Η κρίση δοκίμασε σοβαρά Ευρώπη και Αμερική, με τη δεύτερη όμως να δείχνει πως εξέρχεται πρώτη από το τέλμα και να απολαμβάνει τα επινίκια
Του Παναγιώτη Γκρουμούτη
Δραματικές αλλαγές στη γεωγραφία του μεγάλου κεφαλαίου, ανατροπές στις ισορροπίες δεκαετιών και νέα δεδομένα στο modus operandi του διεθνούς «έξυπνου» χρήματος σηματοδότησε η κρίση που δοκίμασε σοβαρά Ευρώπη και Αμερική, με τη δεύτερη όμως να δείχνει πως εξέρχεται πρώτη από το τέλμα και να απολαμβάνει τα επινίκια.
Μέχρι πρότινος το Λονδίνο ήταν το αδιαμφισβήτητο οικονομικό κέντρο των ανεπτυγμένων αγορών. Η πρωτεύουσα της Βρετανίας συγκεντρώνει εξαιρετικά πλεονεκτήματα για να παίξει τον ρόλο του διεθνούς οικονομικού φάρου, καθώς συνδυάζει την πρόσβαση στις ευρωπαϊκές αγορές, την εγγύτητα στις ασιατικές και στις πλούσιες σε πρώτες ύλες και ενεργειακά προϊόντα χώρες της Ανατολικής Ευρώπης και της πρώην ΕΣΣΔ, σε αυτή διατηρούν την έδρα τους σχεδόν όλες οι πολυεθνικές του πλανήτη και οι περισσότερες θυγατρικές αμερικανικών κολοσσών, ενώ, τέλος, δεν μετέχει του κοινού ευρωπαϊκού νομίσματος, γεγονός που επιτρέπει στη βρετανική κυβέρνηση να διαμορφώνει προνομιακές φορολογικές πολιτικές και να προσελκύει ποταμούς επενδυτικών κεφαλαίων.
Η Νέα Υόρκη, από την πλευρά της, διατηρούσε επί μακρόν τη δεύτερη θέση παγκοσμίως, πίσω από το Λονδίνο, συγκεντρώνοντας πρωτίστως χρήματα και επενδύσεις από την Ασία και την περιοχή του Ειρηνικού. Αλλά μετά ήρθε η κρίση…
Η νομισματική και οικονομική κρίση που ξεκίνησε από την αμερικανική αγορά γοργά επεκτάθηκε στην Ευρώπη και στις περισσότερες αναδυόμενες αγορές επιφέροντας σημαντικά πλήγματα στο οικοδόμημα της ευρωπαϊκής οικονομίας, τα οποία ήταν πολύ σοβαρότερα από τα αντίστοιχα της αμερικανικής. Λογικό, καθότι ήταν εκ διαμέτρου αντίθετη η διαχείριση της κρίσης σε Ε.Ε. και ΗΠΑ, όπως και οι πολιτικές επιλογές και οι οικονομικές και νομισματικές παρεμβάσεις στις οποίες προχώρησαν Ευρωπαίοι και Αμερικανοί, με τους τελευταίους να αποδεικνύουν πως η επιθετική παρέμβαση, η πιστωτική χαλάρωση και η συνεχής ενίσχυση της πραγματικής οικονομίας ακόμα και με την κοπή χρήματος είναι πιο αποτελεσματικός τρόπος διαχείρισης της κρίσης.
Ετσι, η αμερικανική οικονομία ανακάμπτει, ενώ η Ευρώπη ακόμα προσπαθεί να διασφαλίσει τη συνοχή της ευρωζώνης και παράλληλα να αποτρέψει την περαιτέρω μετάδοση της κρίσης στην καρδιά, στις «ατμομηχανές» της ευρωοικονομίας. Ηδη η Γαλλία «έπεσε», η Ιταλία έχει μεγάλα προβλήματα, ενώ η Ολλανδία απειλείται με μείωση της πιστοληπτικής της αξιολόγησης.
Παράλληλα το Λονδίνο καλείται να αντιμετωπίσει τις ανησυχίες επιχειρηματιών και διαχειριστών για μια σειρά επιμέρους θεμάτων, όπως η πιθανή διενέργεια δημοψηφίσματος, σε βάθος διετίας, με το ερώτημα της εξόδου από την Ε.Ε., και η δρομολογούμενη αλλαγή στο καθεστώς φορολόγησης των επιχειρήσεων.
Aυτές ακριβώς οι εξελίξεις ήταν που επέφεραν αλλαγές στην κίνηση των διεθνών κεφαλαίων, που οδήγησαν σε υποχώρηση της επιρροής του Λονδίνου στο παγκόσμιο οικονομικό στερέωμα, για πρώτη φορά ύστερα από επτά χρόνια, προς όφελος της Νέας Υόρκης.
