Στην κούρσα διαδοχής της Κριστίν Λαγκάρντ, το ερώτημα του πότε θα ληφθεί η απόφαση για τον επόμενο πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας αποδεικνύεται σχεδόν εξίσου κρίσιμο με το ποιος θα επιλεγεί.
Αυτό προκύπτει από την παραίτηση του διοικητή της Τράπεζας της Γαλλίας, Φρανσουά Βιλερουά ντε Γκαλό, η οποία ανακοινώθηκε την περασμένη εβδομάδα. Η πρόωρη αποχώρησή του σημαίνει αυτομάτως ότι ο αντικαταστάτης του θα επιλεγεί από τον Εμανουέλ Μακρόν — και όχι από έναν ενδεχόμενο μελλοντικό ακροδεξιό πρόεδρο, όπως η Μαρίν Λεπέν ή ο προστατευόμενός της, Ζορντάν Μπαρντελά.
Όπως και η Λαγκάρντ, ο Γάλλος κεντρικός τραπεζίτης επρόκειτο να αποχωρήσει τον Οκτώβριο του 2027, γεγονός που πιθανότατα θα μετέθετε την επιλογή διαδόχου στον επόμενο αρχηγό κράτους μετά τις εκλογές του πρώτου εξαμήνου του επόμενου έτους. Ο ίδιος νικητής θα είχε λόγο και για την επιλογή του επικεφαλής της ΕΚΤ — εκτός εάν οι Ευρωπαίοι ηγέτες επιταχύνουν τις διαδικασίες.
Το χρονοδιάγραμμα
«Υπάρχουν σοβαροί λόγοι να ληφθούν αποφάσεις πριν από τις γαλλικές εκλογές», σημείωσε ο Εμάνουελ Μένχ, καθηγητής στη Frankfurt School of Finance και πρώην στέλεχος της Bundesbank. «Θα ήταν σαφώς ευκολότερο με τον Μακρόν παρά με τη Λεπέν ή τον Μπαρντελά, οι οποίοι έχουν ήδη επισημάνει ότι έχουν πολύ διαφορετικές ιδέες για τον ρόλο της ΕΚΤ».
Το αν οι κυβερνήσεις θεωρήσουν απαραίτητο να κινηθούν γρήγορα για να θωρακίσουν την κεντρική τράπεζα — και πώς αντιλαμβάνονται τον κίνδυνο που ενδεχομένως συνιστά για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης η άνοδος του Εθνικού Συναγερμού στη Γαλλία — θα καθορίσει τη «χορογραφία» μιας από τις σημαντικότερες αποφάσεις προσωπικού στην Ευρώπη.
Στο παρασκήνιο, οι επενδυτές παρακολουθούν με νευρικότητα και τις εξελίξεις στη Federal Reserve, όπου επίσης επίκειται διαδοχή, ενώ ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ ασκεί δημόσια κριτική στη σημερινή ηγεσία της. Το κλίμα αυτό ενδέχεται να ωθήσει ευρωπαϊκούς κύκλους εξουσίας να κινηθούν ταχύτερα. Από την άλλη πλευρά, οι διαχρονικές διαμάχες για τις κορυφαίες θέσεις στην ΕΕ λειτουργούν αποτρεπτικά.
Δεν υπάρχει προκαθορισμένη ημερομηνία για τον διορισμό προέδρου της ΕΚΤ. Η συμφωνία για τη Λαγκάρντ αποτέλεσε μέρος ενός ευρύτερου πακέτου διαπραγματεύσεων για ευρωπαϊκές θέσεις, που ολοκληρώθηκε τέσσερις μήνες πριν από την έναρξη της θητείας της. Ανάλογη ήταν και η χρονική συγκυρία για τον προκάτοχό της, Μάριο Ντράγκι.
Πιθανό «πακέτο» διορισμών
Στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες επικρατεί σιωπή, με αξιωματούχους να υποστηρίζουν ότι είναι ακόμη νωρίς για αποφάσεις. Ωστόσο, εντός των κύκλων χάραξης πολιτικής της ευρωζώνης ενισχύεται η φημολογία ότι οι κυβερνήσεις ίσως παρεκκλίνουν από τη συνήθη πρακτική επιλογής αξιωματούχων έναν προς έναν και προχωρήσουν σε συνδυαστική απόφαση.
Πέραν της προεδρίας, δύο ακόμη θέσεις θα αδειάσουν, μεταξύ των οποίων και αυτή του επικεφαλής οικονομολόγου Φίλιπ Λέιν τον Μάιο του 2027. Οι απαιτούμενες διαβουλεύσεις στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και η επιθυμία να αποφευχθεί η εμπλοκή με την εκλογική χρονιά στη Γαλλία θα μπορούσαν ωθήσουν σε αποφάσεις έως τον Δεκέμβριο. Ενδεχομένως να συμφωνήσουν και στη διαδοχή της Ίζαμπελ Σνάμπελ, της οποίας η θητεία λήγει στο τέλος του 2027.
«Πιστεύω ότι αυτή θα ήταν σαφώς η προτίμηση του Μακρόν», εκτίμησε ο Σαχίν Βαλέ, ανώτερος συνεργάτης του German Council on Foreign Relations και πρώην σύμβουλος του Μακρόν. «Δεν είναι βέβαιο ότι οι υπόλοιποι ηγέτες θα συνταχθούν, αλλά αν ο Μακρόν πετύχει τον στόχο του, θα αξιοποιήσει τον διορισμό του Λέιν ως ευκαιρία για μια ευρύτερη συμφωνία».
Ένα τέτοιο «πακέτο» θα μπορούσε να διευθετήσει τις θέσεις διοίκησης του μισού ανώτατου κλιμακίου της ΕΚΤ. Δεδομένης της πιθανής γαλλικής επιδίωξης για τη θέση του Λέιν, μια συνολική συμφωνία ίσως καθησύχαζε μεγάλες χώρες όπως η Γερμανία και η Ισπανία ότι θα εξασφαλίσουν επίσης εκπροσώπηση.
Ο παράγοντας της γαλλικής ακροδεξιάς
Το κίνητρο για επίσπευση των αποφάσεων ενισχύεται από τις δημοσκοπήσεις, που δείχνουν υποψήφιο του Εθνικού Συναγερμού — είτε τη Λεπέν είτε τον Μπαρντελά — σε υψηλές θέσεις. Από τις Βρυξέλλες, η προοπτική ανόδου ενός ευρωσκεπτικιστικού κόμματος σε ιδρυτικό μέλος της ΕΕ προκαλεί ανησυχία.
Η Λεπέν είχε παλαιότερα ταχθεί υπέρ της εξόδου από το ευρώ, αν και αργότερα μετρίασε τη θέση της. Ο Μπαρντελά έχει δηλώσει ότι το κόμμα του θα πίεζε την ΕΚΤ να επανεκκινήσει την ποσοτική χαλάρωση για να αντιμετωπιστεί το υψηλό δημόσιο χρέος της Γαλλίας.
Τέτοιες τοποθετήσεις ανησυχούν τους κεντρικούς τραπεζίτες. Ο πρόεδρος της Bundesbank, Γιοάχιμ Νάγκελ, προειδοποίησε πρόσφατα για τον κίνδυνο οι κεντρικές τράπεζες να δώσουν προτεραιότητα σε δημοσιονομικούς στόχους, επισημαίνοντας ότι οι επιθέσεις Τραμπ κατά της Fed θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως «πρότυπο για πολιτικούς σε άλλες χώρες».
Οι ανησυχίες αυτές ενδέχεται να ωθήσουν τις σημερινές κυβερνήσεις της ΕΕ — πολλές από τις οποίες αντιμετωπίζουν με επιφυλακτικότητα το ενδεχόμενο ακροδεξιάς προεδρίας στη Γαλλία — να επισπεύσουν την επιλογή ενός αξιόπιστου διαδόχου της Λαγκάρντ χωρίς εμπλοκή της Λεπέν ή του Μπαρντελά.
Οι πιθανοί διάδοχοι
Ο Νάγκελ συγκαταλέγεται στα πιθανά ονόματα, αν και σύμφωνα με έρευνα οικονομολόγων του Bloomberg, ο Ολλανδός Κλάας Κνοτ εμφανίζεται ως επικρατέστερος. Στην κούρσα βρίσκεται επίσης ο Ισπανός Πάμπλο Ερνάντεθ ντε Κος, επικεφαλής της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών.
Παράλληλα, δεν αποκλείεται οι εξελίξεις να επιβάλουν απρόβλεπτες κινήσεις. Τι θα συνέβαινε αν η ίδια η Λαγκάρντ αποχωρούσε πρόωρα; Έχει ήδη τερματίσει πρόωρα τη θητεία της στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, ενώ φήμες για πιθανή μετακίνησή της στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ αναζωπυρώνουν περιοδικά τις εικασίες — παρά τη δήλωσή της ότι «δεν είμαι από αυτούς που εγκαταλείπουν».
Καθώς ο Μακρόν επιλέγει νέο διοικητή για την Τράπεζα της Γαλλίας, γνωρίζει ότι ο αποκλεισμός του Εθνικού Συναγερμού από κρίσιμες αποφάσεις ενδέχεται να ενισχύσει το αφήγημα των λαϊκιστών περί υπονόμευσης της δημοκρατίας. «Θα μπορούσε να εντείνει τη δυσαρέσκεια κατά των κεντρώων κομμάτων», σημειώνει ο Βαλέ. «Αλλά είναι ένα ρίσκο που αξίζει να αναληφθεί».
Διαβάστε ακόμη
Σε ισχύ από σήμερα (16/2) το «ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ»: Τι αλλάζει για προσλήψεις, αποχωρήσεις και άδειες
Ινδία: Πώς η ατμοσφαιρική ρύπανση ροκανίζει τα εταιρικά κέρδη
Ρον Βάκρις: Ο Ελληνοαμερικανός CEO της Costco των $440 δισ. απέναντι στον Τραμπ
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα