Με “όπλο” την οικονομία και παρά τις δυναμικές αντιδράσεις για τον τρόπο που ασκεί την εξουσία ο Ταγίπ Ερντογάν επιβεβαίωσε τα προγνωστικά και εκλέχθηκε απ’ τον πρώτο γύρο στη θέση του Προέδρου της Τουρκικής Δημοκρατίας. (ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ)
Τώρα το νέο στοίχημα για τον σύγχρονο “σουλτάνο” της Τουρκίας, όπως τον χαρακτηρίζουν πολλά δυτικά μίντια καθώς θα συγκεντρώσει όπως φαίνεται τις εξουσίες πάνω του, είναι να καταστήσει ως το 2023 την τουρκική οικονομία μία απ’ τις δέκα μεγαλύτερες σε ολόκληρο τον κόσμο (από 17η που είναι σήμερα με ετήσιο ΑΕΠ κάπου 820 δισ δολ.).
Αυτό εξάλλου υποσχέθηκε στους Τούρκους ψηφοφόρους προκειμένου να συνεχίσει – έστω και από άλλη θέση – να κυβερνά… να τους κάνει πλουσιότερους. Ασχέτως που προωθεί μία ατζέντα που υπακούει στις πιο συντηρητικές κοινωνικές αξίες.
Και οι περισσότεροι Τούρκοι τον εμπιστεύονται αφού όταν ανέλαβε για πρώτη φορά πρωθυπουργός το 2003 η Τουρκία ήταν βυθισμένη σε μία οικονομική – τραπεζική κρίση. Έκτοτε ο ετήσιος ρυθμός ανάπτυξης της γειτονικής χώρας ήταν μονίμως πάνω από 5% με τις καθαρές ξένες επενδύσεις σε μετοχές και ομόλογα να φθάνουν τα 78 δισ δολ. το διάστημα 2006 – 2014.
Μόνο που τώρα η τουρκική οικονομία βρίσκεται σε σταυροδρόμι, όπως δείχνει εξάλλου και ο “καυγάς” μεταξύ Ερντογάν και του Κεντρικού Τραπεζίτη της χώρας αναφορικά με τη νομισματική πολιτική που ακολουθείται.
Ο Ερντογάν θέλει το δομικό επιτόκιο της Κεντρικής Τράπεζας, προσαρμοσμένο στον πληθωρισμό να διατηρηθεί κοηντά στο μηδέν ώστε να ενθαρρύνεται στο μάξιμουμ ο δανεισμός. Η Κεντρική Τράπεζα απ’ την άλλη ανησυχεί για τον κίνδυνο πληθωρισμού και για την αποδυνάμωση της λίρας και θέλει να αυξήσει τα επιτόκια.
Προς το παρόν όμως ο Ερντογάν κερδίζει. Η Κεντρική Τράπεζα έχει μειώσει το βασικό της επιτόκιο για τρίτο διαδοχικό μήνα τον Ιούλιο. Ωστόσο οι επικριτές του κατηγορούν τον Ερντογάν ότι στο τέλος θα προκαλέσει μία μεγάλη χρηματοοικονομική κρίση στην Τουρκία, όταν η μεγάλη φούσκα του ιδιωτικού χρέους σκάσει.
Και αυτό καθώς μαζί με τις μεγάλες δημόσιες επενδύσεις (γέφυρες, λιμάνια, σιδηροδρόμους κοκ) κατά την περασμένη δεκαετία υπήρξαν πολλά ιδιωτικά έργα που χρηματοδοτήθηκαν εξολοκλήρου με δάνεια, όπως ουρανοξύστες, εμπορικά κέντρα και πολυτελή ξενοδοχεία. Είναι χαρακτηριστικό πως από το 2008 τα δάνεια προς τον ιδιωτικό τομέα, επιχειρήσεις και νοικοκυριά, οκταπλασιάστηκαν. Την ίδια περίοδο όμως το ΑΕΠ μόλις που τριπλασιάστηκε.
Γι αυτό και η μεγάλη αναταραχή που προκλήθηκε στην οικονομία στις αρχές της χρονιάς μετά τα “απόνερα” που προκάλεσε η αλλαγή νομισματικής πολιτικής της Fed.
Tότε, τον περασμένο Ιανουάριο η Κεντρική Τράπεζα της Τουρκίας είχε αυξήσει σημαντικά τα επιτόκια σε μία προσπάθεια να περιορίσει τον εκτροχιασμό του ελλείμματος τρεχουσών συναλλαγών, να σταματήσει την κατακόρυφη διολίσθηση της λίρας στην αγορά συναλλάγματος και να ανακόψει την τάση απόσυρσης ξένων κεφαλαίων που προκαλούσε η αλλαγή νομισματικής πολιτικής των ΗΠΑ.
Έκτοτε ο Ερντογάν ασκεί τεράστιες πιέσεις στην Κεντρική Τράπεζα.
Και όπως φαίνεται θα συνεχιστούν. Σύμφωνα με τους αναλυτές η άνετη εκλογή του καθιστά αυτομάτως πιο ισχυρό τον Ταγίπ Ερντογάν για να συγκεντρώσει περισσότερη εξουσία. Ο ίδιος εξάλλου έχει πει ότι ο ρόλος του Προέδρου της τουρκικής Δημοκρατίας από συμβολικός θα γίνει ουσιαστικός μετατρέποντας σε Προεδρική την τουρκική δημοκρατία. Και αυτό θα συμβεί εφόσον το κόμμα του κερδίσει την αυτοδυναμία στις βουλευτικές εκλογές τον Ιούνιο του 2015 και είναι σε θέση να αλλάξει το Σύνταγμα.
Ο ίδιος ο Ερντογάν τώρα πρέπει να παραιτηθεί και από πρωθυπουργός και από Πρόεδρος του κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης. Ωστόσο έχει διαμηνύσει ότι ο νέος πρωθυπουργός θα είναι άνθρωπος της απολύτου εμπιστοσύνης του, που θα εκτελεί τις διαταγές του.
Σύμφωνα με δημοσιεύματα σε τουρκικές εφημερίδες, ο απερχόμενος πρόεδρος, Αμπντουλάχ Γκιούλ φέρεται να έχει κερδίσει την στήριξη μερίδας του κυβερνώντος κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ) – ακόμη και του αντιπροέδρου της κυβέρνησης, Μπουλέντ Αριντς – προκειμένου να λάβει την προεδρία του κόμματος και την πρωθυπουργία.
Ο Ερντογάν, που φέρεται να είναι δύσπιστος για τις πολιτικές προθέσεις του πάλαι ποτέ φίλου του, έχει αφήσει να εννοηθεί ότι δεν βλέπει θετικά μία τέτοια εξέλιξη.
Μάλιστα, υποστηρίζει ότι ο νέος πρωθυπουργός θα πρέπει να είναι και επικεφαλής του κυβερνώντος κόμματος προκειμένου να μην υπάρχει διάσταση απόψεων ανάμεσα στην κυβέρνηση και το κόμμα.
Σύμφωνα με τουρκικά ΜΜΕ, ο Τούρκος πρόεδρος θα επιθυμούσε να δει στην πρωθυπουργία τον στενό συνεργάτη του και υπουργό Εξωτερικών, Αχμέτ Νταβούτογλου.