Η UBS κατέγραψε τη μεγαλύτερη μεταβίβαση πλούτου στην ιστορία της ετήσιας έκθεσής της. Λιγότεροι άνθρωποι κληρονόμησαν περισσότερα χρήματα από ποτέ.
Ανάμεσα στους ενενήντα έναν ανθρώπους που έγιναν δισεκατομμυριούχοι από κληρονομιά μέσα στο 2025, ο νεότερος ήταν δεκαεννιά ετών. Ο γηραιότερος ενενήντα τεσσάρων. Κι οι δύο τους ανήκουν στην ίδια ομάδα -μέλη δύο μεγάλων γερμανικών φαρμακευτικών οικογενειών- μαζί με άλλους δεκατρείς. Ο πρώτος δεν ξέρει τον κόσμο πριν τα κινητά και ο δεύτερος γεννήθηκε πριν τελειώσει ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος. Ανάμεσά τους εβδομήντα πέντε χρόνια διαφορά, ένας φαρμακευτικός κολοσσός, και μια κληρονομιά που κανείς από τους δύο δεν ξέρει ακριβώς πώς να διαχειριστεί. Για τους ώμους του 19χρονου είναι πολύ νωρίς για του 94χρονου είναι πολύ αργά.
Η ετήσια έκθεση της UBS με τίτλο Billionaire Ambitions που δημοσιεύτηκε τον Δεκέμβριο του 2025, αποτυπώνει αριθμούς που αλλάζουν κλίμακα. Ενενήντα ένας κληρονόμοι, 64 άντρες και 27 γυναίκες, απέκτησαν την ιδιότητα του δισεκατομμυριούχου μέσω κληρονομιάς. Μαζί παρέλαβαν 297,8 δισεκατομμύρια δολάρια: 36% περισσότερα από ό,τι το 2024, με λιγότερους ανθρώπους να κληρονομούν. Το πλέγμα των δισεκατομμυριούχων που η UBS ονομάζει «διαγενεακούς» φτάνει πλέον τους 860 παγκοσμίως, με συνολικά περιουσιακά στοιχεία 4,7 τρισεκατομμυρίων δολαρίων. Σε χέρια που στην πλειονότητά τους δεν τα απέκτησαν μόνοι τους.
Η μεγάλη μεταβίβαση
Πίσω από τους αριθμούς κρύβεται μια διαδικασία που έχει ήδη αρχίσει να ανασχηματίζει τη γεωγραφία του παγκόσμιου πλούτου. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της εταιρείας διαχείρισης περιουσιών Cerulli Associates, έως το 2048 θα έχουν μεταβιβαστεί παγκοσμίως 124 τρισεκατομμύρια δολάρια από τη μια γενιά στην επόμενη -η μεγαλύτερη μεταβίβαση πλούτου σε ολόκληρη την ανθρώπινη ιστορία. Μόνο μέσα στο 2025, κύλησαν από χέρι σε χέρι εκτιμώμενα 6 τρισεκατομμύρια. Οι ΗΠΑ οδηγούν τον χορό, ακολουθούν Γαλλία, Γερμανία, Ελβετία, Ινδία. Η ίδια γεωγραφία που γνωρίζαμε εδώ και έναν αιώνα, λίγο πολύ, με μία διαφορά. Πιο συγκεντρωμένη.
Η Δυτική Ευρώπη κράτησε τον πρώτο ρόλο της χρονιάς: 48 κληρονόμοι παρέλαβαν 149,5 δισεκατομμύρια δολάρια. Ανάμεσά τους, η ομάδα των δεκαπέντε Γερμανών από τις δύο φαρμακευτικές δυναστείες, μια εικόνα που συμπυκνώνει την παραδοξότητα ολόκληρης της ιστορίας. Ένα δεκαεννιάχρονο παιδί κι ένας ενενηντατετράχρονος γέροντας απέκτησαν την ίδια ακριβώς μέρα την ίδια ιδιότητα, και η πιθανότητα να το βιώνουν με τον ίδιο τρόπο είναι, ας πούμε, μηδαμινή.
Το ερώτημα που η UBS αδυνατεί να απαντήσει είναι τι συμβαίνει ψυχολογικά στον άνθρωπο που λαμβάνει ξαφνικά ένα κεφάλαιο που δεν δημιούργησε.
Η σχετική βιβλιογραφία είναι πλούσια κι αντιφατική. Έρευνες των πανεπιστημίων Κορνέλ και Βοστόνης εντόπισαν ότι οι κληρονόμοι μεγάλης περιουσίας παρουσιάζουν υψηλότερα ποσοστά αγχώδους διαταραχής και κατάθλιψης από τους αυτοδημιούργητους πλούσιους. Όχι επειδή έχουν λιγότερα αλλά επειδή το ερώτημα «αξίζω;» μένει για πάντα ανοιχτό. Στην ψυχολογία του πλούτου υπάρχει ένα φαινόμενο που ονομάζεται “σύνδρομο ξαφνικού πλούτου: αποπροσανατολισμός και σύγχυση ταυτότητας που βιώνουν άτομα τα οποία έρχονται αντιμέτωπα με κεφάλαιο που υπερβαίνει κάθε προηγούμενο πλαίσιο της ζωής τους. Είναι, βέβαια, ένα σύνδρομο που λίγοι θα επέλεγαν να μην ζήσουν αν έπρεπε να αποφασίσουν.
