Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι ο πόλεμος με το Ιράν βρίσκεται «πολύ κοντά» στην ολοκλήρωσή του, την ώρα που προανήγγειλε νέα στρατιωτικά πλήγματα μέσα στις επόμενες δύο έως τρεις εβδομάδες.
Σε διάγγελμα σε ώρα υψηλής τηλεθέασης την Τετάρτη, ο Τραμπ παρουσίασε τη σύγκρουση ως επιτυχημένη, υποστηρίζοντας ότι η επιχείρηση έχει σχεδόν επιτύχει τους στρατιωτικούς της στόχους. Μεταξύ αυτών, όπως είπε, περιλαμβάνεται η καταστροφή ιρανικών βαλλιστικών πυραύλων και drones, καθώς και σημαντικών τμημάτων της αεροπορίας, του ναυτικού και της βιομηχανικής βάσης της χώρας. Εκτίμησε ότι οι κινήσεις αυτές θα αποτρέψουν την αποσταθεροποίηση της περιοχής από συμμάχους της Τεχεράνης και θα περιορίσουν την πορεία της προς την απόκτηση πυρηνικών όπλων.
«Απόψε είμαι στην ευχάριστη θέση να πω ότι αυτοί οι βασικοί στρατηγικοί στόχοι βρίσκονται κοντά στην ολοκλήρωση», δήλωσε από τον Λευκό Οίκο σε ομιλία περίπου 20 λεπτών. «Θα τελειώσουμε τη δουλειά και θα τη τελειώσουμε πολύ γρήγορα. Είμαστε πολύ κοντά».
Η ομιλία πραγματοποιήθηκε σε μια περίοδο κατά την οποία ο Αμερικανός πρόεδρος φαίνεται να αναζητά διέξοδο από μια σύγκρουση που έχει ξεφύγει από τον αρχικό έλεγχο.
Αντί να καθησυχάσει τις αγορές, ορισμένες από τις δηλώσεις του προκάλεσαν αναταράξεις στους επενδυτές. Οι αποδόσεις των αμερικανικών ομολόγων αυξήθηκαν, το δολάριο ενισχύθηκε και οι τιμές του πετρελαίου κατέγραψαν άνοδο, ενώ τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης των αμερικανικών μετοχών υποχώρησαν.
Ο Τραμπ προειδοποίησε ότι οι στρατιωτικές επιχειρήσεις ενδέχεται να κλιμακωθούν, σημειώνοντας ότι «τις επόμενες δύο έως τρεις εβδομάδες θα τους γυρίσουμε στη λίθινη εποχή, εκεί όπου ανήκουν».
Παράλληλα, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο διπλωματικής λύσης, λέγοντας ότι «οι συζητήσεις συνεχίζονται». Ωστόσο, προειδοποίησε ότι αν δεν υπάρξει συμφωνία, οι ΗΠΑ θα πλήξουν «όλους τους σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας πολύ σκληρά και πιθανότατα ταυτόχρονα».
Πριν από την ομιλία Τραμπ, ο πρόεδρος του Ιράν Μασούντ Πεζεσκιάν προχώρησε σε μια ασυνήθιστη κίνηση, δημοσιοποιώντας επιστολή προς τον αμερικανικό λαό, στην οποία υποστήριξε ότι η χώρα του δεν τρέφει εχθρότητα προς τις ΗΠΑ. Προειδοποίησε ότι «η συνέχιση της αντιπαράθεσης είναι πιο δαπανηρή και μάταιη από ποτέ», επισημαίνοντας ότι οι επιθέσεις σε ενεργειακές και βιομηχανικές υποδομές πλήττουν άμεσα τον ιρανικό λαό.
Ο Ροντρίγκο Κατρίλ, στρατηγικός αναλυτής συναλλάγματος της National Australia Bank, εκτίμησε ότι η στρατηγική «κλιμάκωσης για αποκλιμάκωση» που ακολουθεί ο Τραμπ δεν είναι χωρίς ρίσκο.
«Η αγορά φαίνεται να εστιάζει στο ότι ο πόλεμος δεν έχει τελειώσει, οι ΗΠΑ επιδιώκουν κλιμάκωση και ελπίζουν ότι αυτό θα αναγκάσει το Ιράν να προχωρήσει σε συμφωνία», σημείωσε.
Τα Στενά του Ορμούζ, κρίσιμο πέρασμα για περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου, παραμένουν σε μεγάλο βαθμό κλειστά από την έναρξη των εχθροπραξιών, προκαλώντας σοβαρές οικονομικές πιέσεις. Η κατάσταση έχει κρατήσει τους επενδυτές σε εγρήγορση, με το Brent να καταγράφει άνοδο περίπου 60% από την αρχή του πολέμου και τη βενζίνη στις ΗΠΑ να ξεπερνά τα 4 δολάρια το γαλόνι.
Ο Τραμπ έχει υποστηρίξει ότι οι ενεργειακές πιέσεις θα υποχωρήσουν μετά το τέλος της σύγκρουσης, χωρίς ωστόσο να παρουσιάσει συγκεκριμένο σχέδιο για το πώς οι ΗΠΑ θα πείσουν το Ιράν να επιτρέψει την επανέναρξη της ναυσιπλοΐας στα Στενά. Παράλληλα, κάλεσε τους συμμάχους που εξαρτώνται από το πετρέλαιο της Μέσης Ανατολής να «αναλάβουν την ευθύνη για το πέρασμα αυτό».
«Πρέπει να το διασφαλίσουν και να το προστατεύσουν», δήλωσε.
Πολιτικοί κίνδυνοι
Η απόφαση του Τραμπ να απευθυνθεί στο έθνος αντανακλά την αυξανόμενη πίεση που δέχεται να αποσαφηνίσει τους στόχους του πολέμου προς το αμερικανικό κοινό.
Σε αρκετά σημεία, η ομιλία του θύμιζε περισσότερο έναρξη σύγκρουσης παρά τοποθέτηση έπειτα από περισσότερο από έναν μήνα πολεμικών επιχειρήσεων. Ξεκίνησε λέγοντας ότι θέλει να εξηγήσει «γιατί η Επιχείρηση Epic Fury είναι απαραίτητη για την ασφάλεια της Αμερικής και του ελεύθερου κόσμου».
Μια παρατεταμένη σύγκρουση ενέχει πολιτικούς κινδύνους για τον Τραμπ και το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου που θα κρίνουν τον έλεγχο του Κογκρέσου. Δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι σημαντικό ποσοστό των Αμερικανών ήδη αποδοκιμάζει τη σύγκρουση με το Ιράν, ενισχύοντας τις πιέσεις σε ένα κόμμα που δυσκολεύεται να ανατρέψει τις αρνητικές εντυπώσεις για την οικονομική πολιτική του προέδρου. Ο πόλεμος απειλεί να επιδεινώσει περαιτέρω τις ανησυχίες για το κόστος ζωής.
Την Τετάρτη, ο Τραμπ κάλεσε τους Αμερικανούς να δείξουν υπομονή και να «βάλουν τη σύγκρουση στη σωστή της διάσταση», υπενθυμίζοντας ότι η συμμετοχή των ΗΠΑ στον Α’ και Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, στον Πόλεμο της Κορέας, στο Βιετνάμ και στο Ιράκ διήρκεσε χρόνια, ενώ η σύγκρουση με το Ιράν μετρά μόλις 32 ημέρες.
Ο πρόεδρος εξέφρασε επίσης τη θλίψη του για τους 13 Αμερικανούς στρατιωτικούς που σκοτώθηκαν, τονίζοντας όμως ότι οι απώλειες αυτές ενίσχυσαν την αποφασιστικότητά του να συνεχίσει μέχρι την επίτευξη των στόχων.
Από την αρχή της σύγκρουσης, ο Τραμπ και οι συνεργάτες του έχουν στείλει αντιφατικά μηνύματα.
Από τη μία, έχει δηλώσει ότι ο πόλεμος θα τελειώσει γρήγορα, ενώ ταυτόχρονα προχωρά σε νέες απειλές κατά του Ιράν. Έχει επίσης αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο συμφωνίας με την Ισλαμική Δημοκρατία, για να υποστηρίξει στη συνέχεια ότι κάτι τέτοιο δεν είναι απαραίτητο για τον τερματισμό των εχθροπραξιών.
Αντίστοιχα αντιφατική είναι και η στάση του απέναντι στους συμμάχους των ΗΠΑ, δηλώνοντας άλλοτε ότι δεν χρειάζεται τη βοήθειά τους και άλλοτε επικρίνοντάς τους επειδή δεν παρεμβαίνουν.
Στα πρώτα στάδια της σύγκρουσης είχε κάνει λόγο για αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν και για συμμετοχή των ΗΠΑ στην επιλογή νέας ηγεσίας, για να υποστηρίξει αργότερα ότι η αλλαγή αυτή έχει ήδη συντελεστεί μετά από κύματα επιθέσεων που εξόντωσαν κορυφαίους στρατιωτικούς και πολιτικούς αξιωματούχους.
Ωστόσο, ο πολιτικός προσανατολισμός και η θεολογική βάση του ιρανικού καθεστώτος παραμένουν αμετάβλητα.
Πτώση στις αγορές και άλμα στο πετρέλαιο
Οι διεθνείς αγορές υποχώρησαν και το δολάριο ενισχύθηκε, καθώς οι επενδυτές παρέμειναν επιφυλακτικοί μετά τη νέα προειδοποίηση του Προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ότι η Ουάσινγκτον θα πλήξει το Ιράν «εξαιρετικά σκληρά» μέσα στις επόμενες δύο έως τρεις εβδομάδες, διαψεύδοντας τις ελπίδες για σαφή ένδειξη τερματισμού της σύγκρουσης.
Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης στις ΗΠΑ υποχώρησαν, ενώ ένας δείκτης μετοχών Ασίας-Ειρηνικού κατέγραψε απώλειες έως και 1,7% λίγο μετά την έναρξη της ομιλίας του Τραμπ. Στην περιοχή, οι μετοχές της Νότιας Κορέας και της Ιαπωνίας ηγήθηκαν της πτώσης.
Η εύθραυστη ανοδική πορεία των διεθνών αγορών μετοχών, που είχε βασιστεί στις προσδοκίες για τερματισμό του πολέμου με το Ιράν, ανακόπηκε απότομα όταν ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ σηματοδότησε νέα κλιμάκωση, προειδοποιώντας ότι η Ουάσινγκτον θα πλήξει το Ιράν «εξαιρετικά σκληρά» μέσα στις επόμενες δύο έως τρεις εβδομάδες. Το πετρέλαιο κατέγραψε ισχυρή άνοδο.
Ο δείκτης MSCI Ασίας-Ειρηνικού υποχώρησε κατά 1,5%, ανατρέποντας την πρόσφατη ανάκαμψη από τον χειρότερο μήνα των τελευταίων 17 ετών, καθώς η ομιλία Τραμπ περιόρισε τις ελπίδες για γρήγορη λήξη της σύγκρουσης. Τα futures των βασικών χρηματιστηριακών δεικτών σε ΗΠΑ και Ευρώπη σημείωσαν πτώση περίπου 1%, προμηνύοντας διεύρυνση των απωλειών μετά από δύο ημέρες ανόδου, εν μέσω ανησυχιών ότι ένας παρατεταμένος πόλεμος θα διατηρήσει υψηλές τις τιμές ενέργειας και θα επιβαρύνει την παγκόσμια ανάπτυξη.
Το Brent ενισχύθηκε κατά 5%, ξεπερνώντας τα 106 δολάρια ανά βαρέλι, καθώς η σύγκρουση κρατά ουσιαστικά κλειστά τα Στενά του Ορμούζ. Το δολάριο ισχυροποιήθηκε, ενισχύοντας τον ρόλο του ως ασφαλές καταφύγιο εν μέσω γεωπολιτικής έντασης. Τα αμερικανικά κρατικά ομόλογα υποχώρησαν, με την απόδοση του 10ετούς να αυξάνεται κατά τέσσερις μονάδες βάσης στο 4,36%. Τα πολύτιμα μέταλλα κινήθηκαν πτωτικά, με το ασήμι να χάνει περίπου 3%.
Ο Τζουνπέι Τανάκα της Pictet Asset Management σημείωσε ότι η αγορά ανέμενε σημάδια αποκλιμάκωσης, όμως αντ’ αυτού ο Τραμπ άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο κλιμάκωσης, προειδοποιώντας για σφοδρά πλήγματα, ακόμη και σε ενεργειακές υποδομές του Ιράν, αν δεν υπάρξει συμφωνία. Αυτό, όπως είπε, λειτουργεί αρνητικά για τις μετοχές.
Ο Κεν Γουόνγκ της Eastspring Investments τόνισε ότι η αγορά εξακολουθεί να αποτιμά τις συνέπειες των εξελίξεων στη Μέση Ανατολή, με το βασικό ερώτημα να είναι πόσο βαθιά θα επηρεάσουν την παγκόσμια οικονομία τους επόμενους μήνες. Σύμφωνα με τον ίδιο, τα σοκ στις τιμές του πετρελαίου μειώνουν τις πιθανότητες μείωσης επιτοκίων από τη Federal Reserve.
Ο Τομό Κινοσίτα της Invesco επεσήμανε ότι όσο καθίσταται σαφές πως ο πόλεμος δεν οδηγείται σε άμεση λύση, οι αγορές στρέφονται εκ νέου σε χαμηλότερα επίπεδα μετοχών, πτώση ομολόγων και ισχυρότερο δολάριο, με αυξανόμενη ανησυχία για τις ευρύτερες οικονομικές επιπτώσεις.
Η Κάρολ Κονγκ της Commonwealth Bank of Australia εκτίμησε ότι ο Τραμπ απέτυχε να καθησυχάσει τις αγορές για αποκλιμάκωση ή για διασφάλιση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ. Αντίθετα, η συγκέντρωση στρατιωτικών δυνάμεων στην περιοχή διατηρεί ζωντανό το ενδεχόμενο χερσαίας επιχείρησης, ενισχύοντας τη ζήτηση για το δολάριο.
Ο Ταρέκ Χορτσάνι της Maybank Securities χαρακτήρισε την ομιλία «κλασική περίπτωση αντικρουόμενων μηνυμάτων», με τις αγορές να αντιδρούν αρχικά με αποστροφή κινδύνου και να ενσωματώνουν εκ νέου γεωπολιτικό premium, κυρίως στον τομέα της ενέργειας.
Όπως σημείωσε, πριν από την ομιλία οι αγορές είχαν αρχίσει να κινούνται ανοδικά, προσδοκώντας αποκλιμάκωση. Η αντίδραση, ωστόσο, μοιάζει περισσότερο με επανατοποθέτηση των επενδυτών σε πιο αμυντική στάση παρά με πανικό.
Ο Γουί Κουν Τσονγκ της BNY υπογράμμισε ότι τα νομίσματα της Ασίας, ειδικά των καθαρών εισαγωγέων πετρελαίου, θα συνεχίσουν να πιέζονται λόγω υψηλών τιμών ενέργειας και ισχυρού δολαρίου, ενώ επιβαρυντικός παράγοντας είναι και η εκροή ξένων κεφαλαίων. Τον Μάρτιο καταγράφηκαν ρεκόρ εκροών από αγορές όπως η Νότια Κορέα, η Ταϊβάν και η Ινδία.
Παράλληλα, οι πληθωριστικές πιέσεις ενδέχεται να καθυστερήσουν περαιτέρω τη χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής της Fed, ενώ η αυξημένη ζήτηση για ασφαλή καταφύγια στηρίζει το δολάριο βραχυπρόθεσμα. Σε περίπτωση αποκλιμάκωσης, η ανάκαμψη θα είναι πιο έντονη στις μετοχές, ενώ οι συναλλαγματικές αγορές θα συνεχίσουν να επηρεάζονται από τις τιμές του πετρελαίου.
Ο Σον Κάλοου της ITC Markets εκτίμησε ότι δεν θα αποτελούσε έκπληξη επιστροφή του δείκτη δολαρίου της Bloomberg σε υψηλότερα επίπεδα, καθώς ο Τραμπ δεν παρουσίασε σχέδιο για την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, πέρα από την αισιόδοξη εκτίμηση ότι θα ανοίξουν «φυσικά».
Η Ντίλιν Γου της Pepperstone Group χαρακτήρισε την ομιλία απογοητευτική, σημειώνοντας ότι ο Τραμπ ανακοίνωσε ουσιαστικά «νίκη» ενώ ταυτόχρονα απειλεί με νέα πλήγματα σε ενεργειακές υποδομές του Ιράν, διατηρώντας τη στρατηγική πίεσης αντί μιας καθαρής αποκλιμάκωσης.
Τέλος, ο Νικ Τουίντεϊλ της AT Global Markets υπογράμμισε ότι οι επενδυτές αναζητούσαν σαφήνεια για το τέλος της σύγκρουσης, ωστόσο η ομιλία αύξησε την αβεβαιότητα, ενισχύοντας το ενδεχόμενο περαιτέρω πιέσεων στις παγκόσμιες αγορές.
Διαβάστε ακόμη
ΟΠΕΚΕΠΕ: Πυροδότης εξελίξεων η νέα δικογραφία – Σε επιφυλακή το Μαξίμου, κινητικότητα στην Κ.Ο.
Τα «μυστικά» του Fuel Pass: Tι αποκαλύπτει η ΚΥΑ για τη χορήγησή του
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα