Οι ευρωπαϊκές χώρες προχωρούν στη μέχρι σήμερα πιο αποφασιστική τους παρέμβαση απέναντι στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με ολοένα και περισσότερες κυβερνήσεις να εξετάζουν την επιβολή απαγορεύσεων για ανηλίκους. Η εξέλιξη αυτή προδιαγράφει μια νέα, μετωπική σύγκρουση με ορισμένες από τις ισχυρότερες αμερικανικές τεχνολογικές εταιρείες, καθώς οι ρυθμιστικές αρχές επιχειρούν να περιορίσουν την επιρροή πλατφορμών που θεωρούν επιβλαβείς και εθιστικές για τους νέους χρήστες.
Το πλαίσιο αυτής της πολιτικής εφαρμόστηκε για πρώτη φορά στην Αυστραλία και περιλαμβάνει υπηρεσίες όπως το Instagram και το Facebook της Meta Platforms, το Snapchat της Snap Inc., την πλατφόρμα X του Έλον Μασκ, το TikTok και το YouTube της Google. Πλέον, το μοντέλο αυτό αρχίζει να κερδίζει έδαφος και στην Ευρώπη, απειλώντας να αποκλείσει εκατομμύρια ανήλικους χρήστες από τις συγκεκριμένες υπηρεσίες και, ταυτόχρονα, να στερήσει από τις εταιρείες τα κρίσιμα διαφημιστικά έσοδα που συνοδεύουν το νεανικό κοινό.
Μια έντονα πολιτική, ιδεολογική αλλά και προσωπική διάσταση προσέλαβε η ευρωπαϊκή συζήτηση για τον περιορισμό των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, καθώς η Ισπανία έγινε η πιο πρόσφατη χώρα που εξετάζει την επιβολή απαγορεύσεων σε υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης για ανηλίκους. Η κίνηση αυτή έφερε σε ανοιχτή σύγκρουση τον Ισπανό πρωθυπουργό Πέδρο Σάντσεθ με τον Έλον Μασκ, ο οποίος έχει καλέσει δημόσια ακόμη και στη διάλυση της European Union, ενώ πρόσφατα είδε τα γραφεία της πλατφόρμας X στο Παρίσι να ερευνώνται από τις αρχές.
«Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν μετατραπεί σε ένα αποτυχημένο κράτος», δήλωσε ο Σάντσεθ σε ομιλία του στο Ντουμπάι την Τρίτη. «Γνωρίζω ότι δεν θα είναι εύκολο. Οι εταιρείες των social media είναι πλουσιότερες και ισχυρότερες από πολλά κράτη, ακόμη και από το δικό μου. Όμως η δύναμή τους δεν πρέπει να μας φοβίζει». Σύμφωνα με το Bloomberg, η απάντηση του Μασκ ήρθε λίγες ώρες αργότερα μέσω της πλατφόρμας X, με ιδιαίτερα σκληρό ύφος: «Ο βρώμικος Σάντσεθ είναι τύραννος και προδότης του ισπανικού λαού», έγραψε.
Κύμα περιορισμών σε ολόκληρη την Ευρώπη
Η Ισπανία δεν είναι η μόνη χώρα που εξετάζει περιορισμούς. Τουλάχιστον έξι ακόμη κράτη, η Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Πορτογαλία, η Δανία, η Ελλάδα και η Ολλανδία, καθώς και η ίδια η Ευρωπαϊκή Ένωση, κινούνται προς παρόμοιες κατευθύνσεις. Η τάση αυτή σηματοδοτεί σαφή αλλαγή πλεύσης και εντείνει τον πολιτισμικό και πολιτικό «πόλεμο» με την κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ και ορισμένους από τους ισχυρότερους επιχειρηματίες παγκοσμίως. Εκπρόσωποι των Meta Platforms, Snap, TikTok, YouTube και X δεν απάντησαν σε αιτήματα για σχόλιο.
Από τη ρύθμιση στην ανοιχτή σύγκρουση
Οι ευρωπαϊκές ρυθμιστικές αρχές έχουν επανειλημμένα επιπλήξει τις αμερικανικές εταιρείες κοινωνικής δικτύωσης για μονοπωλιακές πρακτικές, μαζική συλλογή δεδομένων και διάδοση επιβλαβούς περιεχομένου. Ωστόσο, η αντιπαράθεση κλιμακώθηκε τις τελευταίες εβδομάδες, κυρίως λόγω της οργής που προκάλεσε το Grok, το chatbot τεχνητής νοημοσύνης της εταιρείας xAI του Μασκ.
Το εργαλείο παρήγαγε εκατομμύρια μη συναινετικές εικόνες σεξουαλικού περιεχομένου στην πλατφόρμα X, πολλές εκ των οποίων αφορούσαν γυναίκες, αλλά και παιδιά. Αν και η εταιρεία δεσμεύεται να περιορίσει τη λειτουργία του εργαλείου, οι ρυθμιστικές αρχές διεθνώς κινητοποιήθηκαν, ενώ το θέμα εξελίχθηκε σε πολιτικό «ναρκοπέδιο».
Ο κίνδυνος αμερικανικής αντίδρασης
Οι ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες ενδέχεται να προκαλέσουν σφοδρές αντιδράσεις από τον Λευκό Οίκο. Η Ευρώπη αποτελεί εδώ και καιρό στόχο της κριτικής του Τραμπ και η διατλαντική σχέση, που διαμόρφωσε την παγκόσμια τάξη πραγμάτων επί οκτώ δεκαετίες, βρίσκεται πλέον σε οριακό σημείο. Τον Δεκέμβριο, ο Τραμπ είχε προειδοποιήσει την Ευρώπη «να είναι πολύ προσεκτική», μετά την επιβολή προστίμου ύψους 140 εκατομμυρίων δολαρίων στην X για παραβίαση των κανόνων διαδικτυακού περιεχομένου της Ε.Ε.
Μετά τις εντάσεις στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ του Νταβός, δεν αποκλείεται νέα κλιμάκωση αργότερα αυτόν τον μήνα στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου, όπου πέρυσι ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ JD Vance κατηγόρησε την Ευρώπη για «ψηφιακή λογοκρισία».
Οικονομικό διακύβευμα δισεκατομμυρίων
Οι πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης έχουν πολλά να χάσουν αν διακοπεί η «γραμμή τροφοδοσίας» νεαρών χρηστών. Το TikTok και το Snapchat γνώρισαν εκρηκτική ανάπτυξη χάρη στους εφήβους, ενώ το YouTube διαθέτει τεράστιο παιδικό κοινό, γεγονός που έχει προκαλέσει πολιτικό έλεγχο και στο παρελθόν.
Η Ευρώπη αποτελεί τη δεύτερη μεγαλύτερη αγορά για πολλές τεχνολογικές εταιρείες μετά τη Βόρεια Αμερική. Για τη Snap και τη Meta, τα έσοδα αυξάνονται ταχύτερα στην Ευρώπη απ’ ό,τι στις ΗΠΑ.
«Η Ευρώπη είναι η αγελάδα μετρητών για τις Big Tech, οπότε αυτό είναι τεράστιο πρόβλημα για τις εταιρείες», σημειώνει η Αλίσια Γκαρθία Ερέρο, ανώτερη ερευνήτρια στο think tank Bruegel.
Η δύσκολη εφαρμογή και το αβέβαιο αποτέλεσμα
Η εφαρμογή τέτοιων απαγορεύσεων μόνο απλή δεν είναι. Ειδικοί στην ψηφιακή πολιτική αμφισβητούν εάν υπάρχει επαρκής απόδειξη ότι οι απαγορεύσεις οδηγούν πράγματι τα παιδιά εκτός διαδικτύου. Η Αυστραλία ήταν η πρώτη χώρα που προχώρησε σε καθολικούς περιορισμούς, με τις εταιρείες να απενεργοποιούν λογαριασμούς περίπου 5 εκατομμυρίων παιδιών κάτω των 16 ετών. Ωστόσο, οι πλατφόρμες προειδοποίησαν για τεχνικές δυσκολίες, κινδύνους διαρροής προσωπικών δεδομένων και μετατόπιση χρηστών σε μη ελεγχόμενες υπηρεσίες.
Η Γαλλία, με τον πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν να πρωτοστατεί, υιοθέτησε πρόσφατα απαγόρευση social media για παιδιά κάτω των 15 ετών, αν και η εφαρμογή παλαιότερων διαδικτυακών περιορισμών έχει αποδειχθεί προβληματική, κυρίως λόγω της εκτεταμένης χρήσης VPN.
Ένα πρόβλημα χωρίς εύκολες λύσεις
Παρόμοιες συζητήσεις βρίσκονται σε εξέλιξη και στο Ηνωμένο Βασίλειο, με την κυβέρνηση να εξετάζει ελέγχους ηλικίας, ψηφιακές «απαγορεύσεις κυκλοφορίας» και περιορισμούς στον εθιστικό σχεδιασμό εφαρμογών. Η τελική απόφαση αναμένεται το καλοκαίρι. Το βέβαιο είναι ότι η Ευρώπη βαδίζει προς αυστηρότερη ρύθμιση, σε μια σύγκρουση που δεν αφορά μόνο την προστασία των παιδιών, αλλά και τον έλεγχο της ισχύος των Big Tech, τη γεωπολιτική ισορροπία και το μέλλον της ψηφιακής δημόσιας σφαίρας.
Διαβάστε ακόμη
Πόσο αμείβονται τα μέλη της βρετανικής βασιλικής οικογένειας
Η οικονομία του Super Bowl: Ποια είναι τα έσοδα από το μεγαλύτερο αθλητικό γεγονός στις ΗΠΑ (pics)
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα