Η αισιοδοξία για μια γρήγορη αποκλιμάκωση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή εξανεμίζεται ταχύτατα στις διεθνείς αγορές. Αυτό που πριν από λίγες ημέρες έμοιαζε με στάση αναμονής από τους επενδυτές έχει μετατραπεί σε μια πολύ πιο αποφασιστική κίνηση: οι αγορές αρχίζουν πλέον να αποτιμούν ένα βαθύτερο και πιο παρατεταμένο σοκ στην προσφορά ενέργειας, το οποίο θα μπορούσε να πλήξει την ανάπτυξη και ταυτόχρονα να αναζωπυρώσει τον πληθωρισμό.
Το κύμα πωλήσεων είχε ήδη μεγάλο αποτύπωμα. Περίπου 6 τρισ. δολάρια χρηματιστηριακής αξίας έχουν εξαφανιστεί στις παγκόσμιες αγορές από την έναρξη του πολέμου με το Ιράν. Παρότι οι απώλειες στις μετοχές περιορίστηκαν και οι τιμές του πετρελαίου υποχώρησαν από τα υψηλά τους μετά την πληροφορία ότι οι χώρες της G7 θα συζητήσουν πιθανή συντονισμένη απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου, οι κινήσεις της αγοράς τη Δευτέρα παρέμειναν εντυπωσιακές.
Η επιτάχυνση της αναταραχής ήρθε αφού ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι τμήματα του Ιράν δεν έχουν ακόμη δεχθεί επιθέσεις και ότι το πετρέλαιο στα 100 δολάρια το βαρέλι αποτελεί «πολύ μικρό τίμημα» για την «ασφάλεια και την ειρήνη». Η δήλωση αυτή αποδυνάμωσε τις ελπίδες, για το ενδεχόμενο η σύγκρουση να παραμείνει περιορισμένη.
Καθώς το αργό πλησίαζε τα 120 δολάρια το βαρέλι, οι traders άρχισαν να αντιλαμβάνονται ότι η αγορά δεν προεξοφλεί πλέον μια σύντομη σύγκρουση. Το Brent κατέγραψε ενδοσυνεδριακό άλμα έως και 29%, τη μεγαλύτερη μεταβολή των τελευταίων σχεδόν έξι ετών, ενώ οι δείκτες μεταβλητότητας των μετοχών εκτινάχθηκαν και οι όγκοι συναλλαγών στα ασιατικά χρηματιστήρια ξεπέρασαν σημαντικά τους μηνιαίους μέσους όρους. Η εικόνα της αγοράς έμοιαζε περισσότερο με «παράδοση» των επενδυτών παρά με προσεκτική στάση.
«Το εκκρεμές γέρνει προς τον πανικό», δήλωσε ο διευθύνων σύμβουλος της Areca Capital, Ντάνι Γουόνγκ. «Υπάρχει μια μαζική έξοδος από κάθε είδους ριψοκίνδυνα περιουσιακά στοιχεία».
Συρρέουν οι επενδυτές στα ασφαλή καταφύγια
Καθώς άνοιγαν διαδοχικά οι αγορές ανά τον κόσμο τη Δευτέρα, σημαντικά τεχνικά επίπεδα κατέρρεαν γρήγορα σε μετοχές, ομόλογα και βασικά νομίσματα. Η ζήτηση για «ασφαλή καταφύγια» ενίσχυσε το δολάριο, ενώ οι ενεργειακές μετοχές κατέγραφαν άνοδο. Σε κάποια στιγμή οι μετοχές στα ασιατικά χρηματιστήρια υποχώρησαν έως και 5,6%, σημειώνοντας τη μεγαλύτερη πτώση από τον Απρίλιο, ενώ ο δείκτης Bloomberg Dollar Spot συνέχισε την ανοδική του πορεία.
«Οι επενδυτές αναγκάστηκαν να ασπαστούν την πιθανότητα του χειρότερου σεναρίου», σημείωσε ο διαχειριστής χαρτοφυλακίων της Gama Asset Management, Ρατζίβ ντε Μέλο. «Το πρόβλημα είναι ότι πρόκειται για ένα σοκ με έντονα χαρακτηριστικά στασιμοπληθωρισμού».
Ένας από τους βασικούς καταλύτες της πτώσης ήταν οι πληροφορίες για νέες επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές και από τις δύο πλευρές, γεγονός που ενίσχυσε τους φόβους για ένα παρατεταμένο σοκ στην προσφορά. Παράλληλα, το Ιράν ανακοίνωσε ότι νέος ανώτατος ηγέτης της χώρας θα είναι ο γιος του εκλιπόντος αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, μια κίνηση που ερμηνεύθηκε ως μήνυμα αντίστασης από την Ισλαμική Δημοκρατία.
«Πίστευα ότι αυτή την εβδομάδα θα μπορούσα να κοιμηθώ λίγο, αλλά μάλλον όχι», είπε ο διαχειριστής hedge fund της Wilson Asset Management, Μάθιου Χάουπτ. «Οι επενδυτές πλέον προετοιμάζονται για έναν μακρύ χειμώνα. Οι κίνδυνοι είναι ξεκάθαρα προς την καθοδική πλευρά και δεν υπάρχει σαφές χρονοδιάγραμμα για το τέλος της κρίσης».
Ευάλωτη η Ασία
Τα στοιχεία δείχνουν ότι οι ξένοι επενδυτές απέσυραν 14,2 δισ. δολάρια από ασιατικές μετοχές αναδυόμενων αγορών — εξαιρουμένης της Κίνας — την προηγούμενη εβδομάδα, τη μεγαλύτερη εκροή τουλάχιστον από το 2009. Το μεγαλύτερο μέρος των πωλήσεων επικεντρώθηκε στη Νότια Κορέα και την Ταϊβάν, αγορές με ισχυρή έκθεση στη βιομηχανία ημιαγωγών και βασικό προορισμό επενδύσεων που σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη.