Τι αλλάζει στις αγορές
Η ατομική ψυχολογία όμως δεν εξηγεί μόνο τον εαυτό της. Εξηγεί κι αγορές. Οι αγοραστικές συμπεριφορές των κληρονόμων διαφέρουν δομικά από αυτές των αυτοδημιούργητων, και αυτή η διαφορά έχει επιπτώσεις που οι αναλυτές μόλις τώρα αρχίζουν να χαρτογραφούν σε βάθος. Ο αυτοδημιούργητος πλούσιος επενδύει στο κεφάλαιο ως συνέχεια της λογικής που τον έφερε εκεί: έλεγχος, μέτρηση αποδοτικότητας, στρατηγική. Ο κληρονόμος, ιδίως ο νέος κληρονόμος, αυτός που δεν θυμάται ζωή χωρίς την ιδέα ότι κάπου εκεί έξω υπάρχει περιουσία, τείνει να αγοράζει αλλιώς. Η ανάλυση της αγοράς πολυτελείας εντοπίζει σταθερά μια υψηλότερη προτεραιοποίηση αισθητικής εμπειρίας έναντι χρηματικής αποτελεσματικότητας: τέχνη, ταξίδια ακριβά, ακίνητα με ιστορία -αγορές δηλαδή που δεν αποδίδουν με παραδοσιακούς όρους, αλλά που επιβεβαιώνουν ένα γούστο και μια ταυτότητα. Κι όταν η ταυτότητά σου χρειάζεται διαρκή επιβεβαίωση, αγοράζεις πολύ.
Αυτό εξηγεί κι ένα φαινόμενο που ο κλάδος παρατηρεί ήδη: η ευρωπαϊκή βιομηχανία πολυτέλειας έχει χάσει έδαφος έναντι των κινεζικών brands ανάμεσα στους αυτοδημιούργητους πλούσιους, αλλά εξακολουθεί να κυριαρχεί στις προτιμήσεις των κληρονόμων. Γιατί η ευρωπαϊκή πολυτέλεια πουλάει ιστορία, παράδοση, πιστοποιητικό γούστου. Πουλάει χρόνο. Κι αυτό ακριβώς χρειάζεται όποιος δεν μπορεί να αποδείξει την ταυτότητά του με άλλον τρόπο -γιατί δεν την έχει χτίσει ακόμα ο ίδιος.
Στην αγορά κατοικίας, η επίδραση είναι εξίσου μετρήσιμη. Η Sotheby’s International Realty καταγράφει 44% αύξηση στη διεθνή αγοραστική δραστηριότητα στις ΗΠΑ το 2025, και ένα σημαντικό μέρος της προέρχεται από κληρονόμους που διαφοροποιούν γεωγραφικά τα περιουσιακά τους στοιχεία. Το εισαγωγικό σημείο για ένα ακίνητο πολυτελείας στις ΗΠΑ έχει ανέλθει στα 1,3 εκατομμύρια δολάρια. Πριν από μια δεκαετία αυτό ήταν η κορυφή. Σήμερα είναι η αφετηρία. Όταν αλλάζει αυτή η λέξη -από «κορυφή» σε «αφετηρία»- αλλάζει σιωπηλά ολόκληρη η αγορά.
Η κληρονομιά δεν υπήρξε ποτέ ουδέτερο γεγονός. Οι Ρωμαίοι έχτιζαν νόμους γι’ αυτή. Οι Βικτωριανοί μυθιστοριογράφοι την έκαναν κεντρικό αφηγηματικό μοτίβο -όλος ο Ντίκενς είναι κληρονομιές που χάθηκαν ή βρέθηκαν την τελευταία στιγμή. Οι σύγχρονοι οικονομολόγοι τη συζητούν ως εμπόδιο στην κοινωνική κινητικότητα. Αυτό όμως που αλλάζει σήμερα είναι η κλίμακα, κι αυτό το ξέρουν όλοι. Αν η κληρονομιά ήταν πάντα ένας τρόπος να γράψεις το παρόν με τη μελάνη του παρελθόντος, τώρα αυτή η μελάνη είναι αρκετή για να ξαναγράψει τη γεωγραφία ολόκληρων αγορών. Κι ο 19χρονος κληρονόμος του γερμανικού φαρμακευτικού κολοσσού δεν χρειάζεται να σηκώσει το χέρι του για να συμβεί αυτό. Έχει ήδη συμβεί.
Φωτογραφίες: Getty Images/Ideal Image