Στα βάθη του ωκεανού ανακαλύπτοντας άγνωστα είδη και στέλνοντας το μήνυμα για άμεση λήψη μέτρων προστασίας των θαλασσών.
Μοιάζει με κινηματογραφική παραγωγή του Τζέιμς Κάμερον, όμως, πρόκειται για το ερευνητικό σκάφος OceanXplorer που δημιούργησαν ο δισεκατομμυριούχος Ρέι Ντάλιο με τον γιο του Μαρκ, με στόχο την καταγραφή αχαρτογράφητων θαλάσσιων περιοχών. Ο Ρέι Ντάλιο, ιδιοκτήτης της Bridgewater Associates -από τα μεγαλύτερα hedge fund στον κόσμο- ίδρυσε τον μη κερδοσκοπικό οργανισμό OceanX για την εξερεύνηση των ωκεανών, σε συνεργασία με τον γιο του, σκηνοθέτη και πρώην παραγωγό στο National Geographic.
Το όραμα πίσω από τη «γέννηση» του OceanX ήταν η κινηματογράφηση του βυθού της θάλασσας σε περιοχές που δεν έχουν ακόμα μελετηθεί από τους επιστήμονες, για να αποκαλυφθεί η πλούσια βιοποικιλότητά τους και η σημαντική αξία τους για τον πλανήτη, ώστε να αλλάξει ο τρόπος με τον οποίο ο άνθρωπος βλέπει και προστατεύει τους ωκεανούς. Σε συνδυασμό με προηγμένη τεχνολογία, τεχνητή νοημοσύνη, εικονική πραγματικότητα και υψηλού επιπέδου παραγωγή, το μοντέλο του OceanX πρωτοπορεί με σκοπό να κινητοποιήσει το παγκόσμιο κοινό προς αυτή την κατεύθυνση. Όλα αυτά, τη στιγμή που η θάλασσα καλύπτει περισσότερο από το 70% της επιφάνειας της Γης και παραμένει σε μεγάλο βαθμό αχαρτογράφητη κάτω από τα 200 μέτρα.
Από τον Κουστώ στο σήμερα
Ο Ρέι Ντάλιο, μιλώντας στο περιοδικό Tatler Asia, εξήγησε ότι η σχέση του με τη θάλασσα ξεκίνησε σε παιδική ηλικία από τα ντοκιμαντέρ του Γάλλου ωκεανογράφου και κινηματογραφιστή Ζακ-Ιβ Κουστώ. Οι εντυπωσιακές υποθαλάσσιες εικόνες τον γοήτευσαν και αργότερα τον οδήγησαν να θέλει να δημιουργήσει ένα σύγχρονο σκάφος εξερεύνησης, ικανό να συνεχίσει το έργο των πρωτοπόρων ωκεανογράφων. Το πάθος του για τη θάλασσα μεταδόθηκε και στα παιδιά του, τα οποία ασχολήθηκαν με την κατάδυση και ανέπτυξαν την ίδια αγάπη για τον αθέατο αυτόν κόσμο. Αυτά -μαζί με μερικά εκατομμύρια- ήταν τα κύρια συστατικά για τη δημιουργία του οργανισμού που δεν περιορίζεται στην παρατήρηση, αλλά επιχειρεί ενεργά να καταγράψει και να κατανοήσει τον θαλάσσιο κόσμο.
Στο ίδιο πνεύμα, ο γιος του, Μαρκ, συμβάλλει από την πλευρά της αφήγησης και της επικοινωνίας της επιστήμης στο ευρύ κοινό. Μέσα από κινηματογραφικές παραγωγές και καταγραφές των αποστολών, η OceanX δεν μένει μόνο στη συλλογή δεδομένων, αλλά επιχειρεί να μετατρέψει την επιστημονική έρευνα σε μια εμπειρία που μπορεί να αγγίξει το κοινό παγκοσμίως. Όπως λέει, η επιστήμη ενισχύεται όταν συνδυάζεται με την αφήγηση.
Τα δεδομένα είναι σημαντικά, αλλά το χτίσιμο μιας ιστορίας είναι απαραίτητο. Απόδειξη, το πρώτο βίντεο που σε συνεργασία με το ιαπωνικό τηλεοπτικό δίκτυο NHK και το Discovery Channel αποτύπωσε ένα γιγάντιο καλαμάρι, έπειτα από πολυετείς προσπάθειες της παγκόσμιας επιστημονικής κοινότητας, κεντρίζοντας το ενδιαφέρον του διεθνούς κοινού.
Σπουδαίες ανακαλύψεις
Με το ερευνητικό σκάφος OceanXplorer, σε μία από τις πιο σημαντικές αποστολές, κατέστη δυνατή η τοποθέτηση κάμερας-πομπού σε εξακαρχαρία, ο οποίος ζει στη λεγόμενη «ζώνη του λυκόφωτος» σε βάθος που ξεπερνά τα 900 μέτρα, κάτι που δεν είχε επιτευχθεί στο παρελθόν. Χάρη στον πομπό καταγράφηκε η συμπεριφορά του σχεδόν άγνωστου είδους στο φυσικό του περιβάλλον. Το OceanX έχει καταγράψει και όρκες να κυνηγούν μεγάπτερες φάλαινες και έχει αποτυπώσει τον ήχο που εκπέμπουν αρσενικά του είδους. Επιπλέον, το ερευνητικό πρόγραμμα έχει καταγράψει εικόνες ενός από τα μεγαλύτερα καλαμάρια του πλανήτη, το Taningia danae, στο φυσικό του περιβάλλον, ενώ έχουν παρατηρηθεί οργανισμοί που ζουν σε μεγάλο βάθος. Παράλληλα, η προσπάθεια της ομάδας έχει συμβάλλει στη δημιουργία τουλάχιστον 100 επιστημονικών εκθέσεων για θαλάσσια είδη και μικροοργανισμούς.
Ωκεανός σαν κάδος απορριμμάτων
Η αποκάλυψη αυτού του «κρυμμένου θησαυρού» αποκτά καθοριστικό ρόλο στην προσπάθεια προστασίας του θαλάσσιου οικοσυστήματος. Τη στιγμή, δε, που ο Ρέι Ντάλιο με θλίψη του αναγνωρίζει ότι η εικόνα των ωκεανών είναι ιδιαίτερα ανησυχητική, αφού η ανθρώπινη επίδραση λειτουργεί καταστροφικά. Όπως σχολιάζει χαρακτηριστικά, η ανθρωπότητα συχνά αντιμετωπίζει τη θάλασσα «σαν κάδο απορριμμάτων», συμπυκνώνοντας σε λίγες μόνο λέξεις την αγωνία του για την περιβαλλοντική υποβάθμιση και την ανάγκη για άμεση κινητοποίηση.
Παρά τις προκλήσεις, ο ίδιος δεν μοιάζει να παραιτείται. Παρότι δεν είναι βέβαιος αν μπορεί να αναστραφεί πλήρως η ζημιά που έχει ήδη γίνει, υποστηρίζει ότι το έργο του OceanX έχει ήδη σημαντικό αντίκτυπο, αφού η συνεργασία με τον ΟΗΕ και οι αποστολές σε περιοχές που μέχρι πρόσφατα δεν είχαν ποτέ ερευνηθεί συστηματικά, δείχνουν ότι το δίκτυο της πρωτοβουλίας επεκτείνεται ταχύτατα. Η συνεργασία μεταξύ των χωρών κι η συλλογική δράση δίνουν ελπίδα στον Ντάλιο ότι η εξερεύνηση των θαλασσών μπορεί να γίνει συλλογική υπόθεση.
Πράγματι, αν σκεφτεί κανείς ότι πριν περίπου 10 χρόνια μόνο το 6% του βυθού είχε χαρτογραφηθεί, ενώ το ποσοστό αυτό σήμερα ξεπερνά το 25%, και σε υψηλή ανάλυση, αποδεικνύεται ότι υπάρχει διάθεση για προσπάθεια. Σε αυτό το πλαίσιο, ο σκηνοθέτης Τζέιμς Κάμερον, ο οποίος συνεργάστηκε με τον οργανισμό για τη σειρά OceanXplorers που προβλήθηκε από το National Geographic, επεσήμανε την άμεση ανάγκη να κατανοήσουμε τον ωκεανό και τους οργανισμούς που αναπτύσσονται εκεί «επειδή οι ζωές τους, και οι δικές μας, εξαρτώνται από αυτόν».
Eισαγωγική φωτογραφία: ScreenShot Youtube/Good Morning America