Οι δείκτες μεταβλητότητας που συνδέονται με τον Nikkei 225 της Ιαπωνίας και τον NSE Nifty 50 της Ινδίας αυξήθηκαν έως και 62% και 23% αντίστοιχα, στα υψηλότερα επίπεδα από τα μέσα του 2024. Στη Νότια Κορέα, η πτώση της αγοράς οδήγησε ακόμη και σε προσωρινή διακοπή διαπραγμάτευσης.
Όπως δήλωσε η αναλύτρια της VanEck Associates, Άννα Γου, «αυτό που βλέπουμε σήμερα είναι πωλήσεις σε κάθε κατηγορία περιουσιακών στοιχείων, από μετοχές μέχρι ομόλογα και νομίσματα, με εξαίρεση το πετρέλαιο και το δολάριο».
Ο δείκτης MSCI Asia Pacific απέχει πλέον περίπου 1% από το τεχνικό όριο διόρθωσης, ενώ ο MSCI Emerging Markets πλησιάζει το ίδιο επίπεδο, γεγονός που αποτυπώνει την ένταση της παγκόσμιας φυγής από το ρίσκο.
Μέρος της πτώσης αντικατοπτρίζει και το πόσο είχαν ανέβει οι αγορές τους προηγούμενους μήνες. Η Νότια Κορέα και η Ταϊβάν είχαν φτάσει σε πολυετή υψηλά, λόγω της εκρηκτικής ζήτησης για τσιπ τεχνητής νοημοσύνης, αφήνοντας τις αποτιμήσεις σε υψηλά επίπεδα και τους επενδυτές με σημαντικά κέρδη. Το σοκ στο πετρέλαιο επιδείνωσε την πίεση, αναδεικνύοντας την ευαλωτότητα της Ασίας σε ενεργειακές διαταραχές, ιδιαίτερα στη Μέση Ανατολή.
Μεγάλο μέρος των εισαγωγών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου της περιοχής διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ, τα οποία βρίσκονται στο επίκεντρο της σύγκρουσης. Η Κίνα, η Ινδία και η Ινδονησία συγκαταλέγονται στους μεγαλύτερους εισαγωγείς πετρελαίου παγκοσμίως, ενώ η Νότια Κορέα και η Ταϊβάν, που εξαρτώνται από την ηλεκτροπαραγωγή με φυσικό αέριο και τις εφοδιαστικές αλυσίδες του Κόλπου, είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένες.
Την ίδια στιγμή, κυβερνήσεις σε όλη την περιοχή προσπαθούν να περιορίσουν τις επιπτώσεις. Η Νότια Κορέα και η Ταϊβάν εξετάζουν μέτρα σταθεροποίησης των αγορών για να περιορίσουν τις απώλειες των μετοχών, ενώ αναζητούν τρόπους να συγκρατήσουν το κόστος καυσίμων στο εσωτερικό, καθώς οι τιμές ενέργειας εκτοξεύονται.
Υποχωρούν οι προσδοκίες για μειώσεις επιτοκίων στις ΗΠΑ
Οι ανησυχίες για τον πληθωρισμό επηρεάζουν ήδη τις προσδοκίες για τα επιτόκια στις ΗΠΑ. Οι traders μειώνουν τα στοιχήματα για μειώσεις επιτοκίων από τη Fed και μεταθέτουν την προοπτική χαλάρωσης της νομισματικής πολιτικής για αργότερα. Οι αγορές τοποθετούν πλέον την επόμενη μείωση επιτοκίων κατά 0,25 ποσοστιαίες μονάδες τον Σεπτέμβριο, ενώ στα τέλη Φεβρουαρίου — πριν ξεσπάσει ο πόλεμος — θεωρούσαν βέβαιη μια μείωση ήδη από τον Ιούλιο. Ορισμένοι traders στα options των ομολόγων εκτιμούν πλέον ότι η Fed ίσως να μην μειώσει καθόλου τα επιτόκια φέτος.
Το γεωπολιτικό σοκ συμπίπτει και με μια δεύτερη αυξανόμενη ανησυχία: αν ο κύκλος επενδύσεων σε υποδομές τεχνητής νοημοσύνης βρίσκεται κοντά στο αποκορύφωμά του. Οι ενδείξεις από μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες για τη βιωσιμότητα των δαπανών σε υποδομές AI εξετάζονται πλέον με πολύ μεγαλύτερη προσοχή, καθώς το μακροοικονομικό περιβάλλον επιδεινώνεται.
«Οι επενδυτές κινούνται αμυντικά», είπε η συνιδρύτρια και επικεφαλής διαχειρίστρια χαρτοφυλακίων της Ten Cap Investment Management, Τζουν Μπέι Λιου. «Οι αγορές προσπαθούν τώρα να καταλάβουν πόσο θα διαρκέσει αυτός ο πόλεμος και τι σημαίνει για την παγκόσμια ανάπτυξη αν το πετρέλαιο παραμείνει σε αυτά τα επίπεδα».
Διαβάστε ακόμη
Στο τραπέζι τα ενεργειακά μέτρα από το εκρηκτικό κοκτέιλ της κρίσης
Οικογένεια Ελευθερουδάκη: Η μεγάλη απώλεια και η περιπέτεια δίχως τέλος (pics)
Οι επιπτώσεις του πολέμου στον τουρισμό: Όλα θα εξαρτηθούν από τη διάρκεια της σύγκρουσης
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα