των ανισοτήτων
Η ισότητα στις οικονομικές ευκαιρίες αποτελεί θεμέλιο μιας ευτυχισμένης πόλης. Αυτό προϋποθέτει πολιτικές που περιορίζουν τον κοινωνικό αποκλεισμό, καταργώντας εμπόδια που αντιμετωπίζουν ευάλωτες ομάδες, όπως τα άτομα με αναπηρία. Η κοινωνική ένταξη απαιτεί τη συνεργασία της κυβέρνησης και της τοπικής αυτοδιοίκησης, αλλά και επενδύσεις στην εκπαίδευση και την αγορά εργασίας. Είναι ο μόνος τρόπος ώστε οι πολίτες να αισθάνονται ότι διαθέτουν πραγματικές ευκαιρίες να πετύχουν τους στόχους τους. Ακόμη και οι πολιτικές για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής μπορούν να συμβάλουν στη μείωση των ανισοτήτων. Οι επενδύσεις σε ποδηλατοδρόμους, για παράδειγμα, δεν περιορίζονται μόνο στη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Προσφέρουν ταυτόχρονα οικονομικά προσιτές και ασφαλείς επιλογές μετακίνησης για όλους, ενισχύοντας την κοινωνική ισότητα.
Ανάμεσα σε όλα αυτά που κάνουν τους ανθρώπους μιας πόλης ευτυχισμένους, έχουν ξεχωριστή σημασία το φαγητό, η τέχνη και η νυχτερινή ζωή. Η άμεση πρόσβαση στον πολιτισμό που έρχεται μέσα από ζωντανές γειτονιές και ωραίους, καθαρούς τακτοποιημένους δρόμους. Είναι πιο εύκολο σε ένα όμορφο και προστατευμένο σκηνικό να δώσεις και να πάρεις χαμόγελα. Να αισθανθείς πιο ασφαλής.
Το Μπαθ της Αγγλίας, περίπου δύο ώρες μακριά από το Λονδίνο, αποτελεί εξαιρετικό παράδειγμα. Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς, σύμφωνα με την UNESCO, από το 1987. Γνωστό για τα αρχαία ρωμαϊκά λουτρά που διαθέτει, τα σύγχρονα Spa, την εξαιρετική γεωργιανή αρχιτεκτονική και τους χώρους όπου κυριαρχεί το πράσινο και η φύση. Ιδανικό μέρος για χαλάρωση και ευζωία. Σε πρόσφατη έρευνα του βρετανικού Time Out, αναδείχτηκε η πιο ευτυχισμένη πόλη στον κόσμο. Το 93% των κατοίκων συμφώνησε ότι η πόλη τους, τούς κάνει ευτυχισμένους και το 91% βρίσκει χαρά στις καθημερινές εμπειρίες που τους προσφέρει.
Το Μπαθ είναι ιδανικό για περιπάτους, βόλτες με πλοιάριο στα κανάλια, με εστιατόρια που προβάλλουν συνταγές από εποχικά προϊόντα, φεστιβάλ κωμωδίας, μουσικής και λογοτεχνίας, ένας μικρός παράδεισος που παραπέμπει στην ευδαιμονία του Αριστοτέλη. Το σκηνικό ήταν πάντα εκεί, όμως η σημερινή επιτυχία προήλθε από τη ζεστή σχέση των κατοίκων και την αγάπη για τον τόπο τους. Όπως θα έπρεπε να συμβαίνει σε κάθε πολιτισμένη κοινωνία.
Εξωτερική φωτογραφία: Getty Images/Ideal Image