Όταν ο πληθυσμός του Νταβός εκτοξευθεί την επόμενη εβδομάδα λόγω της ετήσιας συνάντησης του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ, οι κάτοικοι της ελβετικής πόλης θα σφίξουν τα δόντια και θα υπομείνουν τον συνωστισμό, το κυκλοφοριακό χάος και την αναστάτωση. Άλλωστε, τοπικά καταστήματα, γραφεία ακόμη και εκκλησίες κερδίζουν μεγάλα ποσά νοικιάζοντας χώρους στην παγκόσμια ελίτ.
Ο πονοκέφαλος διαρκεί μόλις μία εβδομάδα, όμως τα συναισθήματα στο ορεινό αυτό θέρετρο συμβολίζουν εντάσεις που εκτυλίσσονται καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου σε όλη την Ελβετία. Και σε αντίθεση με το Νταβός, πολλοί Ελβετοί αισθάνονται πλέον ότι η παγκοσμιοποίηση έχει εξελιχθεί σε ένα φαουστικό σύμφωνο με το οποίο δεν είναι πια ευχαριστημένοι.
Ανησυχίες για μετανάστευση και κυριαρχία
Όπως και σε χώρες από τις ΗΠΑ έως τη Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο, οι ανησυχίες για τη μετανάστευση και την εθνική κυριαρχία βρίσκονται στην κορυφή της δημόσιας ατζέντας. Ο πληθυσμός της Ελβετίας αυξήθηκε περίπου πέντε φορές ταχύτερα από εκείνον της γειτονικής Ευρωπαϊκής Ένωσης την τελευταία δεκαετία, καθώς ξένοι εργαζόμενοι προσέλκυαν από τους υψηλούς μισθούς και την ποιότητα ζωής. Περίπου το 27% των κατοίκων δεν είναι Ελβετοί πολίτες.
Ωστόσο, στην Ελβετία η συζήτηση δεν επικεντρώνεται μόνο στους πρόσφυγες ή στους ανειδίκευτους εργαζομένους. Υπάρχει πρόταση για ανώτατο όριο πληθυσμού στα 10 εκατομμύρια, για την οποία οι πολίτες πιθανότατα θα κληθούν να ψηφίσουν φέτος.
Η ιδέα έχει δεχθεί έντονη κριτική από στελέχη επιχειρήσεων και τραπεζίτες, με τους αντιπάλους της να υποστηρίζουν ότι απειλεί κρίσιμες συμφωνίες με την Ευρωπαϊκή Ένωση —τη μεγαλύτερη εξαγωγική αγορά της χώρας— και θα παραλύσει την οικονομία.
Παρόλα αυτά, δημοσκόπηση του Δεκεμβρίου αποκάλυψε ευρεία στήριξη από σχεδόν τους μισούς ψηφοφόρους, σε όλες τις ηλικιακές ομάδες. Πίσω από αυτή τη στήριξη βρίσκονται φόβοι για διάβρωση της ελβετικής κουλτούρας, αλλά και η πεποίθηση ότι όλοι οι ξένοι, ανεξαρτήτως της συνεισφοράς τους στην οικονομία, ασκούν πιέσεις στη στέγαση και την υγειονομική περίθαλψη.
«Το βλέπεις σε κάθε πτυχή της ζωής»
«Οι δημόσιες συγκοινωνίες και οι αυτοκινητόδρομοι έχουν φτάσει στα όριά τους, τα επείγοντα περιστατικά είναι υπερπλήρη», λέει ο 22χρονος Άνχελ Οκασάιντε από τη Θουν. «Το παρατηρείς σε κάθε τομέα της ζωής».
Ο εξειδικευμένος νοσηλευτής είναι πολιτικά ενεργός από την εφηβεία του και εντάχθηκε στο δεξιό Λαϊκό Κόμμα της Ελβετίας (SVP), το οποίο προωθεί την πρωτοβουλία «Όχι στα 10 εκατομμύρια Ελβετία».
Το πλαφόν στοχεύει τη μετανάστευση και όχι τα ποσοστά γεννήσεων, με περιορισμούς που θα ενεργοποιούνται όταν ο πληθυσμός φτάνει συγκεκριμένα όρια.
Μακρά παράδοση αντι-μεταναστευτικής πολιτικής
Το SVP έχει μακρά ιστορία αντι-μεταναστευτικής ρητορικής, γεγονός που το έχει καταστήσει το μεγαλύτερο κόμμα της χώρας. Το 2007 προκάλεσε σάλο με αφίσα που απεικόνιζε λευκά πρόβατα να κλωτσούν ένα μαύρο πρόβατο εκτός της ελβετικής σημαίας, ενώ στήριξε και την απαγόρευση των μιναρέδων, η οποία εγκρίθηκε σε εθνικό δημοψήφισμα το 2009.
Παρόμοια στρατηγική αποδίδει εκλογικά και αλλού. Στη Γερμανία και τη Γαλλία, το AfD και το Εθνικό Συναγερμό της Μαρίν Λεπέν ενισχύθηκαν παρουσιάζοντας μια Ευρώπη που απειλείται από ανεξέλεγκτη μετανάστευση.
Ουδετερότητα και εθνική ταυτότητα
Το ζήτημα αγγίζει βαθιά την ελβετική κοινωνία, όπου η αντιμετώπιση των ξένων είναι ήδη αυστηρή. Για να αποκτήσει κανείς διαβατήριο, πρέπει να περιμένει δέκα χρόνια, να πληροί πολυάριθμες προϋποθέσεις και σε μικρά χωριά μπορεί ακόμη να απορριφθεί από τη λαϊκή συνέλευση.
Παράλληλα, υπάρχει έντονη υπερηφάνεια για τη μη ανάμειξη σε διεθνείς υποθέσεις. Η Ελβετία προσχώρησε στον ΟΗΕ μόλις το 2002 και παραμένει εκτός ΕΕ, παρότι περιβάλλεται από κράτη-μέλη.
Η συζήτηση για τη μετανάστευση συνδέεται με την εθνική ταυτότητα, την πολύτιμη ουδετερότητα και τη θέση της χώρας σε έναν κόσμο γεωπολιτικής αστάθειας.
Από φτωχή χώρα σε οικονομικό κολοσσό
Για αιώνες και μέσα από δύο Παγκοσμίους Πολέμους, η Ελβετία χρησιμοποίησε κυριολεκτικά τα βουνά της για να αποκρούσει εχθρούς και ανεπιθύμητους επισκέπτες. Μέχρι τα τέλη του 19ου αιώνα ήταν χώρα μετανάστευσης, με ελάχιστους φυσικούς πόρους. Ένα από τα κύρια «εξαγώγιμα προϊόντα» της ήταν οι μισθοφόροι.
Μόνο τον 20ό αιώνα μεταμορφώθηκε σε μία από τις πλουσιότερες χώρες του κόσμου. Η μεταπολεμική άνθηση των τραπεζών και η ανάπτυξη πολυεθνικών όπως η UBS, η Nestlé, η Roche και η Swatch αύξησαν τη ζήτηση για εργατικό δυναμικό, η οποία καλύφθηκε χάρη στη συμφωνία ελεύθερης μετακίνησης με την ΕΕ το 1999.
«Ας μην κοροϊδευόμαστε: η μετανάστευση ήταν και παραμένει απαραίτητη για αυτή την οικονομική επιτυχία», λέει ο Στέφαν Λέγκε από το Πανεπιστήμιο του Σαν Γκάλεν.
Ρωγμές στην ευημερία
Παρά την εικόνα τελειότητας, υπάρχει δυσαρέσκεια ότι δεν επωφελούνται όλοι εξίσου από τον πλούτο. Με την ανάπτυξη να βασίζεται στη μετανάστευση, το κατά κεφαλήν προϊόν έχει μειωθεί τα τελευταία χρόνια.
Στη μοναδικά ελβετική εκδοχή της αντίδρασης, στο στόχαστρο μπαίνουν τόσο οι εύποροι ξένοι όσο και οι φτωχότεροι νεοεισερχόμενοι.
Ο πληθυσμός της Ελβετίας είναι περίπου 9,1 εκατομμύρια. Στα 9,5 εκατομμύρια θα περιοριστεί η είσοδος νέων μεταναστών, ενώ στα 10 εκατομμύρια θα τεθούν αυστηρότερα μέτρα. Αν δεν μειωθεί ο αριθμός, η χώρα θα αποχωρήσει από τη συμφωνία ελεύθερης μετακίνησης με την ΕΕ.
Οι αντίπαλοι προειδοποιούν ότι αυτό θα πλήξει σοβαρά την οικονομία και την πρόσβαση στην ενιαία αγορά. Μεγάλες εταιρείες, όπως η Roche και η UBS, αντιτίθενται ανοιχτά.
Άμεση δημοκρατία και φόβοι για το μέλλον
Τα εθνικά δημοψηφίσματα αποτελούν θεμέλιο της ελβετικής άμεσης δημοκρατίας. Το SVP τα χρησιμοποιεί για να αναχαιτίσει μια πιο παγκοσμιοποιημένη Ελβετία.
Για άλλους, όμως, η πρωτοβουλία αγγίζει υπαρκτές ανησυχίες.
«Αξίζει να θυσιάσουμε λίγη ανάπτυξη για μια Ελβετία που να παραμένει βιώσιμη για τους κατοίκους της», λέει ο 19χρονος Λεάντρο Έσμπαχερ.
Διαβάστε ακόμη
Cosco Shipping: Επενδύει $2,4 δισ. για 12 νέα πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων με καύσιμο LNG
Επικουρικές συντάξεις: Ανοιξε ο δρόμος για αυξήσεις – Ολες οι αλλαγές
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα