Η εμμονή του Ντόναλντ Τραμπ με τη Γροιλανδία λειτουργεί ως μια… παγωμένη υπενθύμιση προς τους Ευρωπαίους και όχι μόνο για το ότι καμία συμφωνία δεν είναι ποτέ οριστική.
Ο Τραμπ ανακοίνωσε την επιβολή δασμών 10%, με συνολική αύξηση στο 25% από τον Ιούνιο, σε οκτώ ευρωπαϊκές χώρες -μεταξύ αυτών και τη Δανία- επειδή δήλωσαν ότι θα προχωρήσουν σε περιορισμένης κλίμακας στρατιωτικές ασκήσεις του ΝΑΤΟ στη Γροιλανδία, ως απάντηση στην κλιμακούμενη ρητορική πίεση από την Ουάσιγκτον.
Αν και δεν είναι βέβαιο ότι οι δασμοί θα τεθούν τελικά σε ισχύ, η απειλή συνιστά μια ωμή κλιμάκωση και ευθεία προσβολή προς στενούς συμμάχους των ΗΠΑ, υπονομεύοντας τη συμφωνία εμπορικής εκεχειρίας ΗΠΑ–ΕΕ που είχε επιτευχθεί μόλις έξι μήνες νωρίτερα, στο θέρετρο Turnberry στη Σκωτία.
Η ευρωπαϊκή αντίδραση ήταν άμεση. Ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ χαρακτήρισε την απειλή δασμών «εντελώς λανθασμένη», ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν τη χαρακτήρισε «απαράδεκτη», ενώ ο Σουηδός πρωθυπουργός Ουλφ Κρίστερσον δήλωσε ότι η χώρα του δεν πρόκειται να «εκβιαστεί».
Ανώτερο στέλεχος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ζήτησε να «παγώσει» η εμπορική εκεχειρία ΕΕ–ΗΠΑ που είχε συμφωνηθεί τον Ιούλιο με τον Τραμπ, ενώ, οι πρέσβεις των κρατών-μελών της ΕΕ αναμένεται να συνεδριάσουν σήμερα Κυριακή για να εξετάσουν τα επόμενα βήματα.
Όπως αναφέρει το Bloomberg το μήνυμα των δασμών αναδεικνύει, παράλληλα, ορισμένα βασικά χαρακτηριστικά της δεύτερης προεδρικής θητείας Τραμπ: όλα μπαίνουν στο τραπέζι της διαπραγμάτευσης, οι συμμαχίες αντιμετωπίζονται με καχυποψία και η ισχύς -μαζί με τη μόχλευση- κυριαρχούν.
«Όσοι πίστευαν ότι ο δεύτερος χρόνος θα ήταν περίοδος σταθερότητας στους δασμούς, θα πρέπει να καταλάβουν ότι μοιάζει πολύ με τον πρώτο», σχολίασε ο Τζος Λίπσκι, επικεφαλής διεθνών οικονομικών στο Atlantic Council. Όπως είπε, η αντίδραση της Ευρώπης θα είναι ενιαία, τόσο λόγω της ομοφωνίας στο ζήτημα της Γροιλανδίας όσο και επειδή η Ευρώπη έχει ήδη πληρώσει πολιτικό κόστος για τη συμφωνία του Turnberry.
Οι δασμοί που απείλησε να επιβάλει ο Τραμπ αφορούν τη Δανία, τη Νορβηγία, τη Σουηδία, τη Γαλλία, τη Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο, την Ολλανδία και τη Φινλανδία. Την ίδια ώρα, στη Δανία πραγματοποιούνται διαδηλώσεις ενάντια σε κάθε ενδεχόμενο αμερικανικού ελέγχου της Γροιλανδίας.
Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε το γεγονός ότι η απειλή δασμών διατυπώθηκε αφότου οι συγκεκριμένες χώρες -μερικές από τις παλαιότερες συμμάχους των ΗΠΑ και όλες μέλη του ΝΑΤΟ- ανακοίνωσαν ότι θα στείλουν μόλις λίγες δεκάδες στρατιώτες για κοινή άσκηση στη Γροιλανδία.
«Δεν μιλάμε για το Ιράν, μιλάμε για τη Δανία», σχολίασε ο αναλυτής εμπορίου Σκοτ Λινσικόμ, επισημαίνοντας ότι η κίνηση αυτή «θα εξοργίσει πολλούς».
Στο εσωτερικό των ΗΠΑ, η αντίδραση ήταν επίσης έντονη. Ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής Θομ Τίλις και η Δημοκρατική Τζιν Σαχίν κάλεσαν από κοινού την κυβέρνηση Τραμπ «να σταματήσει τις απειλές και να ξεκινήσει τη διπλωματία». Οι επικεφαλής της διακομματικής ομάδας του ΝΑΤΟ στη Γερουσία προειδοποίησαν ότι «η συνέχιση αυτής της πορείας είναι κακή για την Αμερική, τις επιχειρήσεις της και τους συμμάχους της».
