Αργά αλλά σταθερά ο εργαζόμενος «σκουριάζει» στο γραφείο του και χάνει το ενδιαφέρον του για την εργασία του.
Είστε στο γραφείο και το βλέμμα σας πέφτει στην ώρα που αναγράφει η οθόνη του υπολογιστή σας. Μετράτε τις ώρες μέχρι να φύγετε και δυσκολεύεστε να βρείτε κάτι που να σας κινητοποιεί. Και αυτό, συνειδητοποιείτε ότι συμβαίνει συχνά μέσα στην ημέρα. Όχι επειδή δε σας ικανοποιεί η δουλειά σας ή οι σχέσεις σας με τους συναδέλφους σας είναι προβληματικές. Το πιθανότερο είναι να νιώθετε πως οι ικανότητές σας δεν αξιοποιούνται, ότι δεν υπάρχουν ερεθίσματα που θα αναδείξουν τα προσόντα σας και δεν έχετε ευκαιρίες να εξελιχθείτε. Με λίγα λόγια αισθάνεστε να «σκουριάζετε».
Τι είναι το rust out και πώς διαφέρει από το burnout;
Το φαινόμενο αυτό περιγράφεται ως «rust out» και συνδέεται με την πλήξη, την ανεπαρκή πνευματική διέγερση και την αίσθηση ότι η εργασία δεν προσφέρει πλέον ικανοποίηση. Δεν πρόκειται απλώς για μια κακή ή βαρετή ημέρα στο γραφείο, αλλά για πολλές βαρετές ημέρες στο γραφείο. Αργά, αλλά σταθερά χάνεται το ενδιαφέρον για την εργασία, όπως χάνονται οι προκλήσεις και η δημιουργικότητα. Κυριολεκτικά, πρόκειται μια «αργή διάβρωση του ενθουσιασμού». Η Βρετανίδα ψυχοθεραπεύτρια Πόλα Κόουλς επινόησε τον όρο «rust out» και σύμφωνα με την ίδια είναι το αποτέλεσμα χρόνιας πλήξης. Όταν με λίγα λόγια, ο εργαζόμενος κοιτάζει το ρολόι του και δε βλέπει την ώρα να φύγει από το γραφείο του.
Μπορεί τα τελευταία χρόνια να είναι δημοφιλής ο όρος burnout που συνδέεται με την εξάντληση από τις πολλές ώρες εργασίας, όμως, το «ξαδερφάκι» της επαγγελματικής εξουθένωσης αρχίζει να παρατηρείται ολοένα συχνότερα. Από τη μία οι απαιτήσεις, η πίεση και το άγχος μπορεί να οδηγήσουν στο πρώτο, από την άλλη η μονοτονία, η απουσία προοπτικής και το μειωμένο ενδιαφέρον είναι πιθανό να προκαλέσουν το δεύτερο. Τα δύο, ωστόσο δεν είναι ασύνδετα. Ο ψυχολόγος και ομότιμος καθηγητής Ψυχολογίας στο Διεθνές Χριστιανικό Πανεπιστήμιο στο Τόκιο (ICU), Τοσιάκι Σασάο, μιλώντας στους Japan Times περιγράφει τους δύο όρους κάπως έτσι: Όσοι έχουν burnout λένε «δε μπορώ να συνεχίσω να κάνω τόσα πολλά», ενώ εκείνοι με «rust out» λένε «δε μπορώ να συνεχίσω να κάνω μια δουλειά όπου με αξιοποιούν τόσο λίγο». Μερικοί εργαζόμενοι μπορεί να λένε και τα δύο.
Ποιες οι ενδείξεις
Αν το «rust out» δεν αντιμετωπιστεί εγκαίρως, μπορεί να οδηγήσει σε συμπτώματα επαγγελματικής εξουθένωσης. Μπορεί να πλήξει εργαζόμενους στην αρχή της σταδιοδρομίας τους, αλλά επηρεάζει και όσους έχουν παραμείνει στο ίδιο επίπεδο για μεγάλο χρονικό διάστημα. Ποιες, όμως, είναι οι ενδείξεις που πρέπει να μας προβληματίσουν; Λίγες στιγμές βαρεμάρας είναι φυσιολογικές. Ένα διάλειμμα για καφέ ή μια σύντομη κουβέντα με έναν συνάδελφο μπορεί να λειτουργήσουν θετικά.
Όταν, όμως, η πλήξη γίνεται καθημερινότητα και επηρεάζει τη διάθεση και τη λειτουργικότητα, πρέπει να διερευνήσουμε τα αίτια. Όταν οι ημέρες μοιάζουν ατελείωτες, η σκέψη πηγαίνει στο πότε θα φύγετε από το γραφείο, αν θεωρείτε ότι οι ικανότητές σας μένουν ανεκμετάλλευτες, όταν δυσκολεύεστε να συγκεντρωθείτε ή είστε αναβλητικοί κι η εργασία γίνεται διεκπεραιωτικά, με συχνή την ανάγκη για άσκοπες περιηγήσεις στο διαδίκτυο, τότε είναι πιθανό να βιώνετε «rust out». Το φαινόμενο δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως τεμπελιά ή έλλειψη επαγγελματισμού, αλλά μπορεί να αποκαλύπτει αναντιστοιχία ανάμεσα στις ανάγκες και τις δυνατότητες του εργαζομένου και σε όσα του προσφέρει ο ρόλος του. Σύμφωνα με την Κόουλς, η… σκουριά μπορεί να οδηγήσει σε κατάθλιψη, υπνηλία, ενώ οι εργοδότες μπορεί να παρατηρήσουν απουσίες, λάθη, ακόμη και ατυχήματα.
Πώς αντιμετωπίζεται
Σε αρκετές περιπτώσεις, μικρές αλλά ουσιαστικές αλλαγές στον τρόπο οργάνωσης της καθημερινότητας μπορούν να δημιουργήσουν νέες προοπτικές. Οι εργοδότες, συστήνουν οι ειδικοί, πρέπει να μιλήσουν με το προσωπικό ώστε να εντοπίσουν τι προκαλεί τη δυσαρέσκεια, στη συνέχεια να διασφαλίσουν ότι τα καθήκοντα των εργαζομένων βρίσκονται στη σφαίρα του αντικειμένου τους, να αξιοποιήσουν καλύτερα τις ικανότητές τους και να τους επιβεβαιώσουν ότι η εργασία τους έχει θετικό αντίκτυπο στην εταιρία. Οι εργαζόμενοι από τη δική τους πλευρά μπορούν να θέσουν νέους στόχους με την εκμάθηση μιας νέας δεξιότητας, τη συμμετοχή σε ένα πιο απαιτητικό πρότζεκ ή την ανάληψη μιας πρωτοβουλίας. Αν, παρά τις προσπάθειες δεν υπάρχουν πραγματικές ευκαιρίες εξέλιξης, τότε μπορεί να χρειάζεται να εξεταστούν νέοι ρόλοι ή διαφορετική επαγγελματική πορεία. Στην περίπτωση, δε, που η απώλεια ενδιαφέροντος συνοδεύεται από θλίψη ή έντονο άγχος, συστήνεται η συζήτηση με ειδικό ώστε να κατανοηθούν τα αίτια και να αναζητηθεί η καλύτερη αντιμετώπιση.
Στόχος, όπως επισημαίνει ο Σασάο, είναι η εργασία να βοηθά στην ανάπτυξη του εργαζομένου όχι να τον πνίγει και όταν προκύπτουν δυσκολίες, να αντιμετωπίζονται με ειλικρίνεια αντί να κρύβονται κάτω από το χαλί. Σύμφωνα με τον καθηγητή η πρόληψη της επαγγελματικής εξουθένωσης προστατεύει τους ανθρώπους από το να αναλώνονται από την εργασία τους και η πρόληψη του «rust out» τους προστατεύει από το να χαθούν μέσα σε αυτήν.
Εξωτερική φωτογραφία: Pexels