Του Θάνου Τριανταφύλλου
Ο ηγέτης των «Τόρις» David Cameron σε κείμενο του το 2006 προσδιόριζε την κοινωνική οικονομία ως το μοντέλο εκείνο που «περιλαμβάνει επιχειρήσεις που λειτουργούν σύμφωνα με τους κανόνες της αγοράς, έχοντας, όμως, κοινωνικό προσανατολισμό».
Επιπλέον, σύμφωνα με τον Cameron «οι κοινωνικές επιχειρήσεις χρειάζονται επιχειρηματίες με εμπειρία στην διαχείριση πετυχημένων οργανισμών, που να διαθέτουν όμως παράλληλα κοινοτική συνείδηση και εθελοντές».
Αναμφίβολα ο 21ος αιώνας έχει μία μεγάλη πρόκληση ante portas. Περισσότερες δουλειές για περισσότερους ανθρώπους.
Είτε η αιτία της κρίσης εδράζεται στην κρίση του παραγωγικού μοντέλου που πιστεύουν οι φιλελεύθεροι, είτε στην υπερσυσσώρευση του κεφαλαίου που πρεσβεύουν οι μαρξιστές, το ζήτημα είναι πως ο 21ος αιώνας έχει ανάγκη πρώτιστα για την δημιουργία μιας νέας κοινωνίας ευθύνης.
Η αλήθεια είναι πως στην Ελλάδα το μοντέλο της κοινωνικής οικονομίας η αλλιώς ο τρίτος πυλώνας της οικονομίας αποτελούσε για πολλά χρόνια μια terra incognita. Και αυτό γιατί εκτός των άλλων παθογενειών, ο τομέας που θα όφειλε να συναρθρώνει τους πολυποίκιλους τομείς έκφρασης μιας σύγχρονης και δυναμικής κοινωνικής επιχειρηματικότητας δεν είχε ακόμη διαρρήξει τις σχέσεις του με τους δεσμούς φιλανθρωπικής και συνεργατικής δράσης. Κυρίως όμως δεν είχε καταφέρει να διατηρήσει την διακριτικότητά του σε σχέση με τον ιδιωτικό τομέα, το κράτος και τους ευρύτερους φορείς δημόσιας διοίκησης.
Για να μην είμαστε όμως εντελώς άδικοι, πρόσφατα έχουν γίνει σημαντικά βήματα στη χώρα μας. Τέτοιο παράδειγμα είναι η συνέργεια της Κεντρικής Ένωσης Δήμων και Κοινοτήτων με τα Ελληνικά Ταχυδρομεία. Οι δυο πλευρές έχουν υπογράψει από τον Δεκέμβριο κοινωνική συμφωνία συνεργασίας, στο πλαίσιο της οποίας, επιλύονται προβλημάτων που άπτονται της τοπικής αυτοδιοίκησης σχετικά με την παροχή Καθολικών Ταχυδρομικών Υπηρεσιών στην ελληνική επικράτεια, καθώς και την πιθανότητα παροχής εξειδικευμένων υπηρεσιών στους δήμους της χώρας.
Τέτοιες υπηρεσίες είναι η επίλυση του προβλήματος των γραμματοθυρίδων εξωτερικών χώρων για τις περιοχές όπου υπάρχει ελλιπής ονοματοδοσία οδών, το πρόγραμμα «Φάρμακα στο σπίτι» για δημότες που έχουν αποδεδειγμένα αδυναμία μετακίνησης. Πάνω από όλα όμως αυτή η συμφωνία περιλαμβάνει την αντιμετώπιση της τοπικής ανεργίας, όπου τα ΕΛΤΑ θα μπορούν να προσλαμβάνουν εργαζόμενους για να καλύπτουν εποχικές ανάγκες τους από Κοινωνικές Συνεταιριστικές Επιχειρήσεις, στις οποίες συμμετέχει ή εποπτεύει κάθε Δήμος.
Όπως τονίζει ο Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος των ΕΛΤΑ «η βασική διαφοροποίηση της συνεταιριστικής δράσης, με όποια μορφή αυτή πάρει, είναι η αξιοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού, η δημοκρατική οργάνωση, ο έλεγχος και η διαφάνεια σε όλες τις φάσεις της παραγωγής προϊόντων και υπηρεσιών. Δηλαδή με άλλα λόγια με άλλον τρόπο ξαναμπαίνει το ζήτημα της δημοκρατίας, σε σύγκριση με πολιτικές που απαιτούν τον περιορισμό της», συμπληρώνοντας πως είναι «απαραίτητες προϋποθέσεις για την ανάπτυξη της κοινωνικής οικονομίας είναι αφενός η απλούστευση και πλαστικότητα του θεσμικού πλαισίου, αφετέρου η προσαρμογή της εκπαιδευτικής διαδικασίας στις εκάστοτε παρουσιαζόμενες ανάγκες των συνεταίρων και τέλος η παροχή υποστηρικτικών υπηρεσιών σε όλα τα στάδια».
Οφείλουμε να ξεκαθαρίσουμε ότι τα εγχειρήματα του τρίτου τομέα ούτε υπάγονται σε ένα ενιαίο ιδεολογικό πλαίσιο ούτε ανήκουν δικαιωματικά σε έναν διακριτό πολιτικό χώρο. Η κοινωνική οικονομία μπορεί να έχει πολλές αναγνώσεις, νεοφιλελεύθερες, σοσιαλδημοκρατικές, ριζοσπαστικές, ανάλογα με την βιβλιογραφία.
Θυμόμαστε την κ. Ρένα Δούρου να την εντάσσει στο προεκλογικό της πρόγραμμα για την Περιφέρεια Αττικής αλλά και τον Αντώνη Σαμαρά να δίνει διαλέξεις επί του θέματος σχεδόν 5 χρόνια πριν.
Σε κάθε περίπτωση αν και υπάρχει μεγάλη ανομοιογένεια ανάμεσα στα εγχειρήματα ως προς τις ανάγκες που έρχονται να καλύψουν τα διάφορα κοινωνικά σχήματα, εν τούτοις, μπορούν να αποτελέσουν ένα εναλλακτικό μοντέλο οικονομικής, επιχειρηματικής, παραγωγικής και κοινωνικής δραστηριότητας.