Μπορεί το δημοψήφισμα της 18ης Σεπτεμβρίου για την ανεξαρτησία της Σκωτίας να ήταν γνωστό εδώ και ένα χρόνο και παντελώς αδιάφορο για την υπόλοιπη Ευρώπη, όμως, από τις αρχές της εβδομάδας, η αλλαγή της εικόνας των δημοσκοπήσεων φέρνει τις αγορές μπροστά σε ένα νέο tail risk, ένα απρόβλεπτο αποτέλεσμα που εάν επιβεβαιωθεί, είναι ικανό να προκαλέσει σοβαρούς τριγμούς σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή περιφέρεια. Βλέποντας τις αναλύσεις που επαναφέρουν τα σενάρια περί διάσπασης της Ευρωζώνης και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα hedge funds δεν αποκλείεται να βρουν ένα κατάλληλο έδαφος για short θέσεις στα ομόλογα της περιφέρειας. Πρόκειται, έτσι και αλλιώς, για ένα μάλλον προφανές trade, την ώρα που η μεγάλη άνοδος στις τιμές των ομολόγων της περιφέρειας (έπειτα και από το ράλι που προκάλεσε η ανακοίνωση επιθετικών μέτρων στήριξης των οικονομιών από τον Mario Draghi) ρίχνει τις αποδόσεις σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα.
Ήδη, τα ισπανικά ομόλογα αποδεικνύουν ότι το δημοψήφισμα της Σκωτίας θα πρέπει να αφορά πάρα πολύ την ευρωπαϊκή περιφέρεια. Αναλυτές προειδοποιούν πως εάν οι Σκωτσέζοι αποφασίσουν υπέρ της απόσχισης από το Ηνωμένο Βασίλειο, αυτό θα ενθαρρύνει και άλλα αυτονομιστικά κινήματα στην Ευρώπη.
Μοιραία, η σκέψη όλων στρέφεται αμέσως στην εύπορη περιοχή της Καταλονίας, η οποία σχεδιάζει το δικό της δημοψήφισμα για την ανεξαρτησία στις 9 Νοεμβρίου. Σε αντίθεση με τα όσα συμβαίνουν στο Ηνωμένο Βασίλειο, η κεντρική κυβέρνηση της Μαδρίτης αντιτίθεται στο δημοψήφισμα και υπόσχεται να το ακυρώσει ή έστω να το αγνοήσει.
Χθες, η απόδοση του ισπανικού σημείωσε άνοδο 11 μονάδων βάσης (μεγαλύτερη σε σχέση με αυτήν που σημειώθηκε στις άλλες ευρωπαϊκές αγορές ομολόγων), κλείνοντας στο 2,19%, σε μία εξέλιξη την οποία παράγοντες της αγοράς συνδέουν άμεσα με τις ανησυχίες για το δημοψήφισμα της Σκωτίας. Είτε πρόκειται για πραγματικές ανησυχίες ή για μια καλή αφορμή για κατοχύρωση των κερδών της τελευταίας περιόδου ή το σορτάρισμα ομολόγων που για πολλούς έχουν “τρέξει” υπερβολικά, η χθεσινή κίνηση αποδεικνύει ότι τα funds ήδη προσανατολίζονται σε ένα νέο trade.
“Η μεγαλύτερη επίπτωση μιας ψήφου ‘Ναι’ ενδέχεται να είναι πως θα ενθαρρύνει τα όνειρα της απόσχισης και αλλού”, γράφουν σε έκθεσή τους οι αναλυτές ομολόγων της Societe Generale.
Η αναλύτρια του Forex.com, Kathleen Brooks, με άρθρο της που δημοσιεύεται στο Reuters, φτάνει στο σημείο να μιλά ακόμα και για διάσπαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. “Οι συνέπειες από μία ψήφο ‘Ναι’ θα μπορούσε να προκαλέσει ένα φαινόμενο ντόμινο που ίσως τελικά να οδηγήσει σε διάσπαση της ΕΕ”, γράφει.
Όπως εξηγεί, χωρίς την φιλο-ευρωπαϊκή βάση ψηφοφόρων της Σκωτίας, το δημοψήφισμα για την παραμονή στην ΕΕ που έχουν υποσχεθεί για το 2017 οι Συντηρητικοί (εάν επανεκλεγούν), ίσως να οδηγήσει το Ηνωμένο Βασίλειο εκτός της Ένωσης. “Εάν το Ην. Βασίλειο φύγει από την ΕΕ, τότε θα είναι δύσκολο η Ένωση να συνεχίσει με τη σημερινή της μορφή”, σημειώνει ο Brooks. Όπως εξηγεί, το Ην. Βασίλειο κρατά την ΕΕ ζωντανή, λειτουργώντας ως αντίβαρο προς τη Γερμανία, ειδικά τώρα που η Γαλλία έχει αποδείξει πως δεν μπορεί να σηκώσει το ανάστημά της απέναντι στο Βερολίνο.
Χωρίς ένα αντίπαλο δέος, η Γερμανία θα γίνει ο απόλυτος κυρίαρχος της ΕΕ. Και τότε, η Brooks αναρωτιέται: “Θα θέλουν οι άλλες χώρες της ΕΕ να κυβερνώνται από το Βερολίνο; Μοιάζει πολύ απίθανο”.
Σύμφωνα με την ίδια αναλύτρια, ένα “Ναι” της Σκωτίας θα μπορούσε να οδηγήσει στη διάσπαση της ΕΕ και με έναν άλλο τρόπο. Αρχικά, θα ενθαρρύνει τις αποσχιστικές τάσεις της Καταλονίας, και μετά και άλλων περιοχών ή ακόμα και κρατών. “Εάν η Ισπανία δεν μπορεί να κρατήσει την Καταλονία, τότε γιατί θα πρέπει η Ελλάδα και η Πορτογαλία να υπομένουν τα εμπνευσμένα από την ΕΕ μέτρα λιτότητας;”, εξηγεί.
Για έναν πολύ πραγματικό κίνδυνο contagion, που θα πλήξει την ευρωπαϊκή περιφέρεια, μιλά και ο πρόεδρος του think tank Eurasia Group, Ian Bremmer. Ο ίδιος, πάντως, δεν πιστεύει ότι το “Ναι” θα επικρατήσει στις 18 Σεπτεμβρίου. Εάν όμως οι Σκωτσέζοι κάνουν την έκπληξη, τότε “άλλες χώρες θα εξετάσουν πολύ προσεκτικά το πώς θα διαχειριστούν κάτι τέτοιο οι ευρωπαϊκοί θεσμοί και οι χώρες μέλη. Στην Ισπανία, ο πρωθυπουργός Rajoy και το Συνταγματικό Δικαστήριο έχουν αποκλείσει ένα παρόμοιο δημοψήφισμα για την Καταλονία. Όμως, ένα ‘Ναι’ στη Σκωτία θα προκαλούσε μια πιο θορυβώδη κατάσταση στην Ισπανία. Μετά την ψήφο του ‘Ναι’, η Σκωτία θα γίνει ο πρωτοπόρος, χαράσσοντας το δρόμο τον οποίο ενδέχεται να επιχειρήσει να ακολουθήσει η Καταλονία”, λέει.
Και μετά, θα ενισχυθούν οι φιλοδοξίες αυτονομίας για τη χώρα των Βάσκων στην Ισπανία, για την ολλανδόφωνη Φλάνδρα του Βελγίου, για τη Βενετία και ενδεχομένως και άλλες περιοχές της Β. Ιταλίας, λέει.