Και αυτό το αποδεικνύουν τα στοιχεία της εταιρείας συμβούλων Z/Yen που κάθε χρόνο καταρτίζει τη σχετική λίστα με την κατάταξη των μεγαλύτερων χρηματοοικονομικών κέντρων διεθνώς (Global Financial Centres Index). Η εταιρεία διενεργεί μια έρευνα με συγκεκριμένο ερωτηματολόγιο και σταθερά δεδομένα βαθμολόγησης όπου μετέχουν περισσότεροι από 3.240 διαχειριστές κεφαλαίων, μεγαλοεπενδυτές, επιχειρηματίες και εισοδηματίες, οι οποίοι επέλεξαν για το 2013-2014 να υπερψηφίσουν τη Νέα Υόρκη έναντι του Λονδίνου (με ψήφους 786 προς 784) ως το απόλυτο διεθνές χρηματοοικονομικό κέντρο.
Το πιο ανησυχητικό εύρημα αυτής της δημοσκόπησης, όμως, όπως πρώτοι επεσήμαναν οι ιθύνοντες της TheCityUK, ενός lobby group που προωθεί το Λονδίνο ως παγκόσμιο οικονομικό προορισμό, είναι το ότι γενικότερα οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες χάνουν συνεχώς έδαφος στις προτιμήσεις των επενδυτών και των επιχειρηματιών, καθώς η συνολική οικονομική πολιτική που ακολουθείται στην ευρωζώνη κρίνεται στην πράξη διόλου φιλική προς το «έξυπνο» χρήμα. Για του λόγου το αληθές, 23 από τις 27 ευρωπαϊκές πρωτεύουσες που μετέχουν στον δείκτη Global Financial Centres Index υποχώρησαν και φέτος στην κατάταξη, όπως συμβαίνει κάθε χρόνο από το 2008 και μετά, με μόνη κερδισμένη τη Ζυρίχη, που καταλαμβάνει μεν την 5η θέση, αλλά φαίνεται να κλείνει τη διαφορά από Χονγκ Κονγκ και Σιγκαπούρη, που έπονται Νέας Υόρκης και Λονδίνου.
Λονδίνο: η γη της επαγγελίας για κροίσους
Την ίδια ώρα πάντως που το Λονδίνο χάνει την αίγλη του ως παγκόσμιο χρηματοοικονομικό κέντρο, κερδίζει ολοένα μεγαλύτερη φήμη ως η «Εδέμ για κροίσους» όλων των εθνικοτήτων που αναζητούν πολυτελές καταφύγιο σε ευρωπαϊκό έδαφος. Εστω νησιωτικό…
Με βάση τα τελευταία στοιχεία του διεθνούς μεσιτικού γραφείου Beauchamp Estates, το 2013 η λονδρέζικη παροικία των δισεκατομμυριούχων αριθμούσε 67 άτομα, όλοι τους με περιουσία άνω των 1,7 δισ. λιρών (!) και με ακίνητα στη βρετανική πρωτεύουσα αντικειμενικής αξίας τουλάχιστον 10 εκατ. λιρών. Οπως είναι φυσικό, επιλέγουν τις ακριβότερες περιοχές, με αποτέλεσμα να έχουν σχηματίσει το λεγόμενο «Χρυσό Τρίγωνο», δηλαδή την περιοχή ανάμεσα σε Mayfair, Knightsbridge και Belgravia.
Τα ίδια στατιστικά στοιχεία φέρνουν το Λονδίνο μακράν πρώτο στις προτιμήσεις των κροίσων από την Ασία και την Ανατολική Ευρώπη, την ώρα που η δεύτερη πόλη την οποία δηλώνουν ως μόνιμη κατοικία δισεκατομμυριούχοι επιχειρηματίες είναι το Παρίσι, με μόλις 25 «κατοίκους».
Εντύπωση προκαλεί το γεγονός πως τη Γενεύη, εκ των πραγμάτων φορολογικό παράδεισο, επέλεξαν πέρυσι ως μόνιμη κατοικία μόλις 18 άτομα με προσωπική περιουσία μεγαλύτερη του δισεκατομμυρίου.
Το ενδιαφέρον σε αυτή την κατάταξη των πόλεων-«καταφυγίων» για κροίσους είναι το γεγονός πως αλλάζει συνεχώς, καθώς ο μέσος αριθμός σπιτιών που διατηρούν οι ανά τον κόσμο 2.170 άνθρωποι με προσωπική περιουσία «δέκα ψηφίων» αγγίζει τα τέσσερα. Συνεπώς, για όλους τους είναι πολύ εύκολο να δηλώνουν ως τόπο μόνιμης κατοικίας όποια χώρα ή πόλη επιλέξουν, αναλόγως των προσωπικών τους επιλογών ή συμφερόντων.
Σε κάθε περίπτωση, το Λονδίνο καταφέρνει συνεχώς να πρωταγωνιστεί σε αυτή την κατηγορία, αφού έχει μόνιμους κατοίκους με άρρηκτες πλέον σχέσεις με την πόλη, όπως, για παράδειγμα, ο Ρώσος κροίσος Ρομάν Αμπράμοβιτς, που κατοικεί στο Λονδίνο εδώ και αρκετά χρόνια, και μάλιστα είναι ιδιοκτήτης της ποδοσφαιρικής ομάδας της Τσέλσι.
Ανάλογο παράδειγμα αποτελεί και ο Ινδός κροίσος Λάκσμι Μιτάλ, που ομοίως έχει επιλέξει εδώ και χρόνια να επενδύσει σε μια έπαυλη στο Κένσινγκτον.