Το αν ο Τραμπ εξετάζει σοβαρά το ενδεχόμενο εισβολής στη Γροιλανδία παραμένει ασαφές, αν και έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο. Ο αναπληρωτής προσωπάρχης του Λευκού Οίκου, Στίβεν Μίλερ, δήλωσε στο Fox News ότι η Ευρώπη «ζεί εις βάρος» των ΗΠΑ και ότι η τύχη της Γροιλανδίας πρέπει να αντικατοπτρίζει ποιος έχει την ισχύ να την προστατεύσει —παρότι, ως τμήμα της Δανίας, τυχόν επίθεση θα μπορούσε να ενεργοποιήσει το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ.
«Η Δανία είναι μια μικρή χώρα, με μικρή οικονομία και μικρό στρατό. Δεν μπορεί να υπερασπιστεί τη Γροιλανδία», δήλωσε ο Μίλερ, υποστηρίζοντας ότι η Κοπεγχάγη έχει αποτύχει να ελέγξει, να αναπτύξει και να κατοικήσει την περιοχή.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αντέδρασε, με την εκπρόσωπό της Ανίτα Χίπερ να υπενθυμίζει ότι η Γροιλανδία, ως μέρος της Δανίας, καλύπτεται κατ’ αρχήν και από τη ρήτρα αμοιβαίας αλληλεγγύης του Άρθρου 42.7 της Συνθήκης της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Για πρώτη φορά, χώρες του ΝΑΤΟ βρίσκονται αντιμέτωπες με οικονομική πίεση από κράτος-μέλος της ίδιας συμμαχίας, προκειμένου να στηρίξουν την ιδέα μιας βίαιης εδαφικής κατάληψης -μια εξέλιξη που ξεπερνά ακόμη και τα όρια της δηλωμένης πολιτικής ανταλλαγμάτων που ακολουθεί ο Τραμπ.
Μέχρι σήμερα, οι Ευρωπαίοι ηγέτες επιδίωκαν κυρίως να κατευνάσουν τον Τραμπ μέσω συμφωνιών, αποφεύγοντας την ευθεία σύγκρουση, ιδίως καθώς χρειάζονται τη στήριξη των ΗΠΑ προς την Ουκρανία απέναντι στη ρωσική επιθετικότητα. Ωστόσο, η υπόθεση της Γροιλανδίας φαίνεται να αλλάζει τους υπολογισμούς.
Όπως σημειώνουν αναλυτές, η μέχρι πρότινος στρατηγική κατευνασμού δεν προσέφερε τελικά τη σταθερότητα που αναζητούσαν οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και οι αγορές. «Η μόνη χώρα που κατάφερε να κάνει τον Τραμπ να υποχωρήσει ήταν η Κίνα -και το έκανε με επιθετικά αντίμετρα», υπογράμμισε ο Λινσικόμ.
Οι δασμοί που συνδέονται με τη Γροιλανδία ενδέχεται τελικά να μην εφαρμοστούν, καθώς ο Τραμπ ίσως επιχειρήσει να τους επιβάλει μέσω νομοθεσίας που εξετάζεται από το Ανώτατο Δικαστήριο. Ακόμη κι αν η πιθανότητα ενεργοποίησής τους θεωρείται χαμηλή, η απειλή από μόνη της επαναφέρει την αβεβαιότητα στο προσκήνιο.
Ο Ρεπουμπλικανός βουλευτής Ντον Μπέικον προειδοποίησε ότι το Κογκρέσο θα πρέπει να ανακτήσει τις αρμοδιότητες επιβολής δασμών, ενώ άφησε να εννοηθεί ότι μια εισβολή στη Γροιλανδία θα μπορούσε να οδηγήσει ακόμη και σε καθαίρεση του προέδρου. Από την πλευρά των Δημοκρατικών, ο γερουσιαστής Ρον Γουάιντεν χαρακτήρισε την απειλή «ανώφελη ιμπεριαλιστική φαντασίωση», ενώ ο επικεφαλής της κοινοβουλευτικής ομάδας στη Γερουσία, Τσακ Σούμερ, ανακοίνωσε πρωτοβουλία για μπλοκάρισμα των δασμών.
Διαβάστε ακόμη
Γιατί η JP Morgan δεν προβλέπει μείωση των επιτοκίων από τη Fed για το 2026
Νικόλαος Στασινόπουλος: Η «βαριά σφραγίδα» του μεγαλύτερου Έλληνα βιομήχανου
Διαμάντια για όλους: Ποιοι σνομπάρουν τους πολύτιμους λίθους που δημιουργούνται στο εργαστήριο
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα